شفقنا- یک اقتصاددان با اشاره به ابلاغ بخشنامه بودجه ۱۴۰۵، معتقد است که سال آینده هر چهار ابرچالش – ناترازی برق، ناترازی گاز، بحران آب و بحران بدهی – تشدید میشود؛ لذا افزایش قیمت حاملهای انرژی اصلاً صرفه ندارد و بسیار پر ریسک و خطرناک است.
وحید شقاقی در گفتوگو با ایسنا، درباره بخشنامه بودجه ۱۴۰۵ اظهار کرد: بودجه سال ۱۴۰۵ یکی از پیچیدهترین بودجههای سالهای اخیر است. دلیلش هم این است که در هشت سال گذشته تورمهای بسیار بالایی را تجربه کردیم. میانگین تورم طبق آمار مرکز آمار ۳۸ درصد و بر اساس آمار بانک مرکزی ۴۲ درصد بوده است. امسال هم برآورد میشود تورم ۴۵ درصد باشد و تورم نقطهبهنقطه اسفند به ۵۵ درصد برسد.
او با اشاره به ناترازیهای موجود در اقتصاد افزود: برخلاف گزارشهای وزیر نیرو، سال آینده ناترازیها ادامه پیدا میکند و حتی تشدید هم میشود. من هیچ اعتمادی به آمارهای وزارت نیرو ندارم. چندین گزارش خلاف واقع منتشر شده و با توجه به شواهد، ناترازی برق بیشتر خواهد شد و در حوزه آب هم شرایط خوبی نخواهیم داشت. در گاز و بنزین هم همچنان ناترازی داریم.
شقاقی گفت: برآورد من این است که سال آینده هر چهار ابرچالش – ناترازی برق، ناترازی گاز، بحران آب و بحران بدهی – تشدید میشود. تشدید اینها یعنی فشار سنگینتر بر دولت و افزایش کسری بودجه.
افزایش حقوقها؛ پارادوکس بزرگ دولت
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در چنین شرایطی بستن بودجه برای دولت بسیار دشوار است. از یک طرف انتظار میرود حقوق و دستمزد افزایش پیدا کند و از طرف دیگر افزایش حقوق یعنی کسری بودجه بیشتر؛ دولت با یک پارادوکس جدی مواجه است.
او همچنین گفت: نظام مالیاتی ما با رکود عمیقی که در اقتصاد هست برخورد کرده و معلوم نیست این نظام چطور قرار است از اصناف و تولیدکنندگان مالیات بگیرد بدون اینکه رکود را تشدید کند. اینها انتخابهای سختی است که دولت با آن روبهرو است.
شقاقی اظهار کرد: سال آینده از نظر تورم و بحرانهای اقتصادی وضع روشن و امیدوار کنندهای ندارد. حتی نگرانی این است که تورم بیشتر هم بشود. در چنین وضعیتی انتخاب اینکه حقوق چقدر بالا برود، حاملهای انرژی چطور قیمتگذاری شوند و درآمدهای دولت از کجا تأمین شود، بسیار سخت است.
راهحل: اجرای واقعی بودجهریزی عملیاتی
وی تأکید کرد: به نظر من مهمترین سیاستی که دولت باید دنبال کند بودجهریزی عملیاتی است. بسیاری از دستگاهها مأموریتهای مشابه دارند، بهرهوری پایینی دارند یا اصلاً برنامه ندارند. اگر بودجهریزی عملیاتی اجرا شود، بخشی از هدررفت منابع کنترل میشود.
این اقتصاددان ادامه داد: قرار بود بودجه سال دوم برنامه هفتم عملیاتی بسته شود اما هیچ خبری نیست. این خودش سؤال است. احتمال میدهم دولت از بودجه عملیاتی عبور کرده باشد، درحالیکه قانون او را مکلف کرده بود.
نظام مالیاتی سنتی و ناکارآمد
او در بخش دیگری از سخنانش گفت: نظام مالیاتی ما همچنان سنتی و ممیزمحور است و نمیتواند از تولید و صادرات حمایت کند یا فرار مالیاتی را بگیرد. با این نظام فشل نمیتوان انتظار داشت کسری بودجه پوشش داده شود.
شقاقی در ادامه افزود: ۱۵ سال است درباره نظام مالیاتی هوشمند صحبت میشود اما همچنان همان روشهای قدیمی برقرار است. در بسیاری از اصناف با گردش مالی بالا اصلاً از پوز استفاده نمیشود و با کارت اقوامشان تراکنش انجام میدهند. این یعنی حجم گسترده فرار مالیاتی. سازمان مالیاتی فعلی به درد شرایط امروز کشور نمیخورد.
شوک قیمت در شرایط فعلی خطرناک است
این کارشناس اقتصادی درباره افزایش قیمت حاملهای انرژی نیز توضیح داد: در چنین شرایط ملتهبی از اقتصاد، دستکاری قیمتها اصلاً صرفه ندارد و خطرناک است. شوکهای قیمتی زمانی اجرا میشود که اقتصاد آرام باشد. ما اکنون در یک وضعیت بحرانی ممتد هستیم و وارد کردن شوک جدید بسیار سخت و پرریسک است. واقعاً نمیدانم دولت با چه جسارتی میخواهد این کار را انجام دهد.
وی در پایان گفت: چه افزایش تدریجی و چه شوک قیمتی، هر دو در شرایط فعلی خطرناک است. بهترین کار دولت، اجرای بودجه عملیاتی، جلوگیری از حیفومیل منابع دولتی، ساماندهی شرکتهای دولتی و اصلاح نظام مالیاتی است. اتلاف منابع در این بخشها بسیار زیاد است و اکنون زمان شوک به اقتصاد نیست.
