شفقنا- ماه، همراه همیشگی زمین، با وجود دههها تحقیق و مأموریتهای قمری، همچنان دانشمندان را مجذوب خود میکند و یک پرسش اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: ماه چند سال قدمت دارد؟
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، برآوردهای کنونی نشان میدهد که ماه حدود ۴.۳۵ میلیارد سال پیش شکل گرفته است، اما برخی شواهد به سن بیشتری نزدیک به ۴.۵۱ میلیارد سال اشاره دارند.
این اختلاف نظرها موجب بحثهای علمی و تحقیقات جدیدی شده و نتایج یکی از این مطالعات که اخیراً صورت گرفته است، نشان میدهد که ماه میلیاردها سال پیش یک «بازسازی آتشفشانی» را تجربه کرده است.
نمونههای سنگهای قمری که از مأموریتهایی مانند آپولو به زمین آورده شدهاند، بینشهای ارزشمندی ارائه کردهاند. این نمونهها نشان میدهند که ماه حدود ۲۰۰ میلیون سال پس از شکلگیری منظومه شمسی شکل گرفته است.
با این حال، به نظر می رسد این جدول زمانی با روزهای پر هرج و مرج اولیه منظومه شمسی، که در طی آن بقایای فضایی به سیارات تبدیل شدند، همخوانی ندارد. تا زمانی که ماه شکل گرفته، بیشتر بقایای فضایی به اجرام بزرگتر تبدیل شده بودند و این موضوع شکلگیری دیرهنگام ماه را نامحتمل میسازد.
از سوی دیگر، مواد معدنی زیرکون (سنگ معدن اصلی فلز زیرکونیوم) روی ماه به سنی تا ۴.۵۱ میلیارد سال اشاره دارند. این ناهماهنگی بین سن سنگهای قمری و مدلهای حرارتی سالها دانشمندان را متحیر کرده است.
اکنون دانشمندان ممکن است توضیحی داشته باشند: یک رویداد ذوب مجدد عظیم، ناشی از نیروهای جزر و مدی، می تواند ساعت زمین شناسی ماه را «دوباره تنظیم کند».
گرمایش جزر و مدی زمانی رخ میدهد که نیروهای گرانشی اصطکاک داخلی درون یک جرم آسمانی ایجاد میکنند و این امر گرما تولید میکند. با توجه به نزدیکی ماه به زمین در تاریخ اولیه پیدایش آن، احتمالاً این اثرات تشدید شده است.
در مقالهای که در مجله نیچر منتشر شد، تیمی به رهبری پروفسور فرانسیس نیمو از دانشگاه کالیفرنیا، بررسی کردند که چگونه نیروهای جزر و مدی ممکن است تاریخ زمینشناسی ماه را تغییر داده باشند.
نیمو گفت: «ما پیشبینی میکنیم که سنگهای قمری با قدمت بیش از ۴.۳۵ میلیارد سال نباید وجود داشته باشد، زیرا باید بازنشانی مشابهی را تجربه میکردند.»
بر اساس ایده محققان، حدود ۴.۳۵ میلیارد سال پیش، مدار ماه ناپایدار شد و نیروهای جزر و مدی شدیدی ایجاد کرد. این موضوع باعث فعالیتهای آتشفشانی گسترده شد که سطح ماه را تغییر داد و سن سنگهای آن را بازنشانی کرد.
با استفاده از مدلسازی پیشرفته، تیم نیمو نشان داد که رویدادهای گرمایش جزر و مدی میتوانسته بخشهای بزرگی از پوسته ماه را ذوب کند و سن بیشتر سنگهای قمری را به حدود ۴.۳۵ میلیارد سال بازنشانی کند.
این یافتهها که بر اهمیت گرمایش جزر و مدی در شکلگیری تاریخ زمینشناسی ماه تأکید دارد، نشان میدهند که ماه بین ۴.۴۳ تا ۴.۵۱ میلیارد سال پیش شکل گرفته، اما فعالیت آتشفشانی شدید پوسته آن را حدود ۴.۳۵ میلیارد سال پیش تغییر داده است.
یافتههای جدید توضیحی یکپارچه برای بسیاری از معماهای طولانیمدت قمری ارائه میدهند. آنها نشان میدهند که آتشفشانها ممکن است سن سنگهای قمری را بازنشانی کرده و همچنین شواهد برخوردهای اولیه را پاک و ترکیب پوسته ماه را تغییر داده باشند.
تورستن کلینه، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت: «یافتههای جدید به این معناست که تمام قطعات پازلی که قبلاً با هم جور نمیشدند، اکنون یک تصویر کلی منسجم از شکلگیری ماه را تشکیل میدهند.»
تعیین سن ماه نه تنها برای درک تاریخ آن، بلکه برای شناخت داستان گستردهتر منظومه شمسی نیز ضروری است.
با مأموریتهای قمری کنونی و آینده، دانشمندان امیدوارند که ماه سرانجام اسرار خود را آشکار کرده و تاریخ اولیه همسایگی کیهانی ما را روشن کند.
این خبر را اینجا ببینید.
