شفقنا- پاییز جاری، ششمین پاییز خشک متوالی و البته یکی از شدیدترین دورههای خشک ۵۰ سال گذشته است. بارشها در همه استانها کشور کمتر از نرمال بوده و ایران نسبت به میانگین بلند مدت ۸۶.۷ درصد بارش کمتری دریافت کرده است بنابراین کمبود آب دیگر چالشی موقتی نیست. به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، برنامهریزیهای بلندمدت کشور باید با محوریت آب و ظرفیت اقلیمی هر منطقه صورت گیرد.
به گزارش شفقنا، بر اساس دادههای سازمان هواشناسی، تا روز دوشنبه (۱۹ آبانماه) بارش سال آبی جاری (۱۴۰۴-۱۴۰۵) ۸۶.۷ درصد کمتر از میانگین بلند مدت بوده این درحالیست که تا دوشنبه (۱۲ آبان) این میزان بارش کل کشور ۸۱.۸ درصد کمتر از میانگین بلند مدت بود. بر همین اساس تنها در ۷ روز وضعیت خشکسالی ۴.۹ درصد شدیدتر شده و شکاف بارش امسال و میانگین بلند مدت افزایش پیدا کرده است. با این وجود احد وظبفه – رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی – پیشتر گفته بود که تا هفته آینده نیز سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
با وجود اینکه میانگین بلند مدت بارش سالانه تا دوشنبه (۱۹ آبان) ۱۸ میلیمتر است اما کشور از ابتدای مهر تا کنون تنها ۲.۴ میلیمتر بارش دریافت کرده است.
به گزارش ایسنا، دادههای سازمان هواشناسی نشان میدهد ایران ۱۲ تا ۱۹ آبان بهطور میانگین ۰.۱ میلیمتر بارش دریافت کرده و این بارش اندک، ۹۷.۷ درصد کمتر از میانگین بلند مدت بوده است.
سازمان هواشناسی میگوید حالا ششمین پاییزیست که به طور متوالی بسیار خشک بوده است و میزان بارندگی این فصل تا کنون بهطور چشمگیری کمتر از نرمال بوده است.
دادهها نشان میدهد که بارش از ابتدا تا ۱۹ آبان نسبت به میانگین بلندمدت ۹۳.۸ درصد کاهش یافته است و ایران تنها از ۰.۸ میلیمتر بارش برخوردار بوده است. بارش این ۱۹ روز در بلند مدت ۱۲.۲ میلیمتر بود و حالا منابع آب دریافتی سطح کشور بهطور قابل توجهی تضعیف شده است.
دادهها نشان میدهد این ماه تا ۱۹ آبان از ۳۰ روز مهرماه خشکتر بوده است، چرا که از ابتدای فصل پاییز تا اول آبان میانگین بارش کشوری ۱.۷ میلیمتر بود و نسبت به بارش ۶.۱ میلیمتری در بلندمدت، ۷۲.۱ درصد کاهش یافته بود.
به گزارش ایسنا، سال آبی در ایران از اول مهرماه شروع میشود و تا ۳۱ شهریور سال بعد ادامه مییابد.
خشکترین سال از ۱۳۵۴ تا کنون
به گفته احد وظیفه – رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی – خشکسالی فعلی یکی از شدیدترین دورههای خشک ثبتشده است. دادههای هواشناسی از فروردین ۱۴۰۴ تا آبان ماه جاری نشان میدهد که ایران اکنون خشکترین دوره ۵۰ سال اخیر سپری میشود.
جدول اطلاعات پهنهای بارش استانها نشان میدهد از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه سال گذشته) همه استانها نسبت به دوره بلندمدت بارش کمتری دریافت کردند و هفت استان از جمله همدان، کهگیلویه و بویراحمد، کرمانشاه، کردستان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری و ایلام با کاهش ۱۰۰ درصدی بارش مواجه بودند، به طوری که درصد تامین بارش سال آبی جاری هیچ یک از استانها بیشتر به مقدار بلند مدت نزدیک نیز نشده است.
کاهش ۹۶.۳ درصدی بارش در پایتخت
استان تهران به مرکزیت پایتخت نیز با کمبارشی روبروست. در حالی که مسعود پزشکیان – رئیس جمهوری- هشدارهایی مبنی بر احتمال جیرهبندی آب تا آذرماه و حتی «تخلیه پایتخت در آینده» داد، تهران تا ۱۹ آبان تنها ۱.۰ میلیمتر بارش دریافت کرده است. این در حالیست که میانگین بارش تهران در بلند مدت ۲۸ میلیمتر بوده است بنابراین تهران با کاهش ۹۶.۳ درصدی مقدار بارش روبرو بوده است البته بر اساس پیشبینی ها طی (۲۵ و ۲۶ آبانماه) برای تهران نیز احتمال بارش خیلی پراکنده وجود دارد.
بر اساس دادههای دادههای مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سال جاری خشکترین سال تهران طی شش دهه اخیر بوده است.
به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی شرایط حال حاضر «خشکسالی شدید»، «تنش آبی» و «بحران تأمین منابع آب» است؛ بحرانی که کلانشهرهایی نظیر تهران، تبریز، مشهد، اراک و کرج را بیش از سایر نقاط تحت فشار قرار داده است. تاثیر خشکسالی اما نه فقط محدودیت آب که پیامدهای ثانویهای مانند کاهش کیفیت هوا را نیز به همراه دارد. فاطمه کریمی – مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران – میگوید: پایتخت منشأ آلودگی هوای جنوب تهران تنها به کارگاهها و صنایع محدود نیست و کیفیت هوا را ترکیبی از خشکسالی، بادهای فصلی، واکنشهای شیمیایی در جو و البته منابع ثابت و متحرک تحت تاثیر قرارداده است.
حمیدرضا خورشیدی ـ مدیرکل هواشناسی استان تهران – نیز میگوید: پدیده گرد و غبار وابسته به میزان رطوبت خاک و وزش باد است و در سالی که گذشت، بارشها کم بود و گرد و غبار تهران تا زمانی که بارشها آغاز شود و رطوبت خاک به حد مطلوب برسد احتمالا ادامه خواهد داشت.
با احتساب شهرهای اطراف تهران و کرج، بیش از یک چهارم جمعیت کشور در همین پهنه سکونت دارند. این شرایط در حالیست که در تهران و کرج بر خلاف بسیاری از استانها، بیش از نیمی از منابع آبی صرف تأمین آب شرب میشود.
آخرین شبیهسازی و پیشبینی مدلهای عددی نشان داده است که ناهنجاری بارش در فصل زمستان به شرایط نرمال میل میکند. این پیشبینی البته تنها کورسویی از امید، میان این سالهای خشک پی در پی است که تنها برای اندک مدتی، کشور را از فوق بحرانی خشکسالی فاصله میدهد چرا که مسئله آب دیگر چالش مقطعی نیست و تغییراتی اساسی در اقلیم ایران اتفاق افتاده است. در گذشته در رشتهکوههای البرز و زاگرس، یخچالهای طبیعی فراوانی وجود داشت که امروز تقریباً تمام آنها از بین رفتهاند. تنها بخشهایی از یخچالها در قلههایی باقی مانده اما بهطور کلی دیگر یخچال طبیعی پایداری که سراسر تابستان را دوام بیاورد، وجود ندارد.
بنابراین کارشناسان معتقدند حالا وقت آن است که برنامهریزیهای بلندمدت کشور در ابعاد مختلف باید با محوریت آب و ظرفیت اقلیمی هر منطقه صورت گیرد.
