شفقنا- یک استاد دانشگاه معتقد است: ترامپ از همان ابتدا، هم درخواست مذاكره و رسيدن به توافق را مطرح كرد و هم برقراري روابط مطلوب با مردم ايران را در دستور كار خود قرار داد. با اين حال، همزمان مدعي شد كه در صورت عدم توافق، به تاسيسات هستهاي ايران حمله نظامي خواهد كرد. چنين فردي با اين ويژگيهاي رفتاري، به دنبال نمايش قدرت است تا اين پيام را القا كند كه اگر ايران وارد مذاكره نشود، امريكا از ابزار زور استفاده خواهد كرد
عبدالرضا فرجيراد، استاد ژئوپليتيك در پاسخ به سوال «اعتماد» در باب نتايج رويكردهاي ادعايي اخير ترامپ در قبال آغاز مذاكرات احتمالي با تهران گفت: با توجه به اظهارات مقامات ايراني و همچنين سخنان دونالد ترامپ-بهويژه آخرين ادعايي كه وي در جريان سفر اخير خود مطرح كرد-ميتوان نتيجه گرفت نامهاي كه از سوي ايران به ترامپ ارسال شده، تاثيرگذار بوده است.
به باور فرجيراد بر اساس اطلاعات موجود، طرف امريكايي چند روزي است كه اين نامه را دريافت كرده و ميتوان چنين تحليل كرد كه روند ورود به مسير گفتوگو ميان ايران و امريكا به تدريج در حال شكلگيري است. در ابتدا مقامات ايراني اعلام كردند كه مذاكرات غيرمستقيم با امريكا را پذيرفتهاند. البته زماني كه مقامات امريكايي نيز از چنين رويكردي سخن ميگفتند، در نهايت به صورت غيرمستقيم اشاره داشتند كه اين مذاكرات، آزمايشي براي سنجش رفتار واشنگتن است.
اين استاد ژئوپليتيك در ادامه به «اعتماد» گفت: به عبارتي ميتوان نتيجه گرفت كه اگر ايالات متحده مذاكرات را بر اساس خواستههاي ايران، يعني در چارچوب يك گفتوگوي برابر و متمركز بر مساله هستهاي (و نه ساير موضوعات نظير توانمندي موشكي) بپذيرد، احتمال آغاز مذاكرات مستقيم ميان تهران و واشنگتن وجود خواهد داشت. به نظر ميرسد كه طرف امريكايي پذيرفته است كه در حال حاضر، مذاكرات صرفا حول محور مسائل هستهاي باشد. علاوه بر اين، برخي مقامات ايراني در اظهارات خود به امكان تعريف پروژههاي اقتصادي مشترك با امريكا اشاره كردهاند.
به باور فرجيراد اين موضوع براي ترامپ نيز حايز اهميت است، چراكه سياست اقتصادي او بر افزايش تعرفهها، تقويت توليد داخلي و رشد صادرات امريكا متمركز است.به باور اين استاد دانشگاه، ترامپ به دنبال آن است كه به جاي واردات گسترده از ساير كشورها، توليدات داخلي امريكا را افزايش دهد و به بازارهاي جهاني صادر كند. اين مساله يكي از اولويتهاي اقتصادي دولت ترامپ به شمار ميرود و زماني كه امريكا از برجام خارج شد، ادعا كرد كه اين توافق بيشتر به نفع روسيه، چين و اروپا بوده و ايالات متحده از آن بهرهاي نبرده است.
فرجيراد در ادامه گفتوگوي خود با «اعتماد» خاطرنشان كرد: از اين رو معتقدم كه اگر مذاكرات آغاز شود، حتي اگر در مراحل نخست به صورت غيرمستقيم باشد، شواهد نشان ميدهد كه امريكا و شخص ترامپ تمايلي به ورود به يك درگيري نظامي ندارند و تحركات اخير آنها نيز اين رويكرد را تاييد ميكند. اين رفتار خاص ترامپ است، نه فقط در قبال ايران، بلكه در روابط با ساير كشورها نيز از ادبيات خاصي استفاده ميكند؛ خواه در برابر اروپا، روسيه، چين و كانادا، خواه در قبال همسايه جنوبي خود مكزيك. فرجيراد همچنين تاكيد كرد كه در نهايت، اگر وضعيت فعلي را با هفته گذشته مقايسه كنيم، به نظر ميرسد كه شاهد حركتي رو به جلو هستيم. هر چند اين روند كند پيش ميرود، اما مستقل از صحت و سقم اخبار منتشر شده، به نظر ميرسد كه هر دو طرف خود را براي مذاكره آماده ميكنند.
فرجيراد در باب احتمال انجام يا عدم انجام مذاكرات مستقيم متذكر شد كه مذاكرات اوليه ممكن است به صورت غيرمستقيم آغاز شود، چراكه ايران نيز اين شيوه را پذيرفته است. با اين حال در صورتي كه نماينده ترامپ رويكردي مبتني بر مذاكره برابر اتخاذ و از نگاه از بالا و رويكرد تحميلي پرهيز كند، مذاكرات غيرمستقيم ميتواند به سادگي به يك گفتوگوي مستقيم تبديل شود.
اين استاد ژئوپليتيك در پاسخ به ديگر سوال «اعتماد» در باب اينكه آينده معادلات منطقه را با توجه به استقرار تجهيزات نظامي گسترده در منطقه و اقيانوس هند چگونه ارزيابي ميكند، گفت: ترامپ از همان ابتدا، هم درخواست مذاكره و رسيدن به توافق را مطرح كرد و هم برقراري روابط مطلوب با مردم ايران را در دستور كار خود قرار داد. با اين حال، همزمان مدعي شد كه در صورت عدم توافق، به تاسيسات هستهاي ايران حمله نظامي خواهد كرد. چنين فردي با اين ويژگيهاي رفتاري، به دنبال نمايش قدرت است تا اين پيام را القا كند كه اگر ايران وارد مذاكره نشود، امريكا از ابزار زور استفاده خواهد كرد. به باور فرجيراد نكته مهم ديگر اين است كه استقرار تجهيزات نظامي امريكا در منطقه و اقيانوس هند، صرفا به ايران مرتبط نيست. بخشي از اين تحركات نظامي به درگيريهاي امريكا با حوثيها و نبردهاي سنگيني كه ميان دو طرف جريان دارد، بازميگردد. در حال حاضر، انواع ناوها و هواپيماهاي نظامي امريكا در درياي سرخ و تنگه بابالمندب مستقر شدهاند و اين تجهيزات، صرفا با هدف تهديد ايران به كار گرفته نشدهاند.
فرجيراد در ادامه گفتوگويش با «اعتماد» خاطرنشان كرد: بخشي از اين توان نظامي در خليجفارس مستقر است، اما شاهد افزايش محسوس فعاليتهاي نظامي درون خليجفارس نيستيم. ممكن است برخي تحركات در پايگاههاي نظامي امريكا در بحرين در حال انجام باشد، اما عمده اين عمليات در مناطقي همچون اقيانوس هند، جزيره ديگو گارسيا و درياي سرخ متمركز شده است. بنابراين اين تحركات لزوما به معناي وقوع يك درگيري نظامي قريبالوقوع نيست بهويژه در شرايطي كه بحث مذاكره نيز در ميان است. به باور اين استاد ژئوپليتيك اظهارات اخير ترامپ مبني بر اينكه «نامهنگاريها را فراموش كنيد» و احتمال برگزاري مذاكرات مستقيم، نشاندهنده اين است كه زمينههايي براي گفتوگو در حال شكلگيري است. به نظر ميرسد كه او از ايران سيگنالهايي دريافت كرده است، خواه از طريق اظهارات مقامات رسمي كشور كه رويكردي ديپلماتيك و حساب شده اتخاذ كردهاند، خواه از طريق پيامهايي كه ممكن است از طريق واسطههايي، بهويژه عمان منتقل شده باشد. فرجيراد همچنين تاكيد كرد كه اين احتمال وجود دارد كه پاسخ ايران به نامه امريكا حاوي اين پيام بوده باشد كه چنانچه واشنگتن رويكردي مبتني بر مذاكره برابر در پيش گيرد، مذاكرات ميتواند در مسير مثبتي پيش برود و حتي در نهايت به گفتوگوهاي مستقيم منتهي شود.
