شفقنا- «دونالد ترامپ» رئیس جمهور سابق آمریکا با اعلام اینکه قصد تحمیل طرح پیشنهادی خود برای «جابجایی فلسطینیها» از غزه به مصر و اردن را ندارد و تنها به توصیه آن اکتفا خواهد کرد، این پرسش را ایجاد کرده است که آیا این طرح نیز سرنوشتی مشابه «معامله قرن» خواهد داشت که در اواخر دوره اول ریاست جمهوری وی مطرح شد.
به گزارش شفقنا؛ وبگاه الشرق الاوسط نوشت: «طرح جدید ترامپ در حالی اعلام شد که کشورهای عربی در تلاشند تا غزه را بدون کوچاندن ساکنانش بازسازی کنند. پنج سال پیش، ترامپ در اواخر دوره اول ریاست جمهوری خود (۲۰۱۶-۲۰۲۰) طرحی را که در رسانهها با عنوان معامله قرن شناخته میشد، مطرح کرد. این طرح شامل عادیسازی روابط سیاسی و اقتصادی اسرائیل و کشورهای عربی در ازای ایجاد کشوری فلسطینی نمادین، غیرمسلح و بدون ارتباط با قدس بود. اما پنج روز پس از آغاز دوره دوم ریاست جمهوری خود، وی اعلام کرد که قصد دارد ساکنان غزه را به مصر و اردن منتقل کند تا بتواند بر غزه تسلط یافته و ریویرای خاورمیانه را بر روی ویرانههای آن بنا کند».
ترامپ در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز روز جمعه گفت: «طرح من بهترین روش برای انجام این کار است. معتقدم این طرحی است که واقعاً جواب میدهد، اما من آن را تحمیل نخواهم کرد. فقط عقبنشینی خواهم کرد و آن را توصیه میکنم». او همچنین گفت که از واکنش منفی مصر و اردن شگفتزده شده است.
ترامپ پیش از این در تاریخ ۲۵، ۲۷، ۳۰ و ۳۱ ژانویه نیز بارها این پیشنهاد کوچاندن ساکنان غزه را تکرار کرده بود و گفته بود که انتظار دارد مصر و اردن با آن موافقت کنند، هرچند که این دو کشور آن را رد کرده بودند.
ترامپ در کنفرانسی خبری با نتانیاهو در ۴ فوریه، پس از صحبت در مورد انتقال دائم فلسطینیها از غزه، پیشنهاد کنترل غزه توسط ایالات متحده را مطرح کرد. وقتی از او پرسیده شد که آیا نیروهای آمریکایی اعزام خواهند شد یا نه، ترامپ گفت: «اگر لازم باشد، این کار را خواهیم کرد».
ترامپ در تاریخ ۱۰ فوریه در مصاحبهای با فاکس نیوز تأکید کرد که فلسطینیها حق بازگشت ندارند و روز بعد در دیداری با ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، در واشنگتن، بار دیگر پیشنهاد کوچاندن را تکرار کرد.
عقبنشینی قابل توجه ترامپ در حالی صورت میگیرد که برای برگزاری «نشست فوقالعاده عربی» در ۴ مارس آماده میشود. این نشست که به دعوت مصر برگزار میشود، برای بحث در مورد تصویری جامع از بازسازی غزه بدون کوچاندن ساکنان آن است. ملک عبدالله دوم در آخرین دیدار خود با ترامپ گفت که این طرح «به عنوان طرح جایگزین به واشنگتن ارائه خواهد شد».
حسین هریدی، سفیر سابق معاون وزیر امور خارجه مصر، معتقد است که ایدههای ترامپ از زمان مطرح شدنشان «غیرمنطقی و بیربط» بودهاند. او گفت که طرح اولیهی او برای منحرف کردن افکار عمومی و دادن آزادی عمل بیشتر به اسرائیل در کرانه باختری و تمرکز بیشتر اعراب بر غزه بود. هریدی میگوید: «بنابراین، عقبنشینی فعلی او را نمیتوان با قطعیت واقعی و جدی دانست مگر اینکه شاهد اقدامات و اعلام صریح آمریکا در پذیرش طرح عربی باشیم».
به گفته عبدالقادر یاسین، اندیشمند فلسطینی، احتمال موفقیت طرح «کوچاندن» از «معامله قرن» بیشتر بود، به خصوص با توجه به «جنگ نابودی» که اسرائیل در غزه انجام داده است. او اشاره میکند که ترامپ به دلیل موانعی که در برابر طرحش وجود داشت، عقبنشینی کرد.
صلاح العبادی، تحلیلگر سیاسی اردنی، توضیح میدهد که «رئیسجمهور آمریکا پس از آنکه متوجه شد اردن و مصر به طور قاطع سیاست کوچاندن را رد میکنند و رهبران این دو کشور بر موضع خود اصرار دارند، عقبنشینی کرد.
عبادی معتقد است که طرح ترامپ نیز مانند «معامله قرن» محکوم به شکست است، به ویژه اینکه او با مسائل سیاسی به عنوان معاملات سیاسی برخورد میکند و با تکرار مخالفتهای عربی، این بار بیش از آنچه در سال ۲۰۲۰ اتفاق افتاد، مواجه است.
پیش از این نیز در فوریه جاری، پیش زمینههایی برای عقبنشینی در طرح فعلی ترامپ وجود داشت. اولین مورد در ۵ فوریه بود که کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که فلسطینیها باید «به طور موقت» منتقل شوند تا غزه بازسازی شود و ترامپ تعهدی به اعزام «نیروهای زمینی» نداده است. خود ترامپ نیز در همان روز گفت که «نیازی به حضور سربازان آمریکایی در غزه نیست».
خبرگزاری رویترز نوشت؛ استیو ویتکوف، فرستاده آمریکا به خاورمیانه، نیز روز پنجشنبه گذشته عقبنشینی کرد و گفت که طرح ترامپ برای غزه هدف کوچاندن فلسطینیها نیست و بحث در مورد آینده غزه به سمت چگونگی ایجاد آیندهای بهتر برای فلسطینیها تغییر یافته است.
به نوشته روزنامه «تایمز آو اسرائیل»؛ در مقابل، اسرائیل از برنامههای خود در مورد کوچاندن عقبنشینی نکرده است. پیش از این، یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در ۱۷ فوریه اعلام کرده بود که یک آژانس ویژه برای «خروج داوطلبانه» ساکنان غزه ایجاد خواهد شد. اسرائیل تعهد خود را به پیشنهاد آمریکایی مبنی بر کنترل بر نوار غزه و کوچاندن ساکنان آن در اجرای طرح ترامپ، اعلام کرده بود.
هریدی معتقد است که صحبت از آیندهای بهتر برای فلسطینیها، یکی از بندهای «معامله قرن» نیز بود و نمیتوان گفت که شکست خورده است. اما به پایان رسیده و به شکل دیگری از طریق طرح ترامپ ظاهر شده است که میخواهد از تعهد به ایجاد یک دولت فلسطینی فاصله بگیرد و به دنبال صلح اقتصادی، رفاه برای فلسطینیها و عادیسازی روابط عربی-اسرائیلی باشد. او اشاره کرد: «این عقبنشینیها به معنای پایان کار نیستند. اما به شکلی یا به شکلی دیگر، برای تصویب آن بارها در موردش صحبت خواهد شد، بهخصوص که اسرائیل هنوز به آن پایبند است و در مورد کوچاندن داوطلبانه و نه اجباری صحبت میکند».
به گفته العبادی، هیچ راه حلی غیر از ایجاد دولت فلسطین براساس «راه حل دو دولتی» قابل قبول نخواهد بود. او بر اهمیت توجه به این نکته تأکید میکند که هر مسیر دیگری با قوانین بینالمللی در تضاد خواهد بود و همچنین منجر به رنج، نفرت و بیثباتی بیشتر در منطقه خواهد شد.
