شفقنا- استاد درس خارج حوزه علمیه قم و دانش آموخته حوزه علمیه نجف اشرف در بررسی وضعیت نظام آموزش حوزه های علمیه به مسئله نظارت بر حوزویان اشاره کرد و گفت: مسئله «نظارت» بر حوزویان نباید دستاویزی برای جریانات و گروههای سیاسی قرار گیرد تا به خاطر سلایق سیاسی و برخی امور و برخی تنگ نظری ها، اشخاصی که از سلامت فکری و دینی و محبوبیت برخوردارند در محدودیت قرار گیرند.
آیت الله محمد قائنی در گفت وگو با شفقنا، وضعیت آموزش در حوزه های علمیه را مورد بررسی قرار داد و بویژه درباره بازنگری در متون درسی اظهار داشت: روند حوزه های علمیه درطول تاریخ هزارساله تاسیس خود، عرضه و تامین یکسری کتب واحد و مشخص نبوده است بلکه متناسب با زمان و موضوع متون درسی تغییر می کرده و متون جدید عرضه و دنبال می شده است.
وی با اشاره به کتاب های رسائل و مکاسب شیخ انصاری و دیگر کتبی که از فقهای پیشین به دست ما رسیده و تا به امروز جزو متون درسی طلاب در سطوح عالی است، گفت: این متون توسط بزرگان خبیر و آگاه و اهل تشخیص زمان مورد ارزشگذاری قرار گرفته و چنانچه متن بهتری پیدا می شده، آن متن را جایگزین می کردند.
حوزه علمیه ابایی از تاثیرپذیری وسایل و امور جدید ندارد
وی خاطرنشان کرد: در این اواخر، بنا به تشخیص برخی اهل فن، تغییراتی در متون ایجاد شده که بخشی از این تغییرات مورد گلایه عده ای از بزرگان و مراجع تقلید و اساتید قرار گرفت و عنوان کردند که تغییر این متون با آن هدف حوزه های علمیه که تربیت و پرورش طلابی است که بتوانند به مرحله فهم متون فلسفه و فقه و اصول برسند، سازگار نیست.
وی هدف حوزه های علمیه را تعلیم و آموزش و هدایتگری دانست و گفت: حوزه علمیه ابایی از تاثیرپذیری وسایل و امور جدید ندارد مشروط به اینکه حوزه را در رسیدن به هدف خود کمک کند. لذا با پدیدارشدن وسایل و فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی، حوزه از نخستین مراکزی بوده که آنها را برای دستیابی به هدف خود بکار گرفته است.
محدودیت های ایجادشده برای طلاب در زمینه انتخاب استاد خیلی مورد پذیرش نیست
استاد درس خارج حوزه علمیه قم درباره فرآیند انتخاب استاد توسط طلاب در حوزه های علمیه گفت: در گذشته، طلاب در انتخاب استاد آزادی بالایی داشتند ضمن اینکه یک طلبه در این زمینه مورد راهنمایی قرار می گرفته است. اما اخیرا یکسری محدودیت هایی برای طلاب در انتخاب استاد ایجاد شده است که چه بسا خیلی مورد پذیرش نیست ولو اینکه ممکن است برخی اولیای امور با دخالت هایی که دارند، تائیدی بر این خلاف رویه معمول ایجاد کرده باشند.
فیلترهایی که در پذیرش طلاب گذاشته می شود، لازم است
وی درباره ارزیابی تحصیلی طلاب از طریق آزمون های رسمی و متمرکز گفت: با توجه به گستردگی حوزه های علمیه و نقش آنها در حکومت دینی، فیلترهایی که در پذیرش طلاب گذاشته می شود، لازم است تا مبادا افرادی که اهلیت ندارند وارد حوزه شوند و موجب انحراف مردم شوند.
وی در عین حال هشدار داد: مسئله «نظارت» بر حوزویان نباید دستاویزی برای جریانات و گروههای سیاسی قرار گیرد تا به خاطر سلایق سیاسی و برخی امور و برخی تنگ نظری ها، اشخاصی که از سلامت فکری و دینی و محبوبیت برخوردارند در محدودیت قرار گیرند.
وی درباره شیوه های آموزشی در حوزه های علمیه نجف و قم بیان داشت: حوزه علمیه نجف در زمان حکومت بعث، محدودیت هایی داشته است اما حوزه علمیه قم بواسطه آزادی که داشته و مخصوصا عدم وجود محدودیت هایی که در عراق بوده است، رشد کرده است. احتمالا نجف تاثیرپذیری هایی هم از برنامه های حوزه علمیه قم دارد.
از برخی مجامع علمی اهل سنت ارجاع به متون حوزه های علمیه شیعی می شود
وی درباره کتاب های درسی حوزه بویژه در سطوح عالی گفت: فکر نمی کنم کتاب های دیگری برای پیشرفت وجود داشته باشد که از متون فعلی نافع تر باشد. حتی به شهادت برخی اساتید دانشگاه، متون فعلی حوزه های علمیه متون خیلی قابل استفاده ای است و بلکه از برخی مجامع علمی اهل سنت ارجاع به متون حوزه های علمیه شیعی می شود.
آیت الله قائنی شیوه های فعلی تدریس در حوزه های علمیه را مناسب و کافی برای پرورش طلابی دانست که می توانند پاسخگوی سوالات روز جامعه باشند.
روش آموزش در حوزه، عمق بیشتری برای محصلین ایجاد می کند
وی درباره ارتباط و تعامل حوزه های علمیه با جامعه و دانشگاه گفت: از قدیم اینگونه بوده که نظام آموزش دانشگاه ها متفاوت از حوزه بوده است. روش آموزش در حوزه، عمق بیشتری برای محصلین ایجاد می کند. شاهد این مسئله هم این بوده کسانی که از حوزه به دانشگاه می رفتند بروز و ظهور متمایزی در آن مجامع پیدا می کردند که از جمله به شهید بهشتی، شهید مطهری و امثالهم می توان اشاره کرد.
ارتباط حوزه و دانشگاه بعد از پیروزی انقلاب بیشتر شده است
وی ادامه داد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بنابر ارتباط مجامع علمی حوزوی و دانشگاهی بوده است کمااینکه این ارتباط بیشتر هم شده است. روش هایی که طرفین در آموزش و پرورش اذهان دارند می تواند در کیفیت آموزش اذهان تاثیرگذار باشد و دانشگاه هم می تواند از این روش ها در نحوه آموزش خود استفاده کند کمااینکه گفته می شود برخی مجامع علمی غیراسلامی از روش های رایج در حوزه های علمیه ما استفاده کرده اند.
