شفقنا آینده- یک استاد دانشگاه و کارشناس مسائل ژئوپلتیک درباره آینده برجام می گوید: با وجود گمانهزنیهایی درباره احتمال وقوع جنگ، به نظر میرسد شرایط بهگونهای پیش میرود که طرفهای مختلف به دنبال ایجاد توازنهای جدید در سطح منطقهای و جهانی هستند. ایران نیز با توجه به جایگاه ژئوپلیتیک خود، میتواند با اتخاذ یک سیاست متوازن و هوشمندانه، وارد یک بازی بزرگ در عرصه سیاست بینالملل شود و از چالشهای فعلی عبور کند. در این مسیر، مذاکرات مجدد و تلاش برای تعلیق موقت یا بلندمدت مکانیسم اسنپبک میتواند نقش کلیدی در جلوگیری از تشدید تنشها ایفا کند. در صورت تحقق این روند، سفر دکتر پزشکیان به نیویورک ممکن است آغازی بر یک مسیر دیپلماتیک مثبت و سازنده باشد که آینده روابط ایران با قدرتهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
بنبست در گفتوگوهای تهران و واشنگتن در تشدید چالشهای ایران نقش دارد
دکتر محمد گل افروز در گفت وگو با خبرنگار شفقنا آینده در پاسخ به این سوال که با توجه به بیانیه اخیر سه کشور اروپایی مبنی بر تصمیم رسمی جهت فعالسازی مکانیسم ماشه و اجرای آن ظرف یک ماه آینده، این پرسش مطرح میشود که در شرایط کنونی، کدامیک از سناریوهای پیشرو محتملتر است: اجرای کامل مکانیسم ماشه، تداوم مسیر دیپلماسی و جلوگیری از این اقدام، یا ورود به یک منازعه نظامی که بار دیگر ایران را درگیر کند؟ اظهار داشت: شرایط جدید ایران، بهویژه با آغاز روند اسنپبک از سوی کشورهای اروپایی، حاوی نکات قابل تأملی است. همزمان با این تحولات، مذاکرات میان ایران و ایالات متحده نیز متوقف شده و نشانهای از احتمال ازسرگیری آن در آینده نزدیک مشاهده نمیشود. در عرصه سیاست بینالملل، توقف مذاکرات معمولاً دستاوردی برای منافع ملی کشورها به همراه ندارد و از این منظر، میتوان گفت که بنبست در گفتوگوهای تهران و واشنگتن نیز در تشدید چالشهای ایران نقش دارد.
تنها راهحل محتمل برای خروج از وضعیت فعلی، تعلیق موقت اجرای مکانیسم ماشه به مدت شش ماه است تا شاید گره مذاکرات باز شود
وی افزود: در حال حاضر، ایران با چندین سناریو مواجه است که هر یک میتواند تأثیرات قابل توجهی بر آینده کشور داشته باشد. از جمله مهمترین این سناریوها، فعالسازی مکانیسم ماشه توسط اروپا است. ایران در تلاش بوده تا با اتخاذ سیاستهایی مؤثر، مانع از اجرای اسنپبک شود، اما با توجه به حملات اخیر به تأسیسات هستهای کشور، این تلاشها به نتیجه مطلوب نرسیدهاند. ایران انتظار داشت بتواند طرفهای اروپایی را متقاعد سازد که در شرایطی که فعالیتهای غنیسازی متوقف شدهاند، توسل به مکانیسم ماشه فاقد توجیه منطقی است. این در حالی است که در گذشته، زمانی که ایران در حال غنیسازی بود، چنین اقدامی از سوی اروپا صورت نگرفت. از منظر ایران، این اقدام اروپاییها نوعی واکنش سختگیرانه و انتقامی تلقی میشود که ریشه در دلخوریهای گذشته، بهویژه در ارتباط با روابط ایران و روسیه دارد. در این میان، تنها راهحل محتمل برای خروج از وضعیت فعلی، تعلیق موقت اجرای مکانیسم ماشه به مدت شش ماه است تا شاید گره مذاکرات باز شود.
وی افزود: برخی تحلیلها حاکی از آن است که کشورهای تأثیرگذار اروپایی، ایالات متحده و همچنین اسرائیل، در حال برنامهریزی برای اعمال فشارهای گستردهتر بر ایران هستند. هدف نهایی این اقدامات، نهتنها توقف کامل فعالیتهای هستهای ایران، بلکه جلوگیری از هرگونه حرکت احتمالی به سمت دستیابی به سلاح هستهای است. این روند، در کنار تلاشهای پیشین برای تغییر ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، نشاندهنده رویکردی منسجم و چندلایه از سوی بازیگران بینالمللی در قبال ایران است. یکی از اهداف اصلی برخی بازیگران بینالمللی، جلوگیری از پیشرفت پروژه بازدارندگی ایران از طریق توسعه موشکهای بالستیک و سایر سامانههای دفاعی است. این مسئله، در کنار تلاش برای توقف حمایتهای ایران از روسیه در جریان جنگ اوکراین، بخشی از سیاستهای کلان غرب در قبال تهران را تشکیل میدهد. در همین راستا، برخی کشورها در تلاشاند تا ایران را به همراهی با سیاستهای کریدوری غرب در منطقه ترغیب کرده و از ظرفیتهای بازدارندهای که ایران از طریق محور مقاومت و توان موشکی ایجاد کرده بود، بکاهند.
می خواهند فعالیتهای منطقهای ایران را محدود کنند
سفر احتمالی دکتر پزشکیان به نیویورک میتواند نقطه عطفی در تحولات دیپلماتیک پیشرو باشد
وی تصریح کرد: این سیاستها همزمان با فعالسازی مکانیسم اسنپبک، جنگ ۱۲ روزه اخیر و اقدامات امنیتی اسرائیل در منطقه، بهگونهای طراحی شدهاند که فعالیتهای منطقهای ایران را محدود سازند. مجموعه این تحولات میتواند زمینهساز بروز تنشهای جدید و حتی احتمال وقوع یک منازعه نظامی علیه ایران باشد؛ هرچند برخی کارشناسان بر این باورند که چنین سناریویی هنوز قطعی نیست. در حال حاضر، یک بازه زمانی ۳۰ روزه برای ازسرگیری مذاکرات در نظر گرفته شده است. در همین چارچوب، سفر احتمالی دکتر پزشکیان به نیویورک در اوایل مهرماه میتواند نقطه عطفی در تحولات دیپلماتیک پیشرو باشد. این سفر ممکن است زمینهساز گشایش در مذاکرات و ارائه طرحهایی برای تعلیق برنامه هستهای ایران و خروج مکانیسم اسنپبک از وضعیت فعلی خود باشد.
طرفهای مختلف به دنبال ایجاد توازنهای جدید در سطح منطقهای و جهانی هستند
مذاکرات مجدد و تلاش برای تعلیق موقت یا بلندمدت مکانیسم اسنپبک میتواند نقش کلیدی در جلوگیری از تشدید تنشها ایفا کند
گل افروز ادامه داد: با وجود گمانهزنیهایی درباره احتمال وقوع جنگ، به نظر میرسد شرایط بهگونهای پیش میرود که طرفهای مختلف به دنبال ایجاد توازنهای جدید در سطح منطقهای و جهانی هستند. ایران نیز با توجه به جایگاه ژئوپلیتیک خود، میتواند با اتخاذ یک سیاست متوازن و هوشمندانه، وارد یک بازی بزرگ در عرصه سیاست بینالملل شود و از چالشهای فعلی عبور کند. در این مسیر، مذاکرات مجدد و تلاش برای تعلیق موقت یا بلندمدت مکانیسم اسنپبک میتواند نقش کلیدی در جلوگیری از تشدید تنشها ایفا کند. در صورت تحقق این روند، سفر دکتر پزشکیان به نیویورک ممکن است آغازی بر یک مسیر دیپلماتیک مثبت و سازنده باشد که آینده روابط ایران با قدرتهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
