شفقنا- ششمین همایش علوم انسانی اسلامی با عنوان «مکتب و سیره پیامبر اکرم (ص)، علوم انسانی اسلامی انسانساز و جامعهپرداز» در پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد.
گزارش شفقنا از این همایش را در ادامه بخوانید:
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه: علوم انسانی اسلامی باید گرهگشای مسائل اجرایی کشور باشد
به گزارش شفقنا، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدباقر سعیدی روشن؛ دبیر مجمع پژوهشگاه ها و رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در جلسه افتتاحیه ششمین همایش علوم انسانی اسلامی با عنوان «مکتب و سیره پیامبر اکرم (ص)، علوم انسانی اسلامی انسانساز و جامعهپرداز» که در پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد، با استناد به آیه شریفه «وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاکُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ هُوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَفِی هَٰذَا لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیدًا عَلَیْکُمْ وَتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النَّاسِ فَأَقِیمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّکَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاکُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَیٰ وَنِعْمَ النَّصِیرُ» گفت: در آیه ۷۸ سوره حج در کنکاش علوم انسانی و علوم اسلامی چراغ راه و راهنمای ماست. خداوند انسان مومن را در هر موقعیت، به تناسب هر جایگاه و مسئولیت و رسالتی که دارد، مکلف به جهاد در راه خدا کرده است.
وی با اشاره به ادامه آیه افزود: خداوند در ادامه میفرماید: رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) ناظر شاهد بر جامعه اسلامی است و به تعبیری عالمان که ادامه دهنده مسیر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) هستند شاهد و ناظر و به تعبیری زمامداران و راهبران جامعه بشری هستند. این آیه شریفه دامنه مسئولیت ما را بسیار سنگین میکند.
وی به مفاهیم کلیدی آیه اشاره کرد و گفت: در این آیه کلیدواژههای فراوانی وجود دارد: جهاد، جایگاه عالمان دین چیست؟ پیوند با خدای متعال، وحدت و اتحاد، تکیهگاه همه خدای متعال است، سایر تکیهگاهها قابل اتکا نیستند. تنها تکیهگاه قابل اعتماد و زوالناپذیر برای مومنان خدای متعال است.
وی با اشاره به هدف پیامبر (ص) از تشکیل جامعه اسلامی گفت: اهتمام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برقراری یک جامعه توحیدی بر اساس فرامین و قوانین الهی بود تا درون انسانها فقط بنده خدا باشند نه برده و مطیع دیگران.
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با اشاره به نیازهای نظام اسلامی بیان کرد: اداره این جامعه در زوایای مختلف نیازمند پشتیبانیهای علمی تخصصی بر اساس مبانی فرهنگ اصیل اسلامی و همگام با علم روز است. طبیعتاً این کار از عهده متخصصان خواص جامعه برمیآید؛ کسانی که با علوم معارف و فرهنگ اسلامی آشنایی عمیق دارند و به علم روز مسلط هستند.
وی با بیان انتظارات از مراکز علمی افزود: با گذر زمان، این نظام فراز و فرودهایی را دنبال کرده، ولی با این همه، ثمرات مورد انتظار در ساحتهای مختلف به بار ننشسته است. انتظار جدی از مراکزی حوزوی و علمی این است که کمک کنیم تا مشکلات نظام اسلامی را حل کنیم.
سعیدی روشن به حوزههای مختلف نیازمند راهکار اشاره کرد و گفت: امروز عرصه مدیریت کشور، عرصه تقنین کشور، عرصه مسائل اقتصادی کشور، عرصه مسائل فرهنگی کشور، همه نیازمند نگاههای تخصصی و بستههای کارگشا هستند.
وی با درخواست از نهادهای علمی تأکید کرد: استدعا و تمنا این است که ما هر یک از مؤسسات علوم انسانی اسلامی را یگ جزیره جدا تلقی نکنیم و باید این اهتمام را به خرج دهیم و واقعاً تأمل کنیم که با هماهنگی همهجانبه راه حلهای اسلامی را به جامعه ارائه دهیم.
دبیر مجمع پژوهشگاههای علوم انسانی اسلامی پیشنهاد کرد: باید ببینیم که مؤسسات علمی چه نقاط مشترکی و چه نقاط قوتی دارند و هر یک از آنها کدام مأموریت را به عهده بگیرند. طبیعتاً همه مؤسسات علمی آن چنان ظرفیتی ندارند که همه مشکلات کشور را حل کنند اما با همکاری میتوان از حل بسیاری از چالشها برآمد.
وی با تأکید بر اقدام عملی گفت: اگر به این بیندیشیم که مسائل اساسی را دستهبندی کنیم، ظرفیت مجموعههای خودمان را با کار کارشناسی درونی بسنجیم و به میدان بیاییم، چه بسا گرههایی گشوده شود که الان مورد ابتلای جامعه است.
سعیدی روشن با اشاره به اظهارات اخیر مقامات غربی بیان کرد: ترامپ که خبیث و اهریمن ترین شخص دنیا است در جلسه با سران کشورهای اروپایی مطرح کرد که رقیب اصلی ما ایران است که رقیب ایدئولوژیک ماست. این سخن نمیتواند از ذهن بیمار و آشفته رئیس جمهور آمریکا خارج شده باشد بلکه این برآمده از یک مطالعات عمیق پشتوانهدار است.
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با بیان وظیفه اصلی متخصصان حوزه علوم اسلامی گفت: بنابراین اصلیترین وظیفه ما امروز این است که بر پایه توحید توفیقات نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را در مقابل امپریالیسم جهانی که در حقیقت رقیب تفکری تلقی میشود، با جدیت دنبال کنیم.
وی با ارزیابی اقدامات گذشته افزود: در ظرف شش ماه گذشته تقریباً سه جلسه داشتیم. قدمهایی برداشته شد، ولی این کفایت نمیکند. نباید به این اکتفا کنیم و همافزایی مؤسسات علوم اسلامی را با جدیت بیشتری دنبال کنیم.
وی در پایان تأکید کرد: باید در یک اقدام عملیاتی واقعاً مطالعه کنیم ظرفیت مجموعه پژوهشگاههای علوم چیست؟ در کدام عرصهها میتوانند میداندار باشند و کمک کنند؟ همه سطوح را باید در نظر بگیریم و نسبت به حل چالشهای جامعه اقدام کنیم.
رئیس سازمان سمت: علمِ بدون اخلاق، از مسیر انسانسازی دور میافتد
حجتالاسلام و المسلمین دکتر حمید شهریاری، رئیس سازمان سمت به صورت ویدئوکنفرانس در این همایش شرکت کرد و با تأکید بر ماهیت انسانسازی علوم انسانی و با اشاره به موضوع همایش بیان کرد: علوم انسانی اسلامی باید انسانساز و جامعهپرداز باشد. این ماهیت علوم انسانی در مکتب پیامبر اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) است.
رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت) با مقایسه نظام علمی اسلام و غرب افزود: در سنت اسلامی ما دانشمندانی داشتیم که در همه رشتهها تخصص داشتند و میتوانستند انسانسازی و جامعهپردازی کنند. اما در دانشگاههای غربی به دلیل تجزیه علوم، هر فرد تنها در یک رشته خاص متمرکز شده است.
وی به معایب تخصصگرایی افراطی اشاره کرد و گفت: این رویکرد اگرچه محاسنی دارد، اما معایبی نیز دارد که باعث میشود دانشمند از دیگر حوزههای علم بیاطلاع بماند.
وی با تأکید بر ضرورت نگاه ترکیبی اظهار داشت: اگر بخواهیم انسانسازی و جامعهپردازی را در مکتب پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) و علوم انسانی اسلامی دنبال کنیم، باید به روش ترکیبی توجه کنیم.
وی محورهای اصلی علوم انسانی اسلامی را چنین برشمرد:
۱. کرامت انسان که باید در حقوق و اخلاق اسلامی تجلی یابد؛
۲. تعلیم و تربیت برای انسانسازی؛
۳. نظام اقتصادی عادلانه؛
۴. توجه به عدالت اجتماعی.
رئیس سازمان سمت در پایان گفت: اگر به ساختار جامع علوم انسانی اسلامی توجه نکنیم، ممکن است حرفهایی بزنیم که با محیطزیست، عدالت اجتماعی یا اخلاق اسلامی سازگار نباشد.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: طبقهبندی علوم نیازمند بازخوانی بر اساس منطق انسانساز است
آیت الله علیاکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به عنوان چهارمین سخنران جلسه افتتاحیه همایش علوم انسانی اسلامی با عنوان “مکتب و سیره پیامبر اکرم، علوم انسانی انسانساز و جامعهپرداز” که در پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد به صورت ویدئوکنفرانسی، با اشاره به سابقه مباحث مطرحشده در این همایشهای سالانه بیان کرد: در سالهای گذشته موضوعاتی در حوزه علوم انسانی بیان کردیم. در سال ۱۳۹۹ ماهیت و هویت علوم انسانی را طرح کردیم، در سال ۱۴۰۰ فلسفههای مضاف به علوم را مطرح کردیم، در سال ۱۴۰۱ بایستگیهای نگاشت نهادی در تولید علوم انسانی اسلامی را پیشنهاد دادیم، در سال ۱۴۰۲ فرهنگ انسانشناسی انضمامی یا علوم انسانی انضمامی را به عنوان موضوع ارائه قرار دادیم و در سال گذشته نقش مقاصد شریعت در تولید علوم انسانی اسلامی را تبیین کردیم.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی موضوع سال جاری را چنین تشریح کرد: امسال میخواهیم راجع به الگوی طبقهبندی علوم و آن علوم انسانی بحث کنیم. به هر حال طبقهبندی علوم و از جمله در این میان مجموعهای از دانشها را به عنوان علوم انسانی نامگذاری کردن، بر اساس دستگاه معرفتی خاصی است که قهراً قابل مطالعه است.
وی با اشاره به دو رویکرد در طبقهبندی علوم اظهار داشت: اصولاً طبقهبندی علوم را باید جزو مباحث فلسفه علم تلقی کرد. میتوان با دو رویکرد پسینی و پیشینی به این مسئله نگریست. یک بار علوم موجود و وضع موجود را محور قرار دهیم و بعد آن را مطالعه کنیم. بار دیگر با نگاهی پیشینی نه تاریخی بلکه منطقی و ناظر به مهندسی کلان معرفت انسان که باید و شاید باشد، به نتیجه برسیم و علوم را طور دیگری تعریف و بندی و ردهبندی کنیم.
وی رویکرد پسینی را اینگونه تعریف کرد: در رویکرد پسینی، بیان وحدت و تمایز دانشهای محقق موجود با یکدیگر مدنظر است. به تعبیر دقیقتر، ترسیم جغرافیای میراث معرفتی بشر و تعیین جایگاه هر گروه دانش و هر یک از دانشها در میان همدانشیها بر اساس معیار یا معیارهای معین است.
وی در تعریف رویکرد پیشینی گفت: در رویکرد پیشینی، به منطق انسان و آنچه باید و مطلوب ماست توجه میشود. به عبارت کوتاه، مهندسی مطلوب معرفت مدنظر است. به تفصیل، عبارت است از صورتبندی هرم شبکه سان پویا و فرگشتیابنده مجموعه معارف از رهگذر سنجش مولفههای رکنی تکونبخش دانشها با یکدیگر. صورت بندی یعنی طبقه بندی علم، هرم شبکه سان یعنی نسبت علوم با یکدیگر، پویا و فرگشتیابنده یعنی علوم را به گونهای طبقه بندی کنیم که صرفا گزارش نباشد و جهت بخشی نیز در آن دخیل باشد و پویا و فرگشتیابنده (تکاملی) باشد و شامل همهی علوم شود و با عبارت از رهگذر سنجش مولفههای رکنی تکونبخش دانشها با یکدیگر به نظریه مبنا اشاره کردیم که همان پنج مولفه است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به نظریه مبنا در الگوی پیشنهادی اشاره کرد و گفت: در مسئله ملاک وحدت و تمایز علوم، مبنایی داریم. بر این باوریم هر علمی پنج مولفه دارد: مبادی، موضوع، مسائل، منطق و غایت. هیچ یک از نظریههایی که در مسئله ملاک وحدت و تمایز علم مطرح شده قابل دفاع نیست.
وی به نقد نظریههای رایج پرداخت و افزود: بعضی از این نظریهها اصولاً در برخی علوم قابلیت تصدیق ندارند و هر یک موارد نقض دارند. نظریهای که ارائه میدهیم بر این اساس است که اگر این پنج مولفه با هم تناسب و سازگاری داشته باشند، دستگاه معرفتی منسجمی شکل میگیرد که علم نامیده میشود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد کاربرد این نظریه گفت: اگر این منطق را بپذیریم، میتوانیم مجموعه علوم را بر اساس معیار نسبتها و مناسبات فاصلهای که سبب میشود در کنار هم باشند یا در گروهی قرار بگیرند، مشخص کنیم. به این ترتیب میتوان الگوی جدیدی برای طبقهبندی علوم ارائه داد.
رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: مولفههای حکمرانی پیامبر اکرم (ص) الگویی برای پیشرفت جامعه اسلامی است
حجتالاسلام والمسلمین نجف لکزایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در سخنانی، با اشاره به تحولات علمی جهان گفت: از دهه ۱۹۹۰ میلادی به بعد شاهد تولد دانش جدیدی به نام «Governance» یا حکمرانی نوین بودهایم. حکمرانی نوین یک فناوری نرم است که از همه علوم انسانی و حتی همه علوم استفاده میکند تا پیشرفت را در مقیاس ملی، منطقهای و جهانی محقق سازد.
وی با تأکید بر اهمیت سیره پیامبر(ص) افزود: برای ما که اسطوره و الگویمان رسول الله (ص) است، بسیار مهم است که ببینیم مولفههای اصلی حکمرانی در سیره نبوی چگونه پاسخ نیازهای اداره جامعه را میدهد.
وی با اشاره به پژوهشی در مدرسه حکمرانی شهید بهشتی (ره) گفت: طبق تحقیقی که اساتید انجام دادهاند و حدود دویست تعریف و نظریه در عرصه حکمرانی را مطالعه کردهاند، هفت مولفه مشترک در این نظریهها کشف شده است.
مولفه اول: شیوههای حکمرانی
رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی اولین مولفه را شیوههای حکمرانی برشمرد و بیان کرد: باید بررسی کنیم در سیره نبوی از چه شیوههایی برای پیشرفت جامعه استفاده شده است. پیامبر(ص) چگونه توانست در مدت بیست و سه سال یک جامعه جاهلی را به جامعه اسلامی تبدیل کند.
مولفه دوم: کنشگران
وی دومین مولفه را کنشگران دانست و افزود: در حکمرانی نوین، کنشگران ذیربط باید دور یک میز جمع شوند. در سیره نبوی باید دید این ماجرا چگونه بوده و جایگاه دولت، نهادهای مدنی و نیروهای اقتصادی چگونه تعریف شده است.
مولفه سوم: کارکردهای حکمرانی
وی سومین مولفه را کارکردهای حکمرانی برشمرد و گفت: سه کارکرد مهم حکمرانی عبارتند از: سیاستگذاری، تنظیمگری (ساختارسازی، قاعدهگذاری، نظارت) و تسهیلگری (توانمندسازی و رفع موانع).
مولفه چهارم: اهداف حکمرانی
وی به مولفه چهارم اشاره کرد و اظهار داشت: توسعه و پیشرفت در دنیای امروز عمدتاً بر اقتصاد متمرکز است، اما پیشرفت در سیره نبوی هم جنبه مادی و هم جنبه معنوی دارد.
مولفه پنجم: سبک حکمرانی
وی پنجمین مولفه را سبک حکمرانی دانست و گفت: در حکمرانی نوین از سه سبک هرمی، بازار و شبکهای صحبت میشود. سبک حکمرانی نبوی مبتنی بر نظم ولایی است.
مولفه ششم: گستره حکمرانی
رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ششمین مولفه را گستره حکمرانی برشمرد و بیان کرد: گستره حکمرانی نبوی به لحاظ زمانی و مکانی توسعهیابنده است، همانگونه که در آیات قرآن بر جهانی بودن رسالت تأکید شده است.
مولفه هفتم: ارزشها
وی در پایان هفتمین مولفه را ارزشها دانست و گفت: ارزشها شامل سنتها، هنجارها و علائق است که در هر مدل حکمرانی بر اساس مکتب مربوطه تعریف میشود.
لکزایی در پایان پیشنهاد کرد: این هفت مولفه میتواند چارچوبی برای مطالعه سیره نبوی در حوزه حکمرانی باشد و امیدواریم که به مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.
رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث: تحقق تمدن اسلامی در گرو علوم انسانی اسلامی است
حجت الاسلام والمسلمین دکتر رضا برنجکار؛ رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث، هم با درود بر پیامبر رحمت صلی الله علیه و آله و سلم و شهدای انقلاب اسلامی اظهار داشت: هدف ما گرامیداشت یک هزار و پانصدمین سال ولادت پیامبر رحمت صلی الله علیه و آله و سلم و همچنین بزرگداشت کسانی است که در مسیر اهداف عالی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم و دین الهی تلاش و جانفشانی کردند و به شهادت رسیدند از جمله شهدای انقلاب اسلامی و امام شهیدان.
وی با اشاره به شعار ششمین همایش مجمع پژوهشگاه ها گفت: شعار همایش هفته پژوهش امسال برای مجمع پژوهشگاهها عبارت است از «مکتب و سیره پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم، علوم انسانی اسلامی انسانساز و جامعهپرداز».
رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث با اشاره به آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام در جهت اهداف بلند بعثت پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم گفت: آیات فراوانی در قرآن در این زمینه وجود دارد. آیه اول آیه ۲ سوره جمعه است که خداوند می فرماید: هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَإِنْ کَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُبِینٍ. در این آیه بحث تزکیه، تربیت، کتاب و حکمت به عنوان اهداف پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) مطرح شده است.
وی افزود: آیه دوم آیه ۲۵ سوره حدید است. خداوند می فرماید: “لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ “. در این آیه هم بحث جامعه و جامعهپردازی مطرح شده است.
وی با تحلیل این دو آیه تأکید کرد: در این دو آیه به دو جنبه انسانسازی و جامعهپردازی اشاره شده است. یک جنبه؛ مساله تزکیه و تعلم با آموزش و پرورش یعنی انسان متعالی و جنبه دوم؛ بحث قانون و کتاب و میزان برای اقامه قسط.
برنجکار افزود: انسان متعالی انسان عالم و مهذب است و جامعه متعالی جامعه ای است که در آن قوانین متعالی که حاکم است در جهت اجرای عدالت و قسط باشد. البته خود اجرای عدالت و قسط نیز بستری برای تعلیم و تزکیه انسان ها در جامعه متعالی فراهم می کند.
وی با اشاره به ضرورت علوم انسانی اسلامی گفت: برای تحقق انسان تراز و جامعه ایدهآل، نیاز به کار کارشناسی، نهادسازی و برنامهریزی داریم. این برنامهریزیها در علم اقتصاد، مدیریت، حقوق، روانشناسی و جامعهشناسی انجام میشود.
وی در تشریح نقش و ارتباط این مباحث با علوم انسانی اسلامی اظهار داشت: علوم انسانی به منزله نرمافزار یک تمدن و ابزار اعمال حاکمیت در جامعه است. علوم فنی و مهندسی نیز کمککار مسیرهایی هستند که علوم انسانی در یک تمدن تعیین میکند.
وی با نقد علوم انسانی رایج افزود: اگر ما مکتب و سیره پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم را در انسانسازی و جامعهپردازی میخواهیم، نیاز به علوم انسانی داریم، اما انسانی که متناسب با اهداف بلند این مکتب اعظم است؛ یعنی علوم انسانی اسلامی که بر محور معارف کتاب و سنت نظریهپردازی میکند.
رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث در پایان خاطرنشان کرد: پژوهشگاههای علوم انسانی اسلامی باید مسائل و مشکلات نظام اسلامی را بر اساس اهداف اسلامی و مکتب پیامبر اعظم (ص) طراحی و حل کنند. اگر کارمان را درست انجام ندهیم، تمدن اسلامی کامل تحقق پیدا نخواهد کرد.
رئیس مرکز نور: نظام آموزشی و پژوهشی باید نسبت خود را با هوش مصنوعی روشن کند
حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، بیان کرد: سوالی که باید پرسیده شود و بر آن تأکید کرد این است که در عصر هوش مصنوعی، پژوهشگری علوم انسانی چه جایگاهی دارد، چه الزاماتی دارد و چه اتفاقی باید برای آن بیفتد؟
وی با اشاره به توجه جهانی به این حوزه افزود: امروز در جهان برای پاسخ به این مسئله، رشته پژوهشی جدیدی با عنوان «علوم انسانی دیجیتال» ایجاد شده است. متأسفانه ما کمتر به آن توجه کردهایم.
بهرامی با بیان پیشینه این رشته گفت: تقریباً نمیتوان یک مرکز بزرگ آموزشی یا پژوهشی علوم انسانی در جهان بهویژه در کشورهای غربی یافت که فعالیتی در باب علوم انسانی دیجیتال نداشته باشد. رشتههای تحصیلی، پروژههای پژوهشی و مراکز تخصصی در این زمینه فعال هستند.
وی با اشاره به تحول این حوزه اظهار داشت: علوم انسانی دیجیتال از دیجیتالسازی منابع آغاز شده و امروز به بحث «انسانیسازی هوش مصنوعی» و «انسانیسازی ابزارها» رسیده است. این رشته به این سؤال پاسخ میدهد که جایگاه انسان در عصر هوش مصنوعی چیست؟
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی به چالشهای پیش رو اشاره کرد و گفت: پژوهشگران علوم انسانی چه مسئله و چه چالشی با هوش مصنوعی دارند؟ فضای دیجیتال و هوش مصنوعی روز به روز نقش خود را در پژوهشهای ما پررنگتر میکند.
وی با تشریح تحولات اخیر افزود: شاید ابتدا صرفاً برای تتبع و جستجوی منابع از رایانه استفاده میکردیم، به مرور بحث طبقهبندیها، دستهبندیها و ابزارهای دیجیتال به کمک تحریر آمد و امروز حتی تدوین و تولید را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
بهرامی تأکید کرد: ما باید نسبت خود را با هوش مصنوعی روشن کنیم. آیا طلبهای که امروز تربیت می کنیم با طلبهای که ده سال پیش بود باید تفاوتی داشته باشد؟ پژوهشی که امروز انجام میدهیم چه تفاوتی با گذشته دارد؟
وی چهار محور اساسی را برشمرد:
۱. میزان و روش مجاز برای بهرهمندی از ابزارها که نیازمند آییننامهای روشن است.
۲. شیوه بهرهمندی و آموزش محققان برای استفاده آگاهانه و انتقادی از ابزارها.
۳. تولید ابزارهای بومی و جدید برای جلوگیری از سوگیریهای ابزارهای خارجی.
۴. طراحی آینده پژوهش با توجه به چشمانداز پیشروی هوش مصنوعی.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور از برنامههای این مرکز خبر داد و گفت: برای هفته پژوهش امسال حدود بیست مدل چت بات در زمینه علوم اسلامی انسانی تولیدشده در ایران و جهان را معرفی و به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
وی در پایان اعلام کرد: ما به سهم خود در مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور و بهویژه در پژوهشکده علوم اسلامی و انسانی دیجیتال برای باز کردن مسیر اندیشه در این حوزه و همکاریهای مشترک اعلام آمادگی میکنیم.