شفقنا- حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش در نوشتاری تأکید کرد که باید روزانه کنار گوش حکومت ها با صدای بلند از ضرورتِ عدالت و زشتیِ ظلم گفت.
به گزارش شفقنا، در متن این نوشتار آمده است:
ظلم قابل وساطت نیست!
به حکم عدل و عقل هر پیامبری میتواند برای هدایت بشر هر اقدام مثبتی را داشته باشد.
️سوال اینجاست ؛ آیا پیامبر میتواند در مورد “ظالم” با خدا بگونه ای صحبت کند که از سخن او استفاده یک نوع فرصت دهی به ظالم باشد؟
ظلم در رابطه با “حق الله”
قرآن کریم ، در مورد امر خدا به نوح در رابطه با ساختن کشتی ، سخن و یا اینکه نوح اراده چه سخنی داشته ، مطلبِ روشنی ندارد و فقط به غمِ نوح از حادثه قریب الوقوعِ غرق شدن همه اشاره دارد. اما از پاسخ شدید خدا شاید سخنِ دلِ نوح قابل تصور باشد. خلاصه ، در مورد کمترین درنگ درباره ظالم ، از ناحیه ربوبی به نوح (ع) چنین خطاب صریح آمد : “وَ لَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا ؛ در مورد ظالمین با من حرف نزن … (هود/۳۷ و مومنون/۲۷)
اهمیت این آیه در تکرار آن در قرآن است ، و اینکه این تعبیر دارای یک شدّت و حِدّتِ بی نظیری است!
این ادبیاتِ پر غلظت خدا حکایت از آن دارد که انبیاء با همه درجات قرب به خدای سبحان اجازه سخنی با خدا را ندارند که از مفاد آن کمترین بار مثبتی برای ظالمین درنظرگرفته شود.
ظلم در رابطه با حق الناس
آنچه در رابطه با سخن خدای متعال و نوح پیامبر ، ملاحظه نمودید؛ در رابطه با “حق الله” بود ، چون قوم نوح مرتکبِ حق اللهی بنام بت پرستی و شِرک بودند ، و خداوند متعال به سخت ترین شکل برخورد نمود . حال اگر ظلم در رابطه با “حق الناس” باشد ، چقدر سنگین و پر هزینه، و دارایِ مکافات غلیظ و شدیدی است ؟!
پیامبر رحمت (ص) فرمود: روز قيامت بنده خوشحال از حسنات خود وارد محشر مى شود. مردى مى آيد و مى گويد: پروردگارا ! اين مرد به من ظلم كرده است. پس، از حسنات او برداشته و در حسنات آن مرد داد خواه گذاشته مى شود. به همين ترتيب افرادى كه در حق آنها ستم كرده است مى آيند تا جايى كه حتى يك حسنه براى او باقى نمى ماند. از آن پس اگر كسى بيايد و حق خود را از او بخواهد از گناهان آن مرد برداشته و به گناهان او افزوده مى شود. بدين سان همچنان داد مردم از او گرفته مى شود ، تا آن كه به آتش درآيد. ( روضة الواعظين/۵۱۲ )
ظلم و بازی با اعصاب مردم
ظلم در رابطه با “حق الناس” دائره وسیعی دارد ؛ یک نمونه آن ؛ ظلم سیاسی است ، یعنی ؛ حذف رقیب برای ماندنِ خود و همفکران خود !
نمونه دیگر آن ؛ ظلم اقتصادی است که نتیجه اش در سختیِ معیشت مردم نمایان میشود بطوریکه مردم “شریف” را در پیش چشم خانواده و جامعه “ذلیل” میکند !
نمونه دیگر آن ؛ ظلم های از سنخ خبری است که باعثِ معطلی مردم و در نتیجه بازی با اعصاب و روان مردم است!
تمام اینها مصادیق ظلم است و ظالم باید منتظر شدیدترین عکس العملِ ظلمِ خود باشد که حداقل مکافات آن ؛ انتقام منطبق بر آن ظلم است .
امام علی (ع) فرمود: خدا فرموده؛ به عزّت و جلالم سوگند؛ از ظلم هيچ ظالمى نمیگذرم گرچه زدن مشتى باشد، يا شاخ زدن گوسفندِ شاخدارى به گوسفندى بى شاخ،خداوند تقاصّ بندگان را از يكديگر مى گيرد، تا جايى كه هيچ كس به گردن ديگرى حق و مظلمه اى نداشته باشد، آن گاه ايشان را براى حسابرسى مى فرستد.(المحاسن؛ ج۱ص۶۸ )
خطرِ آزار و اذیتِ مردم
خدای متعال از ظالمانِ اجتماعی و سیاسی و اقتصادی که نتیجه ظلم آنان بر تمام قامت جامعه دینی بشکل “آزار و اذیت” وارد میشود ، تعبیر “تهمت و گناه آشکار” نموده است ؛ “والَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَاناً وإثْماً مبيناً.(احزاب ۵۸)
اگر صدایِ مظلوم ، حتی کافرِمظلوم به آسمان بلند شود ..
در مبانیِ کلامی شیعه قطعی است که عدالت و ظلم قابل تخصیص نیست ، یعنی ؛ نمیتوان گفت؛ عدالت همه جا خوب است ، مگر در فلان مورد! و نیز ظلم همه جا زشت است مگر در فلان مورد !
از اینجاست که خدای متعال به ظالم در حق یک کافر هم مهلت نخواهد داد .
امام صادق (ع) فرمود : “خداوند به یکی از پیامبراناش در حکومت یکی از ستمگران وحی کرد که نزد این ستمگر برو و به او بگو: من تو را برای ریختن خونها و گرفتن اموال به کار نگماشتم، بلکه تو را به کار گماشتم تا نگذاری صدای مظلومان به آسمان رسد، زیرا من ستم بر آنها را رها نمیکنم، حتی اگر کافر باشد.؛ إِنَّنِي لَمْ أَسْتَعْمِلْكَ عَلَى سَفْكِ الدِّمَاءِ وَاتِّخَاذِ الْأَمْوَالِ وإِنَّمَا اسْتَعْمَلْتُكَ لِتَكُفَّ عَنِّي أَصْوَاتَ الْمَظْلُومِينَ فَإِنِّي لَمْ أَدَعْ ظُلَامَتَهُمْ وإِنْ كَانُوا كُفَّاراً . (کافی،۲ص۳۳۳)
سخن از ضرورتِ عدالت و اخلاق، و سخن از دوریِ از ظلم و تعدی به حقوق انسانها وشهروندان، آنچنان پر اهمیت و ضروری است که باید روزانه کنار گوش حاکمان با صدای بلند از آن گفت و گفت و گفت..
