شفقنا آینده- نشریه اینترنتی «نیوعرب» در گزارشی درباره پیامدهای خلع سلاح حزب کردی پ.ک.ک این پرسش را مطرح کرده که آیا این اتفاق میتواند نشان از یک نقشه راه جدید در مسیر عدالت داشته باشد، یا اینکه حکایت از سرابی دیگر برای کردها خواهد داشت؟! در ادامه این مطلب که به قلم معشوق کرت به رشته تحریر درآمده؛ با توجه به سابقه و تاریخچه نقشآفرینی حزب کارگران کردستان یا همان پ.ک.ک در تحولات و رویدادهای منطقه خاورمیانه؛ این موضوع مورد اشاره قرار گرفته که با چنین پیشفرضی خلع سلاح پ.ک.ک با اینکه میتواند با کمی خوشبینی همراه باشد، اما در عین حال یکبار دیگر این پرسش قدیمی را تکرار کرده که آیا این هم یک قمار دیگر با جان کردها خواهد بود؟!
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا از نشریه اینترنتی «نیوعرب» حزب کارگران کردستان- که به اختصار پ.ک.ک خوانده میشود- در تاریخ ۱۲ ماه می 2025 در یک اعلامیه تاریخی اظهار داشت که تصمیم گرفته سلاح را کنار گذاشته و انحلال خود را اعلام کند.
این تصمیم که در کنگره این گروه در روزهای پنجم و هفتم ماه می ۲۰۲۵ گرفته شده بود، به دنبال فراخوان بنیانگذار زندانی این گروه- عبدالله اوجالان- اتخاذ شد و میتوان آن را مهمترین تحول در فضای سیاسی کردها در بیش از نیم قرن گذشته ارزیابی کرد.
پس از چندین و چند دهه درگیری ممتد که ساختار و معماری امنیتی ترکیه، سوریه، عراق و شماری دیگر از کشورهای منطقه را شکل داده است، چشمانداز خلع سلاح کردها در عین حال که میتواند امیدوارکننده باشد، نگرانیهایی را نیز میتواند به وجود آورد: آیا این آغاز صلح خواهد بود یا توهم دیگری در چرخه پایانناپذیر وعدههای تحقق نیافته؟!
شورش مسلحانه پ.ک.ک که در سال ۱۹۸۴ آغاز شد؛ ریشه در سرکوب طولانیمدت هویت، زبان و موجودیت سیاسی کردها توسط دولت ترکیه داشت. در طول ۴۰ سال گذشته، این درگیری بیش از ۴۰ هزار کشته و میلیونها آواره برجای گذاشته است. پ.ک.ک در این مدت توسط دولت ترکیه، ایالات متحده و اتحادیه اروپا به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شده؛ اما با این حال این گروه برای بسیاری از کردها نمادی از مقاومت در برابر سرکوب قلمداد میشود.
کمتر جنبش مسلحانهای را در تاریخ مدرن میتوان یافت که تا این حد دوام آورده و اهمیت منطقهای خود را حفظ کرده و در عین حال قدرت خود را فراتر از مرزهای دولت-ملت خود گسترش داده باشد.در حقیقت مبارزه مسلحانه پ.ک.ک از این نظر از سازمانهای مشابهی مانند ارتش جمهوریخواه ایرلند، فارکهای کلمبیا یا ببرهای تامیل در سریلانکا پیشی گرفته است.
مبارزه پ.ک.ک همچنین برخلاف جنبشهایی مانند ارتش جمهوریخواه ایرلند، فارکهای کلمبیا یا ببرهای تامیل سریلانکا فراملی شده و شاخههای ایدئولوژیک و نظامی دیگری از قبیل نیروهای دموکراتیک سوریه را ایجاد کرده است- که در حال حاضر یکی از بازیگران اصلی شمال شرقی سوریه به شمار میآید.
همین هم باعث میشود تصمیم انحلال چنین گروهی نه تنها یک مسئله محلی یا ملی، بلکه به مسئلهای تبدیل شود که پیامدهای منطقهای قابل توجهی میتواند به دنبال داشته باشد.
اهمیت خلع سلاح پ.ک.ک
اینکه چرا خلع سلاح پ.ک.ک چنین اهمیتی دارد؛ به این موضوع برمیگردد که چنین اتفاق یا تصمیمی به خصوص در فضای سیاسی ترکیه پیامدهای بسیاری میتواند داشته باشد.
به عبارت بهتر صلح این گروه با دولت ترکیه تبعات بسیار زیادی خواهد داشت و در واقع گذار موفقیتآمیز پ.ک.ک از شورش میتواند منجر به شناسایی رسمی شماری از حقوق اساسی کردها شود که این گروه اقلیتی نژادی مدتهای مدیدی است به دنبال آن هستند.
کنار گذاشتن سلاح همچنین حمایتهای جدیدی از آزادیهای فرهنگی و زبانی و احتمالاً مدل جدیدی از حکومت غیرمتمرکز ایجاد خواهد کرد.
بسیاری از کارشناسان عفو هزاران تبعیدی و زندانی سیاسی- از جمله صلاحالدین دمیرتاش رهبر سابق حزب دموکراتیک خلقها- را یکی از تبعات احتمالی خلع سلاح پ.ک.ک ارزیابی میکنند- که در صورتی که به واقعیت بدل شود، نشانهای کلیدی از صداقت دولت میتواند به شمار آید.
البته کردها هنوز با احتیاط و بسیار محتاطانه با این موضوع مواجه شدهاند. [آنها هنوز فراموش نکردهاند که] مذاکرات و توافقهای گذشته- از قبیل مذاکرات سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵- بعد از خودداری دولت ترکیه از پیگیری اصلاحات وعده داده شده از هم فرو پاشید. در حال حاضر هم در غیاب میانجیگری شخص ثالث یا تضمینهای روشن، این نگرانی وجود دارد که خلع سلاح پ.ک.ک میتواند کردها را یکبار دیگر از نظر سیاسی آسیبپذیر و بیحفاظ کند.
متن کامل این مطلب را اینجا بخوانید
