شفقنا- سفیر پیشین ایران در آلمان، براین باور است: زمانی که ترامپ از برجام خارج شد، صحبتهایی مطرح شد مبنی بر اینکه اگر قرار است برجام اجرا شود و کشورهای اروپایی و دیگران از آن بهرهمند شوند، اما آمریکا سودی نبرد و منفعتی برای این کشور نداشته باشد، منطقی نیست. اگر ایران بخواهد با دنیا ارتباط برقرار کند، نمیتواند آمریکا را نادیده بگیرد. این به معنای پذیرش واقعیتهای بینالمللی است. شاید چشماندازهای موقتی و مبهم، کارساز نباشند و بیشتر باید به داخل تمرکز کنیم و تحلیلهای خود را داشته باشیم.
علی ماجدی در گفت و گو با شفقنا، درباره تأثیر پیروزی ترامپ در انتخابات آمریکا بر مناسبات ایران گفت: اولین اظهارنظر ترامپ این بود که آمده است تا صلح برقرار کند، نه اینکه جنگافروزی کند. اگر ترامپ واقعاً با این ایده پیش میرود و این سخنان او حقیقت دارد، زمینهای برای استفاده از فرصتهای پیشرو وجود دارد.
وی ادامه داد: به هر حال از طریق کشورهایی که در زمان حضور ترامپ روابط نزدیکتری با او داشتهاند، مانند عربستان یا برخی کشورهای شرق آسیا، میتوان برای پایان دادن به جنگ یک ساله و همچنین کاهش تنشها در غزه، حزبالله لبنان، اسرائیل و نیز میان ایران و اسرائیل از این فرصت بهره برداری کرد. اگر ترامپ واقعاً دنبال برقرار کردن صلح باشد و به سخنان خود عمل کند، میتوان از این فرصت برای خاتمه دادن به جنگها استفاده کرد. پیشتر در مصاحبهای گفتهام که ترامپ از حزب جمهوریخواه نیامده و تصمیماتش غالباً فردی است و شاید بتوان براساس اظهارات او راهحلهایی برای رسیدن به صلح یافت.
او در پاسخ به اینکه چشمانداز جنگ غزه و اسرائیل با پیروزی ترامپ چگونه خواهد بود، گفت: اگر به سابقه ترامپ رجوع کنیم، سابقه خوبی وجود ندارد. آقای ترامپ در گذشته نشان داده که شدیداً حامی یک جانبه اسرائیل است و اگر همین روند ادامه یابد، دوره سختی خواهد بود. با این حال، باید به اظهارات اخیر او که پس از انتخابشدن مطرح کرده است، توجه کرد.
سفیر پیشین ایران در آلمان اضافه کرد: اگر ترامپ بخواهد همان روند گذشته را ادامه دهد یا تغییر مسیر بدهد، باید منتظر ماند و دید. دوره قبل، دوره خوبی نبود. ترامپ از برجام خارج شد و سفارت آمریکا را به قدس منتقل کرد که حاکی از حمایت شدید از اسرائیل بود. گرچه از لحاظ استراتژیک، تعهد آمریکا به اسرائیل همیشه وجود دارد و تفاوتی اساسی نکرده است، چه خانم هریس پیروز میشد و چه ترامپ. اما از لحاظ تاکتیکی ممکن است تغییراتی رخ دهد.
ماجدی افزود: ترامپ، در دوره ای که رییس جمهور ایالات متحده بود اقداماتی عجیب و غریب انجام داده است، مثل سفر به کره شمالی که نتیجهای مشخص نگرفت. بنابراین، کار با او مشکل است و باید به سوابقش توجه داشت. ممکن است تغییری در رفتارهایش ایجاد شود، اما اگر بخواهیم به سخنان او درباره عدم تمایل به جنگافروزی اعتماد کنیم و به دنبال صلح باشیم، باید از طریق کشورهایی که در دوره قبلی روابط خوبی با او داشتند، اقدام کنیم. ما باید تلاش کنیم تا جنگ را ابتدا از کشور خودمان و سپس از کشورها و یا مناطقی که برای ما مهم هستند، مانند حزبالله و غزه، دور کنیم.
وی در پاسخ به اینکه آیا با حضور ترامپ در مسند ریاست جمهوری آمریکا، مذاکرات هسته ای آغاز خواهد شد؟ گفت: ترامپ از برجام خارج شده است. او بیشتر به دنبال تمرکز بر منافع ملی این کشور است و در واقع یک نگاه اقتصادی به مسائل آمریکا دارد. این نگاه میتواند در ایران تحلیل شود و بر اساس آن تدابیری اتخاذ گردد. باید ببینیم آیا در سیاستهای خود تغییراتی میخواهیم ایجاد کنیم یا خیر. اگر تمایلی به تغییر نداشته باشیم، تلاش برای بهبود رابطه با آمریکا و دور کردن آن از دشمنی کار دشواری خواهد بود. اما اگر بخواهیم از این وضعیت خارج شویم، مقامات ارشد کشور باید تصمیم بگیرند؛ در واقع نظرات دیگران فایدهای ندارد و تصمیمگیری نهایی با آنهاست. وقتی شخصیتی مانند ترامپ انتخاب میشود، کشورها سعی میکنند وضعیت فعلی را بررسی کرده و راهکارهایی پیدا کنند تا روابط خود را بهبود بخشند.
ماجدی براین باور است: نکته مثبتی که وجود دارد این است که ترامپ تصمیمگیرندهای فردی است، بنابراین اگر واقعاً تمایل به تغییر داشته باشیم، باید بر روی این مسئله کار کنیم. اما در صورت عدم تمایل به تغییر، موضوع متفاوت خواهد بود.
وی در پاسخ به اینکه آیا همه چیز به سیاستهای دولت چهاردهم بستگی دارد، گفت: خیر. تنها سیاست دولت چهاردهم نیست. بلکه تصمیمات کل نظام حائز اهمیت است. گرچه دولت چهاردهم بخش مهمی از این معادله است. اما تنها عامل تأثیرگذار نیست. تصمیمات کلی نظام باید به سمت تغییر شرایط فعلی هدایت شود.
وی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا جنگ غزه و اسرائیل تشدید میشود و یا ترامپ در جهت برقراری آتشبس تلاش خواهد کرد؟ گفت: ترامپ اظهاراتی داشته که خواهان آتشبس است. اما اینکه چگونه بخواهد این موضوع را به پایان برساند، به وضعیت جدید بستگی دارد. باید دید آیا رفتارهای او با شخصیت دوره قبلیاش تفاوتی دارد یا خیر و آیا تجربیات گذشته به تغییراتی در رویکرد او منجر میشود. تصمیمات او بیشتر نشانی از تصمیمگیریهای شخصی دارد.
ماجدی در پاسخ به اینکه اگر ترامپ همان سیاستهای گذشته را در پیش بگیرد، ایران باید چه استراتژی را در قبال سیاستهای او اتخاذ کند؟ پاسخ داد: زمانی که ترامپ از برجام خارج شد، صحبتهایی مطرح شد مبنی بر اینکه «اگر قرار است برجام اجرا شود و کشورهای اروپایی و دیگران از آن بهرهمند شوند، اما آمریکا سودی نبرد و منفعتی برای این کشور نداشته باشد، منطقی نیست. اگر ایران بخواهد با دنیا ارتباط برقرار کند، نمیتواند آمریکا را نادیده بگیرد.» این به معنای پذیرش واقعیتهای بینالمللی است. شاید چشماندازهای موقتی و مبهم، کارساز نباشند و بیشتر باید به داخل تمرکز کنیم و تحلیلهای خود را داشته باشیم.
سفیر پیشین ایران در آلمان در پایان خاطرنشان کرد: همه کشورها بر اساس عملکرد ۴ سال گذشته ترامپ و نگرشهای او به تحلیل میپردازند و بررسی میکنند که چگونه میتوانند با او همکاری کنند. باید دید آیا اظهارات ترامپ قبل از ورود به کاخ سفید با گذشتهاش سازگار است یا تغییراتی در رفتار او رخ داده است. اگر واقعاً به دنبال صلح باشد و ایران نیز بخواهد تغییراتی ایجاد کند، میتوان به مقایسه و ارزیابی پرداخت. اما این موضوع بستگی به یک طرف ندارد؛ ایران نیز کشوری قدرتمند است و نمیتوان آن را نادیده گرفت. باید تصمیم بگیریم که آیا میخواهیم تغییری در وضعیت فعلی ایجاد کنیم و از این شرایط خارج شویم با خیر؟
