شفقنا- دمپایی، صندل و کفشهای پارچهای سبک معمولاً جزو نخستین انتخابهای سالمندان برای پیادهروی است اما متأسفانه بیشتر این کفشها دارای اندازه و طراحی نامناسب بوده، به طوری که زیر لغزنده و پاشنههای نرم این قبیل کفشها به ناپایداری پا منجر شده و احتمال زمین خوردن سالمندان را افزایش میدهند. از اینرو میتوان گفت انتخاب کفش و صندل مناسب یکی از راههای جلوگیری از آسیبهای ناشی از زمین خوردگی سالمندان است
دکتر کامران آزما در گفتوگو با «ایران» میگوید: تجربه نشان داده، تعدادی از سالمندان تنها به دلیل پوشیدن کفشهای بیثبات و لغزان دچار زمین خوردگی میشوند و پیشگیری از سقوط آنها میتواند به سادگی تعویض کفش آنها باشد!
این متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در ادامه میافزاید: جالب است بدانیم حتی بعضی از کفشهای ورزشی که ظاهر و مشخصات خوبی دارد تنها به دلیل داشتن کف لغزنده ریسک زمین خوردگی را در سالمندان افزایش میدهند. همچنین قدم زدن با پای برهنه یا با جوراب در حیاط منزل افزایش ریسک زمین خوردن را به دنبال خواهد داشت.
بنابراین بهتر است سالمندان از راه رفتن با پای برهنه روی سطوح سرامیکی یا پارکت اجتناب کنند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اهمیت کفی مناسب کفش عنوان میکند: گاهی هم دیده شده که کفیهای ضخیم کفشها به گوشه یا زیر فرش گیر کرده و باعث سقوط و زمین خوردن سالمند شده است! البته در این رابطه کفشهایی با کف چرم صاف و کفهای پلاستیکی روی فرش، سرامیک، کاشی و سطوح مرطوب لغزنده هستند و مناسب یک سالمند نیست.
او با تشریح عوامل مؤثر بر انتخاب کفش مناسب میگوید: در انتخاب کفش برای سالمندان باید دقت شود، کف کفش از جنسی ساخته شده باشد که لغزنده نبوده و در عین حال سبک و قابل انعطاف باشد و همچنین ضخامت زیادی هم نداشته باشد، ولی این همه ماجرا نیست!
این متخصص طب فیزیکی و توانبخشی اظهار میکند: پوشیدن کفشی که از نظر اندازه مناسب پا باشد، به عبارت دیگر تنگ یا گشاد نباشد، در کاهش احتمال زمین خوردن نقش دارد.
از سوی دیگر هنگام خرید کفش ضمن توجه به طول، باید به پهنا و عمق کفش هم توجه کرد، چرا که با شل شدن تاندونها و ضعف عضلات در سالمندی، ممکن است پا پهنتر شده یا به دلیل تورم پا که ناشی از بیماریهای زمینهای قلبی – عروقی است با افزایش ضخامت پا روبهرو شویم. همچنین به دلیل تغییر سایز پا در سالمندان باید به این نکته توجه داشت که همیشه موقع خرید کفش باید پا را اندازه گرفت. صرف اینکه مثلاً شماره کفش قبلی 38 یا 39 است سایز کفش بعدی را انتخاب نکنند و در صورت افزایش سایزکفش در سالمندان نباید تعجب کرد!.
مورد دیگر توجه به پاشنه کفش است، یک سالمند هنگام قدم زدن با کفش پاشنه بلند بیشتر در معرض زمین خوردن قرار دارد، بنابر این پاشنه کفش باید کوتاه بوده و علاوه بر این پاشنهها پهن و لبههای آن هم بهصورت گرد و مدور باشد. دیده شده که حتی کفشهایی با پاشنههای بیش از چهار و نیم سانتیمتر به میزان قابل توجهی تعادل و بالانس سالمندان را تحت تأثیر قرار میدهند.
به گفته پروفسور آزما، به دلیل تغییر سایز پا در طول روز بهتر است کفش انتخابی بهصورت بندی و نوار چسبی و یا سگک دار بوده تا قابلیت تنظیم اندازه و محکم کردن را داشته باشد.
دقت در بستن و محکم کردن بندهای کفش قبل از راه رفتن و استفاده از پاشنه کفشهای بلند میتواند از زمین خوردن هنگام راه رفتن یا هنگام پوشیدن و یا بیرون آوردن کفش جلوگیری کند.
وی در خاتمه توصیه میکند: در کنار موارد کلی در مورد کفش سالمند، برخی نکات نیز بهتر است رعایت شود به عنوان مثال با افزایش سن افراد، لایه یا پد زیرین کف پا و به دنبال آن خواص بالشتکی کف پا از بین میرود لذا به دلیل کاهش خاصیت ضربهپذیری پا، استفاده از کفشهایی با خاصیت ضربهپذیری بهتر توصیه میشود. همچنین در صورت تغییر شکل واضح در پا و انگشتان نظیر انگشت چکشی یا انحراف شست یا همراهی با بیماریهای زمینهای مثل دیابت بهتر است با پزشک متخصص در مورد کفش مناسب مشورت شود.
نویسنده:مهری رسولیان