شفقنا- حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش در یادداشتی به اقدامات مهم و منحصر امام هادی (ع) اشاره کرد و آورده است: اساس کار «امام» در مقام «امامت» رهبری فکری جامعه است و وقتی شرائط مقتضی باشد و مردم ظرفیت مناسبی از خود نمایان کنند این رهبری فکری به تمام شئون اجتماعی، سیاسی انسان ها می رسد.
فقط در یک مدت کوتاه جامعه برای رهبری اجتماعی و سیاسی به «امام» روی خوش نشان داد و آن دوران حُکمرانی حضرت امیر (ع) بود که محصول آن نهج البلاغه است.
در دوران های دیگر که چنین ظرفیتی در جامعه دیده نمی شد؛ «امام و امامت» به رهبری فکری بشریت پرداخته و انسان های تشنه به جام معرفت را سیراب نمود. در اینجاست که مشاهده می کنیم هر کدام از ائمه اطهار(ع) در مقام تفسیر یک آیه یا چند آیه قرآن و نیز واگو نمودن و تبیین سنت رسول الله (ص) بر آمده است.
تفاوت حضرت هادی (ع) با امامان دیگر در تفسیر کامل «امامت» است. توضیح مطلب این است که وجود مبارک امام هادی(ع) با ارائه «زیارت جامعه کبیره» کلّ امامت را تبیین و تشریح نمود.
به بیان استاد علامه جوادی آملی؛ «زیارت جامعه تفسیر کل قرآن است چرا عترت همتای قرآن است.» و این سخن استاد کاملا قابل پذیرش است چون وقتی عترت تفسیر شود یعنی کل قرآن تفسیر شده است.
حال که در واقع «زیارت جامعه» تفسیر امامت است که حاوی تفسیر کل قرآن است، باید به اینکه توجه نمود که تفسیر زیارت جامعه از قرآن مانند تفاسیر دیگر نبست که لفظ و معنا و مفهوم را تبیین کند بلکه به تعبیر استاد علامه حسن زاده آملی (ره)؛ «تفسیر انفسی قرآن است.» که قرآن شریف به شکل تحقق عینی در ارواح متعالیه تبیین و تفسیر گشته است.
در زیارت جامعه اسراری نهفته است که شاید بتوان گفت بهترین کسی که تنوانسته در شرح آن موفق باشد از گذشتگان؛ عارف درودآبادی در کتاب «الشموس الطالعه» است و از معاصران؛ استاد علامه جوادی آملی در کتاب «فنای مقربان» است که در ۱۲ جلد است.
در زیارت جامعه به این نکات باید بیشتر توجه شود:
۱ ) جامعه بشری نیازمند تعالیم و عنایات حضرات معصومین (ع) است؛
وَالْبابُ الْمُبْتَلى بِهِ النّاسُ مَنْ اَتیکُمْ نَجى وَمَنْ لَمْ یَاْتِکُمْ هَلَک.
۲) دوری از ذلت شرک و کفر و اعتقادات سفیهانه به برکت آموزه های ائمه (ع) قابل تحقق است؛
وَبِکُمْ اَخْرَجَنَا اللَّهُ مِنَ الذُّلِّ
۳) قرب آنان به بارگاه الهی میتواند واسطه موثر در رفع ناراحتی ها و نگرانی ها قرار گیرد؛
وَفَرَّجَ عَنّا غَمَراتِ الْکُرُوبِ وَاَنْقَذَنا مِنْ شَفا جُرُفِ الْهَلَکاتِ.
۴) عاملِ تاثیرگذار بر نهان آدمیان در گِروِ توجه آن ذوات مقدسه است:
وَجَعَلَ صَلَواتَنا عَلَیْکُمْ وَما خَصَّنا بِهِ مِنْ وِلایَتِکُمْ طیباً لِخَلْقِنا وَطَهارَةً لاِنْفُسِنا وَتَزْکِیَةً لَنا وَکَفّارَةً لذنوبنا.
۵) دلیل خلقت و واسطه فیض الهی امامان پاک هستند:
بکُمْ فَتَحَ اللَّهُ وَبِکُمْ یَخْتِمُ وَبِکُمْ یُنَزِّلُ الْغَیْثَ وَبِکُمْ یُمْسِکُ السَّماَّءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الاْرْضِ اِلاّ بِاِذْنِهِ وَبِکُمْ یُنَفِّسُ الْهَمَّ وَیَکْشِفُ الضُّرَّ وَعِنْدَکُمْ ما نَزَلَتْ بِهِ رُسُلُهُ وَهَبَطَتْ بِهِ مَلاَّئِکَتُهُ.
۶) موظف به دوری از هرگونه ظالم و طاغوت هستیم؛
بَرِئْتُ اِلَى اللَّه عَزَّوَجَلَّ مِنْ اَعْداَّئِکُمْ وَمِنَ الْجِبْتِ وَالطّاغُوتِ وَالشَّیاطینِ وَحِزْبِهِمُ الظّالِمینَ لَکُمْ وَالْجاحِدین لِحَقِّکُمْ وَالْمارِقینَ مِنْ وِلایَتِکُمْ وَالْغاصِبینَ لاِرْثِکُمْ وَالشّاَّکّینَ فیکُمْ وَالْمُنْحَرِفینَ عَنْکُمْ وَمِنْ کُلِّ وَلیجَةٍ دُونَکُمْ.
۷ ) در بارگاه الهی، ارواح و نفوسی والاتر برای دستگیری و شفاعت از اهلبیت (ع) یافت نمی شود؛
اَللّهُمَّ اِنّى لَوْ وَجَدْتُ شُفَعاَّءَ اَقْرَبَ اِلَیْکَ مِنْ مُحَمِّدٍ وَاَهْلِ بَیْتِهِ الاْخْیارِ الاْئِمَّةِ الاْبْرارِ لَجَعَلْتُهُمْ شُفَعاَّئى؛
کار مهم دیگر امام هادی (ع)
انشاء زیارت غدیریه توسط امام هادی (ع) در خور دقت بسیار است. این زیارت مشحون از آیات قران کریم است و ۲۰۶ فضیلت از فضایل بیکران قرآن ناطق حضرت امیرالمؤمنین (ع) در آن وارد شده است. روایت شده که در هر روز، از راه دور و نزدیک می توان خواند. زیارت حضرت امیرالمؤمنین، از زیارت پر فضیلت حضرت سیّد الشّهدا (ع) هم بالاتر است. جناب شیخ عبّاس قمی در مورد زیارت شریف غدیریّه می نویسد: در تمامی زیارات مأثوره، زیارتی به این درجه از صحّت و اعتبار و قوّت سند پیدا نمی شود.
دعایی از امام هادی(ع)
دعای مهمی از حضرت هادی (ع) توسط شیخ طوسی در کتاب «الامالی» رسیده که بعدها جناب ابن فهد حلی در کتاب ارزشمند «عدةالداعی» ذکر نموده و آن دعا برای برآورده شدن حوائج موثر است.
أبو موسی منصوریّ گوید: به حضرت هادی عرض کردم: آقاى من! دعايى به من بياموزید كه به وسيلۀ آن به خدا تقرب جويم. حضرت فرمودند: دعایی است که من آن را بسیار میخوانم و از خداوند نیز تقاضا کردهام هر کسی بعد از من آن دعا را نزد مزارم بخواند، او را نا امید نفرماید و آن دعا این است:
« يَا عُدَّتِي عِنْدَ الْعُدَدِ، وَ يَا رَجَائِي وَ الْمُعْتَمَدُ، وَ يَا كَهْفِي وَ السّندُ، وَ يَا وَاحِدُ يَا أَحَدُ، وَ يَا قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ بِحَقِّ مَنْ خَلَقْتَهُ مِنْ خَلْقِكَ، وَ لَمْ تَجْعَلْ فِي خَلْقِكَ مِثْلَهُمْ أَحَداً، صَلِّ عَلَى جَمَاعَتِهِمْ، وَ افْعَلْ بِي… و حاجات خود را بخواهد»
ولایت تکوینی امام هادی
در پایان نمونه «ولایت تکوینی» حضرت هادی (ع) را ملاحظه نمایید که قطعاً در تاثیرپذیری نفوس از تعالیم ملکوتی آن امام همام و توسل به آن جناب موثر است؛
حاکمیت ظلم؛ یک روز ۵۰ نفر از برده های سیاه را آورد و به آنان دستور داد؛ وقتی امام هادی (ع) وارد شد، با در آوردنِ ادا و ایجاد فضای تمسخر فضا را به حضرت تنگ کنند! تا قبل از ورود حضرت هادی (ع) پرندههای باغ متوکّل سر و صدا بسیاری میکردند، وقتی حضرت خواست وارد شود همهی پرندهها ساکت شدند، این ۵۰ غلام سیاهی که هیچ چیزی نمیفهمیدند بدون اینکه حرکات تمسخرآمیزی داشته باشند به نشانه نهایت ادب و احترام به سجده افتادند. نقل است که اینها را زدند ولی اینها از جا بلند نشدند. در یک نقل است که اینها را کشتند.
