شفقنا- العربی الجدید نوشت: غزه با گسترش ویرانیهای ناشی از جنگ و رسیدن حجم آوار به بیش از ۶۱ میلیون تُن، طبق برآوردهای سازمان ملل، در حال تجربه یک تحول اقتصادی بیسابقه است.
به گزارش شفقنا به نقل از العربی الجدید، با فروپاشی زیرساختها، کمبود فرصتهای شغلی و افزایش نرخ بیکاری به بیش از ۸۳ درصد، هزاران نفر از ساکنان غزه با جمعآوری و بازیافت یا فروش آهن، چوب، قطعات لوله و لوازم الکترونیکی آسیبدیده، به ایجاد منابع درآمد جایگزین از آوار روی آوردهاند.
این تحول که در میان مردم غزه به عنوان «اقتصاد آوار» شناخته میشود، به یک راه نجات موقت برای بخشهای بزرگی از جمعیت که خانهها و معیشت خود را از دست دادهاند، تبدیل شده و به ایجاد بازار جدیدی مبتنی بر استفاده مجدد از مواد باقیمانده در این باریکه محاصرهشده کمک کرده است.
این وضعیت نشاندهنده کاربرد عملی جوهره اقتصاد چرخشی و بازیافتی است، یک مدل اقتصادی مبتنی بر استفاده مجدد از منابع به جای هدر دادن آنها و تبدیل زباله به موادی که میتوانند در یک چرخه تولید جدید گنجانده شوند.
اقتصاد ناشی از ضرورت
بر اساس تحلیل مرکز ماهوارهای سازمان ملل متحد از دادههای ژوئیه ۲۰۲۵، علاوه بر ۲۱۳ بیمارستان و ۱۰۲۹ مدرسه که هدف قرار گرفتند، حدود ۱۹۳۰۰۰ ساختمان تخریب یا آسیب دیدهاند و زیرساختهای غیرنظامی در پایینترین سطح خود در دهههای اخیر قرار گرفتهاند.
در بحبوحه این فاجعه گسترده، نیازهای روزمره مردم باعث ایجاد بازاری خودجوش مبتنی بر جمعآوری آهن، چوب، ابزار لولهکشی و لوازم الکترونیکی از زیر آوار شده است که حرفههای جدید-قدیمی مبتنی بر «اقتصاد ضرورت» هستند.
این تحولات همزمان با فروپاشی اقتصادی بیسابقهای است که چند روز پیش توسط کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD) مستند شد، گزارش این نهاد نشان میدهد که تولید ناخالص داخلی در غزه تا پایان سال ۲۰۲۴ در مقایسه با سال قبل ۸۳ درصد کاهش یافته است.
درآمد سرانه مردم غزه نیز به تنها ۱۶۱ دلار در سال، کمتر از نیم دلار در روز، کاهش یافته است که جزء پایینترین نرخهای جهانی است.
اقتصاد غزه اکنون تنها ۱۳ درصد از اندازه خود در سال ۲۰۲۲ را تشکیل میدهد، در حالی که نرخ بیکاری از ۸۰ درصد فراتر رفته است، به طوری که اقتصاد غزه ۸۷ درصد از ارزش خود را از دست داده و درآمد سرانه به سطح ۲۲ سال پیش بازگشته است بنابراین، طبق گزارش آنکتاد، یکی از بدترین بحرانهای اقتصادی ثبت شده در جهان در دهههای اخیر را ثبت کرده است.
«عماد ابوحجیر»، شهروند فلسطینی که از یک کارگر روزمزد به یک تاجر چوب تبدیل شد که چوب را از میان آوار خانههای ویرانشده جمعآوری میکند،وی در حالی که در حومه اردوگاه آوارگان النصیرات در کنار تختههای چوب ایستاده است، میگوید: «این چوبها زمانی سقف خانهها بودند. امروز، منبع گرما برای یک خانواده آواره یا ستون چادر برای خانوادهای است که همه چیز خود را از دست دادهاند.»
ابوحجیر توضیح داد:« کار من از لحظهای که بقایای یک خانه یا خیابان پاکسازی میشود، آغاز میشود، ما به دنبال چوبهای قابل استفاده میگردیم، برخی از آنها سوخته و برخی شکسته هستند. ما آنچه را که میتوان دوباره استفاده کرد انتخاب میکنیم، آن را تمیز میکنیم و برش میدهیم یا تغییر شکل میدهیم.»
وی اظهار داشت: «چوبهای بلند به یک کالای کمیاب تبدیل شدهاند زیرا مردم پس از آنکه مقامات اسرائیلی از ورود چادرهای آماده خودداری کردند، از آن برای ساخت چادرهای موقت استفاده میکنند که منجر به افزایش تقاضا شده است.»
ابو حجیر گفت:« کار من فقط تجارت نیست، بلکه کمکی برای پر کردن یک شکاف بزرگ انسانی است، اگر ما چادر ندوزیم، هیچ کس دیگری این کار را نخواهد کرد. مردم به سایه یا مانعی در برابر باران نیاز دارند. ما با آنچه در دسترس داریم به آنها کمک میکنیم.»
واقعیت جدید شغلی
«صالح سلمان»، شهروند فلسطینی پشت یک دکه کوچک در منطقه مواصی خان یونس نشسته است، در حالی که اطرافش پر از بردهای الکترونیکی، سیمها و باتریهای سالم خارج شده از زیر آوار است، گفت:«من قبلاً یک مغازه بزرگ تعمیر لوازم الکترونیکی در شمال غزه داشتم که توسط ارتش اشغالگر کاملاً ویران شد. امروز، من در این دکه کار میکنم.»
صالح دستگاههای آسیبدیدهای را که مردم در آوار خانههایشان پیدا میکنند، میخرد، سپس آن را از هم جدا و قطعات قابل استفاده را استخراج میکند و با قیمت پایین دوباره میفروشد: «گاهی اوقات یک دستگاه از کار افتاده را به قیمت پنج شِکِل میخرم و قطعاتی را که سه برابر ارزش آن است، استخراج میکنم.»
سلمان این کار را کورسوی امیدی پس از دست دادن منبع درآمدش میداند: «مردم به شارژر، باتری و رادیو نیاز دارند. مردم اکنون به دستگاههای سادهای که قابل تعمیر هستند، روی آوردهاند.»
وی با اشاره به اینکه کاری که انجام میدهد فقط تجارت نیست، بلکه نوعی بازیافت است، گفت: «ما قطعات قابل استفاده را حفظ میکنیم و ضایعات الکترونیکی را کاهش میدهیم؛ این یک اقتصاد جدید ناشی از جنگ تحمیلی است.»
منبع: العربی الجدید