شفقنا – فناوری هوش مصنوعی تولیدی (GenAI)، که امروزه در تولید متن، تصاویر و ویدیوها نقش پررنگی دارد، علاوه بر مزایای خود، تبعات پنهان و نگرانکنندهای برای محیطزیست و عدالت اجتماعی به همراه آورده است. پژوهشگران هشدار میدهند که اگر اقدامات فوری برای اصلاح این روند صورت نگیرد، آینده این فناوری میتواند به بحرانهای زیست محیطی و نابرابریهای اجتماعی دامن بزند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، بر اساس مطالعهای که توسط محققان دانشگاههای معتبری مانند هاروارد انجام شده، سیستمهای هوش مصنوعی تولیدی برای آموزش و عملکرد خود به قدرت پردازشی عظیمی نیاز دارند. این نیاز منجر به ساخت مراکز داده غولآسایی شده که انرژی الکتریکی بسیار زیادی مصرف میکنند. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، این مراکز بیش از ۸٪ از کل برق مصرفی آمریکا را به خود اختصاص دهند.
علاوه بر این، سختافزارهای مورد استفاده در این سیستمها به مواد معدنی کمیابی مانند کبالت و تانتالیم وابسته هستند که استخراج آنها آسیبهای جبرانناپذیری به محیطزیست وارد میکند. از جمله این آسیبها در حوزه، نابودی جنگلها، آلودگی منابع آب و خاک میباشد. همچنین، چرخه کوتاه عمر این تجهیزات منجر به تولید زبالههای الکترونیکی انبوهی میشود که بازیافت آنها در بسیاری از کشورهای در حال توسعه بهدرستی انجام نمیگیرد.
هزینههای اجتماعی هوش مصنوعی تولیدی نیز بههمان اندازه نگرانکننده است. بسیاری از مواد معدنی مورد نیاز این فناوری در کشورهای فقیر و با شرایط کاری نامناسب استخراج میشوند. بهعنوان مثال، استخراج کبالت در برخی مناطق آفریقا با کار کودکان و شرایط خطرناک کاری همراه است.
از سوی دیگر، آموزش مدلهای هوش مصنوعی نیازمند حجم عظیمی از دادههای برچسبگذاریشده توسط انسان است. بسیاری از کارگرانی که این دادهها را پردازش میکنند، در کشورهایی با حداقل دستمزد و کمترین حمایتهای کارگری زندگی میکنند. این در حالی است که نقش آنها در توسعه هوش مصنوعی اغلب نادیده گرفته میشود.
هوش مصنوعی تولیدی بهصورت ناعادلانهای بر پایه زبانهای پرکاربرد مانند انگلیسی توسعه یافته و بسیاری از جوامع غیرانگلیسیزبان را از دسترسی به مزایای آن محروم کرده است. این مسئله شکاف دیجیتالی بین کشورهای ثروتمند و فقیر را عمیقتر میکند.
پژوهشگران در این مطالعه بر لزوم شفافیت بیشتر شرکتهای فناوری در گزارشدهی مصرف انرژی، منابع مواد اولیه و شرایط کاری تأکید کردهاند. همچنین پیشنهاد میکنند که با بهینهسازی الگوریتمها، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و بهبود شرایط کاری، میتوان هوش مصنوعی را به فناوری پایدارتر و عادلانهتری تبدیل کرد.
محمد حسینی، نویسنده اصلی این پژوهش، هشدار میدهد: اگر امروز اقدام نکنیم، فردا هوش مصنوعی به جای حل مشکلات جهانی، به عاملی برای تشدید بحرانها تبدیل خواهد شد.
این مطالعه نهتنها زنگ خطری برای سیاستگذاران و شرکتهای فناوری است، بلکه از عموم مردم میخواهد تا با آگاهی بیشتر، خواستار تحول در توسعه این فناوری شوند.
این خبر را اینجا ببینید.
