شفقنا- دبیر ستاد راهبری زن و خانواده حوزه علمیه گفت: امروز، هر زن و مرد مسلمانی که در برابر ظلم، فساد و تحریف ایستادگی میکند، وارث مکتب حضرت زینب (س) است.
خانم معصومه ظهیری در گفت وگو با شفقنا، واقعه عاشورا را مدرسهای زنده برای ساختن جامعهای انسانی و عدالت محور دانست و اظهار داشت: عاشورا یک مدرسه انسانساز است که آموزههای آن در محورهای مسئولیتپذیری، آزادگی، و عدالتخواهی به اوج رسیدهاند. در این نهضت، امام حسین (ع) با تأکید بر امتناع از بیعت با یزید، نمونهای از آزاد اندیشی دینی را ارائه میدهد؛ جایی که معیار تصمیمگیری نه مصلحتاندیشی دنیوی، بلکه حق و حقیقت است.
وی در خصوص فرهنگ عاشورا گفت: مسئولیتپذیری در رفتار یاران امام (ع) مثل حضرت ابوالفضل (ع)، حبیب بن مظاهر و حتی نوجوانی مانند قاسم بن حسن (ع) مشهود است؛ همه برای حفظ دین احساس مسئولیت میکنند، نه تنها نسبت به جان خود بلکه در قبال جامعه و نسل آینده نیز این مسئولیت را دارند. آزاد اندیشی در موضعگیریها و سخنان امام حسین (ع) دیده میشود، بهویژه وقتی میفرماید: «إنّی لَم أَخرُج أشِراً و لا بَطِراً، و لا مُفسِداً و لا ظالِماً، و إنّما خَرجتُ لِطَلَبِ الإصلاحِ فی أمّةِ جدّی..».
وی عدالتخواهی را از انگیزه های محوری در نهضت عاشورا دانست و ادامه داد: امام حسین علیهالسلام با قیام خود، در برابر ظلم دستگاه خلافت اموی ایستاد و اعلام کرد که هدف او احیای عدالت پیامبر (ص) است. در نتیجه، استفاده فرهنگی از عاشورا یعنی آموزش نسل امروز به اینکه حقطلبی، ایستادگی در برابر ظلم، و مسئول بودن در برابر سرنوشت جامعه یک وظیفه دینی و انسانی است.
وی با اشاره به نقش حضرت زینب (س) در تثبیت امتداد نهضت امام حسین(ع) بیان کرد: حضرت زینب (س) را باید ستون دوم نهضت عاشورا دانست. پس از واقعه کربلا، مسئولیت سنگین پیامرسانی، افشای ظلم، و بازسازی معنوی جامعه بر عهده ایشان قرار گرفت. روایت حقیقت در بستر خفقان و تحریف رسانهای دستگاه یزید یکی از ویژگی های عملکردی این بانوی بزرگ است، حضرت زینب (س) با خطبههای آتشین خود در کوفه و شام، حقیقت عاشورا را از دل روایتهای دروغین بیرون کشید.
عضو شورای تخصصی حوزوی شورایعالی انقلاب فرهنگی، شجاعت و آگاهی سیاسی را ویژگی دیگری از حضرت برشمرد و افزود: او با شجاعتی بینظیر، یزید را در قلب حکومتش مخاطب قرار داد و ماهیت حکومت او را زیر سؤال برد. این امر، مفهوم زنِ مسئول و زنِ آگاه به زمانه را در تاریخ تشیع بنا نهاد. همچنین حضرت زینب(س) با تثبیت مفهوم پیامرسانی حقیقت نشان داد که رسالت زن مسلمان تنها در خانهداری یا عاطفه مادری خلاصه نمیشود، بلکه او میتواند حافظ ارزشهای دینی و اجتماعی در بحرانیترین شرایط باشد.
وی تصریح کرد: حضور زنان در عاشورا، از عناصر کمتر پرداختهشده ولی بسیار بنیادین است. آنان نه تماشاگر، بلکه کنشگران فعال و مؤثر در این نهضت بودند. این نقشها را میتوان در چند بعد تربیتی، حمایتی، رسانهای و افشاگری دستهبندی کرد.در نقش تربیتی؛ مادرانی مانند اموهب، رباب و لیلا با ایمان و صلابت، فرزندان خود را برای شهادت در راه حق آماده کردند. در نقش حمایتی؛ نیز همسران شهدای کربلا با ایمان و همراهی خود، نهضت را تقویت کردند. آنان در کنار همسرانشان حتی بهرغم آگاهی از خطر مرگ حضور یافتند. همچنین در نقش رسانهای و افشاگری؛ حضرت زینب و امکلثوم با خطبههایشان وجدان جامعه را بیدار کردند. این زنان، در سنت اسلامی تصویری ارائه دادند از زنی که مسئول و آگاه است؛ نه تنها نسبت به خانوادهاش، بلکه نسبت به سرنوشت جامعه اسلامی. الگویی که از زنِ بیتفاوت و منزوی فراتر میرود.
وی در خصوص بازخوانی شخصیتهای زن عاشورا و الگوگیری برای بازتعریف نقش زن مسلمان در جامعه امروز گفت: بیتردید، بازخوانی این شخصیتها یک ضرورت فرهنگی و راهبردی برای امروز است. جامعه معاصر، بهویژه در جهان اسلام، نیازمند بازتعریف هویت زن مسلمان است؛ هویتی که میان عفاف و کنشگری، دیانت و آگاهی، مسئولیتپذیری و مادری توازن برقرار کند. حضرت زینب (س) الگوی زنی است که در عین حفظ حریم و حیا، در میدان سیاست و فرهنگ، نقشآفرین است. مادران شهدا در کربلا نشان دادند که زن مسلمان میتواند تربیتگر نسلی عدالتخواه و مجاهد باشد. همچنین خطبههای زنان عاشورایی میتوانند الگوی آموزش سواد رسانهای، قدرت تحلیل سیاسی و توان افشاگری بر مبنای حقیقت باشند. از این منظر، بازخوانی شخصیتهای زن عاشورا، ابزاری است برای تربیت نسل نو از زنان مسلمان که نه منفعل، بلکه پیشرو و تمدنساز باشند.
ظهیری عنوان کرد: ادامه حرکت حضرت زینب کبری (س) پس از عاشورا، نهتنها نقش کلیدی در حفظ و انتقال پیام نهضت حسینی داشت، بلکه الگویی زنده برای نسلهای مقاومت در برابر ظلم و تحریف ارائه داد. جامعه امروز باید با بررسی ابعاد مختلف امتداد حرکت حضرت زینب، آن را در تربیت نسل مقاوم امروز به کار برد.
وی خاطرنشان کرد: زینب کبری (س) وارث جهاد حسینی و مؤسس جهاد فرهنگی است. پس از عاشورا، وقتی شمشیرها خاموش شدند، این زبان حضرت زینب (س) بود که نهضت را زنده نگه داشت. امام سجاد (ع) در وصف آن حضرت فرمودند: «أنتِ بحمدالله عالِمةٌ غَیرُ مُعَلَّمةٍ، فَهِمَةٌ غَیرُ مُفَهَّمةٍ» (بحارالأنوار، ج۴۵، ص۱۶۴) این سخن امام نشان میدهد که زینب (س) نهتنها دانا و آگاه بود، بلکه ظرفیت امتداد عقلانیت و رسالت عاشورا را نیز داشت.
وی گفت: حضرت زینب (س) با سه اقدام بنیادین نهضت را امتداد بخشید. جهاد تبیین در زمانه خفقان یکی از اقدامات مهم زینب کبری(س) بود، ایشان با خطبههای خود در کوفه و شام، افکار عمومی را بیدار کرد. حضرت خطبه کوفه را با جملهای لرزاننده آغاز کرد:«یا أهلَ الكوفة، أتبكون؟! فلا رقأتِ الدّموعُ و لا هدأتِ الرَّنةُ..» (لهوف، ابن طاووس) این خطبهها، الگوی جهاد زبانی و رسانهای برای همهی نسلهای مقاومت شد؛ مقاومت بر پایه حقیقت و افشاگری علیه دستگاه ظلم و تحریف.
وی ادامه داد: ایستادگی عزتمندانه در برابر قدرت حاکم یکی دیگر از اقدامات بنیادین حضرت زینب(س) بود. حضرت در دربار یزید، در اوج اسارت، چنین گفت: «فَكِد كَيدَكَ و سَعَ سَعيَكَ و ناصِب جَهدَكَ، فَوَاللهِ لا تَمحُو ذِكرَنا…» این کلام حضرت، الگویی از مقاومتِ معنوی و کرامتمحور برای همهی زمانهاست؛ زنی که در اوج ضعف ظاهری، قلب دستگاه امپراتوری را به لرزه درآورد.
دبیر ستاد راهبری زن و خانواده حوزه علمیه گفت: حفظ انسجام خانواده و هدایت عاطفی اسرا نیز از جمله اقدامات دیگر این بانوی بزرگ اسلام بود. در شرایط بحرانی، ایشان همچنان رهبر کاروان اهلبیت (ع) بود؛ از حفظ حجاب و آرامش کودکان تا پشتیبانی از امام سجاد (ع)، این جنبه الگویی برای مدیریت بحران در دل مقاومت است.
وی با اشاره به امتداد الگویی حضرت زینب (س) در نسلهای مقاومت معاصر در ایران و انقلاب اسلامی گفت: حضرت امام خمینی (ره)، الگوی حضرت زینب را بارها بهعنوان نمونه زن انقلابی معرفی کردند و فرمودند: «زنی که در کاخ یزید آنچنان سخنرانی کرد که آن دستگاه را لرزاند، یک زن معمولی نبود؛ این یک زن انقلابیِ اسلامی بود.» (صحیفه امام، ج ۱۱، ص ۷۲). مادران و همسران شهدا در دفاع مقدس با صبر، آگاهی، تربیت نسل مجاهد، و روایت حقیقت از جبههها عملاً همان نقش زینبی را ایفا کردند. در جبهه مقاومت منطقهای (لبنان، فلسطین، عراق، یمن) شخصیتهایی مانند خانم عماد مغنیه، امنصر شلح و مادران شهیدان حزبالله، با صبر و سخنان روشنگرانه خود در خط زینب کبری (س) حرکت کردند. همچنین در جنبشهای مقاومت فلسطین و یمن، تربیت نسل شهیدپرور و نگاه عزتمندانه به جهاد، ریشه در الهام از عاشورا و شخصیت حضرت زینب دارد.
وی تاکید کرد: از جمله شاخصههای الگویی حضرت زینب برای نسل مقاومت می توان به ویژگی هایی چون نمود در سیره حضرت زینب (س) کارکرد در نسل امروز، آگاهی سیاسی افشاگری در شام و کوفه، تحلیل و روشنگری در برابر رسانههای استکبار، مدیریت بحران، رهبری کاروان اسرا، حضور در خط مقدم فرهنگی، تربیتی و خانوادگی، ایمان عمیق، صبر بر مصیبتها، پایداری بر اصول عدالت حتی در شرایط سخت، شجاعت در بیان حق، خطبهها در دربار یزید و تولید روایت حقیقی در برابر تحریفها اشاره کرد.
ظهیری در پایان یادآور شد: حضرت زینب (س) نخستین آموزگار جهاد تبیین و مقاومت نرم در تاریخ اسلام است. اگر امام حسین (ع) با شمشیر، حقیقت را اثبات کرد، زینب (س) با زبان، آن را ماندگار ساخت. امروز، هر زن و مرد مسلمانی که در برابر ظلم، فساد و تحریف ایستادگی میکند، وارث این مکتب است.