شفقنا رسانه- محمد مهدی فرقانی با اشاره به اهمیت اطلاع رسانی در زمان بحران می گوید: طبیعتاً در مواقع بحرانی از یک طرف رسانه ها وظیفه دارند که اخبار درست، دقیق و به موقع را به مردم برسانند و از طرف دیگر در بیان حقایق ادبیاتی را رعایت کنند که باعث افزایش تنش و آسیب روانی به جامعه نشود. این کار دشوار است و به عقیده من تنها از روزنامه نگاران حرفه ای برمی آید تا بدانند در هر شرایطی چگونه با واقعیت مواجه شوند و با چه زبان و ادبیاتی آن را مطرح کنند.
این روزها اخبار جنگ و تحولات در منطقه و خاورمیانه رسانهها و فضای مجازی را پر کرده است. بازارهای جهانی تحت تاثیر قرار گرفتهاند و سیاستمداران کشورها مدام بیانیههای مختلف صادر میکنند. در این میان افکار عمومی که در معرض بمباران خبری قرار گرفته اند، نیازمند اطلاعات درست و آگاهی بخش هستند. محمد مهدی فرقانی، استاد و پیشکسوت روزنامه نگاری با اشاره به اهمیت اطلاع رسانی درست رسانه ها در این ایام به شفقنا رسانه می گوید: در همه جای دنیا، فضای مجازی، فضایی باز است که در اختیار شهروندان قرار دارد و علی رغم اینکه ترکیبی از اخبار درست و نادرست در این فضا منتشر می شود، ولی مردم کم و بیش به آن اعتماد دارند. دلیل به این برمی گردد که با توجه به رخدادهای گذشته، مردم اعتماد چندانی به دستگاه های رسمی ندارند و اخبارشان در برهه ای نادرست بوده، در نتیجه اعتماد عمومی به رسانه های رسمی کاهش پیدا کرده است.
او ادامه می دهد: مردم تصور می کنند که رسانه های سنتی و رسمی ما، ناقل اخبار رسمی هستند و اجازه جستجو، تحقیق و کشف حقیقت را در اکثر موارد ندارند. در چنین وضعیتی فضای مجازی تبدیل به مهمترین کانال های انتشار اخبار و اطلاع رسانی درست یا نادرست می شود. در وهله اول مقصر، بخش هایی از دولت یا حاکمیت است که اخبار درست و صحیح را به موقع در اختیار رسانه ها قرار نداده و یا اجازه جستجو، کشف و بیان حقیقت به آن ها داده نمی شود.
با این حال مسئولیت رسانه های حرفه ای در چنین مواقعی چیست؟ فرقانی پاسخ می دهد: رسانه ها از یک طرف به نهادهای رسمی به عنوان منابع خبری تکیه دارند و طبیعتاً اخبارشان را منتشر می کنند. با این حال رسانه ها نباید تنها به این اخبار بسنده کنند و خودشان هم باید به راستی آزمایی و بیان جزئیات بپردازند که بیشتر مواقع اجازه و امکان این کار را ندارند.
او ادامه می دهد: طبیعتاً در مواقع بحرانی از یک طرف رسانه ها وظیفه دارند که اخبار درست، دقیق و به موقع را به مردم برسانند و از طرف دیگر در بیان حقایق ادبیاتی را رعایت کنند که باعث افزایش تنش و آسیب روانی به جامعه نشود. این کار دشوار است و به عقیده من تنها از روزنامه نگاران حرفه ای برمی آید تا بدانند در هر شرایطی چگونه با واقعیت مواجه شوند و با چه زبان و ادبیاتی آن را به گونه ای مطرح کنند که جامعه دچار تنش روانی نشود.
فرقانی تاکید می کند: به عقیده من از یک طرف خیلی شرایط جستجوی مستقل برای رسانه ها فراهم نیست از طرف دیگر نیازمند آموزش های لازم برای نحوه انتشار اخبار در زمان بحران و کم کردن آثار منفی آن ها به رسانه ها هستیم. روزنامه نگاران باید بین تامین نیازهای خبری و اطلاعاتی مخاطب و تامین حق دسترسی همگانی به اطلاعات با مسئولیت اجتماعی خود موازنه برقرار کنند و این مسئولیت اجتماعی شامل انتشار درست، دقیق و به موقع باشد و با ادبیاتی مطرح شود که آرامش روانی جامعه را مخدوش نکند.
این پیشکسوت روزنامه نگاری به رسانه ها توصیه می کند: رسانه های سنتی تجربه خبر رسانی در شرایط جنگ تحمیلی 8 ساله ایران و عراق را داشتند. اگرچه تحریریه ها تغییر کرده اند و روزنامه نگاران آن دوران کمتر در مطبوعات حضور دارند ولی در خاطرم هست که در آن زمان از روانشناسان اجتماعی، حقوق دان ها و افراد با تجربه دعوت و جلساتی برگزار می کردیم و از آن ها مشورت می گرفتیم که چگونه اخبار جنگ منتشر شود تا هم حقیقتی کتمان نشده باشد، هم اطلاعات با ارزش به دشمن نرسد و هم آرامش روانی جامعه بهم نخورد.
او ادامه می دهد: زمانی که موشک های کور صدام به شهرها اصابت می کرد و تلفات و ویرانی هایی بر جای می گذاشت، اهمیت داشت که چگونه اخبار را اعلام و منتشر کنیم تا هم اطلاعات با ارزش به دشمن نرسد و اینکه مردم در بی خبری قرار نداشته باشند. در آن زمان اطلاع رسانی در شرایطی بود که بحث فضای مجازی مطرح نبود و مجاری اطلاع رسانی همین رسانه های سنتی بودند. با این حال امروز این کار بسیار دشوارتر است، چون هر احتیاطی می تواند با بی احتیاطی فضای مجازی خنثی شود. بنابراین گزینش اخبار و دروازه بانی خبر مهم است، اگرچه این اهمیت به معنای سانسور و خودسانسوری نیست با این حال به معنای اعتبار سنجی و راستی آزمایی اخبار و شایعات فضای مجازی است که بتوانند تا حدودی شایعات بی اساس را خنثی کنند.
