نگاهی به مراسم قرقیعان ‌از سنت های اعراب

مراسم ‘قرقیعان’ از سنت های قدیمی اجتماعی است که همه ساله به مناسبت نیمه ماه مبارک رمضان و هم زمان با خجسته میلاد امام حسن مجتبی(ع) فرزند بزرگوار رسول اکرم(ص)، در همه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، برگزار می شود.
به گزارش شفقنا به نقل از ایرنا، این مراسم در هریک از شش کشور حوزه خلیج فارس نام متفاوتی دارد. به جز کویت که همان ‘القرقیعان’ نامیده می شود، این مراسم در کشورهای بحرین و عمان با نامهای ‘کرکاعون’ ، ‘قرنقشوه’ مشهور است و در امارات متحده عربی از آن با نام ‘حق اللیله’ یاد می کنند. در کشورهای قطر ، عربستان سعودی و عراق هم این مراسم به ترتیب به نامهای ‘ قرنقعوه’، ‘قرقیشون’ و ‘ ماجینا’ معروفیت دارد.
واژه’قرقیعان’ از دو کلمه ‘قر’ و ‘ عین’ به معنای نورچشم تشکیل شده است که همان کلمه قره عین الرسول است که از قدیم و همزمان با میلاد با سعادت سبط رسول اکرم و دومین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت به یادگار مانده است و مراسم آن در شبهای چهاردهم، پانزدهم و شانزدهم ماه مبارک رمضان پس از اذان مغرب و به محض طلوع ماه کامل ، آغاز می شود .
گفته می شود در روزگاران قدیم خانواده های ساکن در حوزه خلیج فارس این مراسم را بسیار ساده برگزار می کردند بطوریکه مادران هر خانواده در آستانه نیمه ماه مبارک رمضان با فراهم کردن آجیل و شیرینی و دوختن لباسهای سنتی برای کودکان خود، آنان را روانه کوچه ها و محلات می کردند و کودکان به صورت گروهی و با در دست داشتن فانوس‌های مخصوص کوچک و خواندن سرود‌های مذهبی و محلی در کوچه‌های هر محله به راه افتاده و با کوبیدن درب منازل از صاحب خانه شیرینی و هدایا مطالبه می کردند.
معمولا دو نفر با کوبیدن به طبل و دف، کودکان را همراهی کرده و دو نفر دیگر نیز کیسه‌ای را که ویژه همین مراسم دوخته شده بود حمل کرده و هدایا و شیرینی را داخل این کیسه قرار می دادند.
اما این مراسم سنتی در سالهای اخیر به کلی تغییر کرده و رنگ تجمل فراوانی به خود گرفته بطوریکه هزینه برگزاری این مراسم در برخی از خانواده های کویتی بسیار اغراق آمیز و دهها هزار دلار برآورد می شود.
اغراق و چشم و هم چشمی در این زمینه به حدی است که برخی از خانواده های کویتی با دعوت از دوستان و آشنایان خود ، مراسم قرقیعان را در تالارهای بزرگ و مجلل هتل ها و با دعوت خوانندگان مطرح، این مراسم را برگزار می کنند.
نکته دیگر قرار دادن اسکناس های 20 دیناری(70دلار) و یا سکه های طلا در کیسه ها و یا جعبه های حاوی آجیل و شیرینی است و به نحوی هر خانواده کویتی بدنبال آن است که خود را به رخ دیگران بکشاند.
یکی از روزنامه های کویتی (الأنباء) ریخت و پاش برخی خانواده های کویتی جهت برگزاری مراسم قرقیعان را بیش از 50 هزار دینار(180هزار دلار) تخمین زده و می افزاید : برخی دیگر فراتر رفته و قرقیعان را بسیار مجلل و سلطنتی برگزار می کنند . این دست از خانواده های ثروتمند کویتی علاوه بر رزرو تالارهای مجلل در هتل های پنج ستاره و دعوت از هنرمندان مطرح و نامی ، با ارسال کارتهای مزین به آب طلا و بسیارلوکس میهمانان خود را به پذیرایی شام هم دعوت می کنند و در این میان به مقدار شیرینی و آجیل درون جعبه، اسکناس درشت هم می افزایند و نمای جعبه را به تصاویر فرزندان خود مزین می کنند که چنین تدارکی مؤید رقم مزبور است.
اعطای هدایای مارک دار گران قیمت به میهمانان از دیگر تدراکات مجلل این دست از خانواده های کویتی است در واقع هر خانواده ای به نحوی می خواهد به میهمانان خود بقبولاند که تدارک وی برای قرقیعان برتر و مجلل تر بوده است.
این مراسم که به طور خودجوش و مردمی و با حضور گسترده شیعیان و اهل سنت برگزار می‌شود، به طور وسیعی در تمامی محله ها و مناطق کویت قابل مشاهده است تا جایی که برخی از محله‌ها چندین روز مانده به نیمه ماه مبارک رمضان با دادن آگهی به روزنامه ها ، برای شرکت در این مراسم اعلام آمادگی می‌کنند.
شیعیان کویتی پایبندی به این مراسم را احترام به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و گرامی داشت میلاد فرخنده امام حسن مجتبی(ع) می دانند و به همین مناسبت در سه شب نیمه ماه رمضان بسیاری از مساجد ، حسینیه ها و تکایای خانگی شاهد برگزاری جشن های باشکوه و مولودی خوانی است و علاوه بر توزیع شیرینی و آجیل در منازل به کودکان، در اماکن یاد شده نیز هدایای ارزنده ای مانند سفر به عتبات عالیات و مشهد مقدس به شرکت کنندگان در این مراسم اختصاص و طی قرعه به حاضران اهدا می شود.
یادآوری می شود اهل تسنن کویت قرقیعان را یک آئین سنتی اجتماعی می دانند که از آبا و اجداد آنها به ارث رسیده است و در این مراسم کوچکترین اشاره ای به میلاد امام حسن(ع) ندارند.
از سوی دیگر روحانیون و مبلغان سلفی هم بطور کلی با برگزاری این مراسم مخالفند و از آن بعنوان بدعت و مغایر با سنت رسول یاد می کنند و به همین دلیل سلفیون همه ساله و در آستانه نیمه ماه مبارک رمضان با انتشار بیانیه و مقالات در روزنامه ها علاوه بر ابراز انزجار از مراسم مزبور، مردم را به عدم برگزاری آن توصیه می کنند.