رپورتاژآگهی- با پیشرفت روزافزون تجهیز کانکس ها و ساخت سریع آنها ؛ استفاده از این سازه های پیش ساخته به عنوان یکی از اولویت های مدیران در مواقع بحران شهری است.
در مواقع بحران مانند زلزله، سیل، و سایر بلایای طبیعی و غیر طبیعی، یکی از مهمترین نیازهای افراد جامعه، یافتن مکانی امن برای سکونت است. کانکسها به عنوان سکونتگاههای موقتی در چنین شرایطی یکی از بهترین راه حل های اسکان میباشند.
کانکس سازهای پیشساخته و قابل حمل است که به سرعت و به راحتی قابل نصب و استفاده میباشد. این سازهها معمولاً از مواد مقاوم و سبک مانند فولاد و آلومینیوم ساخته میشوند و دارای عایقهای حرارتی و صوتی هستند.
استفاده از این سازه های به عنوان سکونتگاه به تازگی رواج یافته است. انواع کاربری مختلف کانکسها و انعطافپذیری این سازه ها سبب شده است در بخش های مختلف دیگر مانند صنعت و تجارت نیز از این سازه ها به عنوان بنا استفاده شود به شکلی که خرید کانکس ویلایی به عنوان یکی از به صرفهترین و اقتصادیترین راههای جایگزین ساخت و ساز شناخته میشود.
مدیران بالادستی استفاده از کانکس ها را در مواقع بحران به دلایل زیر به سایر سکونتگاهها ترجیح میدهن:
- سرعت در نصب و استفاده : یکی از بزرگترین مزایای کانکسها سرعت نصب و استفاده از آنهاست. در شرایط اضطراری، زمانی برای ساخت و سازهای بلند مدت وجود ندارد و کانکسها میتوانند در کوتاهترین زمان ممکن به کمک مردم بیایند.
- قابلیت حمل و نقل آسان : کانکسها به راحتی قابل حمل و نقل هستند. این ویژگی به خصوص در مواقعی که نیاز به جابجایی سریع از یک منطقه به منطقه دیگر است، بسیار مفید واقع میشود.
- هزینه و قیمت نهایی کمتر : ساخت و نصب کانکسها نسبت به ساخت و سازهای سنتی بسیار کمتر است. این امر به ویژه در شرایطی که بودجه محدودی در دسترس است، بسیار حائز اهمیت میباشد.
- مقاومت در برابر شرایط جوی : کانکسها به دلیل استفاده از مواد مقاوم، در برابر شرایط جوی نامساعد مانند باد و باران مقاومت بالایی دارند. این ویژگی باعث میشود که کانکسها مکانی امن برای سکونت موقت در مواقع بحران باشند.
تجربه زندگی در کانکس از زبان افرادی که مدتی در این سازه ها سکونت داشته اند، مزایای استفاده از کانکس مسکونی را به عنوان سکونتگاه به شکل خلاصه این چنین بیان میکنند:
- بهرهمندی از امکانات اولیه در کانکس ها زندگی در این سازه ها را راحتتر کرده است. کانکسها میتوانند به امکانات اولیهای مانند برق، آب و سیستم گرمایش و سرمایش مجهز شوند. این امکانات میتوانند زندگی موقتی در شرایط بحران را تا حد زیادی راحتتر کنند. مجهز بودن این کانکس ها به سرویس بهداشتی و کانکس حمام در کنار سایر امکانات رفاهی استفاده از این سکونتگاهها را رواج بیشتری داده است.
- طراحی کانکس ها بسیار راحتتر از ساخت بنای سنتی است. کانکسها میتوانند به صورت واحدهای مستقل یا چند واحد متصل به هم طراحی شوند. این انعطافپذیری در طراحی، امکان ایجاد فضاهای مختلف برای کاربردهای گوناگون را فراهم میکند
- امنیت زندگی در کانکس با توجه به اینکه کانکسها از مواد مقاوم ساخته میشوند، چه در مواقع عادی و چه در مواقع بحران، تضمین شده است.
- کانکس ها به عنوان سکونتگاه دوام بیشتری نسبت به سایر سکونتگاه های موقتی دارند و نیاز به مراقبت و تعمیرات کمتری دارند.
از کانکس ها می توان در کاربردهای مختلفی در زمان بحران استفاده کرد. اسکان موقتی، ساخت مراکز درمانی سیار و موقتی، ایجاد مراکز توزیع کمکهای انسانی و .. سبب شده است استفاده از این سازه های پیش ساخته جایگزین استفاده از چادر شود.
در کنار تمام مزیت های شمرده شده برای استفاده از کانکس به عنوان سکونتگاه موقتی، چالش هایی نیز برای استفاده از این سازه ها پیش روی مدیران ستاد بحران در شرایط مختلف است.
محدودیت متراژ کانکس، نیاز به ساخت زیر ساخت های اولیه و توزیع عادلانه به عنوان چالش های اساسی مدیران مطرح می شوند.
تا به اینجا درباره مزیت ها و چالش های استفاده از کانکس ها به عنوان سکونت گاه در مواقع بحرانی صحبت کردیم، در ادامه مروری خواهیم داشت بر تاریخچه استفاده از کانکس در مواقع و شرایط بحرانی در ایران.
اولین استفاده از کانکس ها در تاریخچه مدیریت بحران در ایران، به استفاده از این سازه ها در جنگ ایران و عراق بر میگردد. هرچند استفاده از چادر ها به عنوان سکوتگاه رواج بیشتری داشت اما در این دوران، نیاز به اسکان سریع و موقت برای خانوادههایی که خانههای خود را در اثر جنگ از دست داده بودند، باعث شد تا کانکسها به عنوان راهحلی موقت مورد توجه قرار گیرند و هرچند محدود از این کانکس ها به عنوان سکونتگاه استفاده شود.
در ادامه با موج بحران های بعدی مانند زلزله رودبار و منجیل در سال 1990 و زلزله سال 2003 بم که موجب کشته شدن بیش از 30 هزار نفر و بی خانمانی تعداد خیلی از زیادی از مردمان این شهرها شد دولت ایران با همکاری سازمانهای بینالمللی، از کانکسها برای اسکان موقت بازماندگان استفاده کرد. این حادثهها نشان داد که استفاده از کانکسها به عنوان سکونتگاه موقتی، نه تنها در ایران بلکه در سطح بینالمللی نیز مورد پذیرش و حمایت قرار دارد.
در سال های بعدی و در زلزله سال 2017 کرمانشاه تجربه استفاده موفق از کانکس ها به عوان سکونتگاه سبب شد که در این بحران نیز کانکسها به عنوان سکونتگاه موقتی برای بازماندگان استفاده شدند. این تجربه نشان داد که استفاده از کانکسها به عنوان یک راهحل موقت، به طور مستمر در ایران مورد استفاده قرار میگیرد و بهبود یافته است.
در نهایت باید خاطر نشان کرد که استفاده از کانکسها به عنوان سکونتگاه موقتی در مواقع بحران، یکی از بهترین راهحلهاست. سرعت در نصب و استفاده، هزینه کم، قابلیت حمل و نقل آسان و مقاومت در برابر شرایط جوی از جمله مزایای استفاده از کانکسها میباشند. با این حال، باید به چالشهای موجود نیز توجه داشت و سعی در برطرف کردن آنها کرد.