شفقنا- تلاش های برخی از کشورهای منطقه برای بهبود روابط با مصر اخیراً در سطح متفاوتی در حال پیگیری است. پیش از این ترکیه و اخیراً عراق و سوریه رفت و آمدهای دیپلماتیکی با مصر را آغاز کرده اند و وضعیت پیش رو را مثبت ارزیابی می کنند؛ در این شرایط بهبود روابط «ایران با مصر» که از ماه ها قبل مطرح بود، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
مذاکره مصر و سوریه
به گزارش شفقنا، وال استریت ژورنال اعلام کرد مصر و سوریه در حال مذاکره برای احیاء روابط دیپلماتیک و برگزاری دیدار احتمالی میان رؤسای جمهور دو کشور در پایان ماه جاری هستند.
روسیا الیوم نوشت: عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر و بشار اسد، رئیس جمهور سوریه، ممکن است در اواخر ماه آوریل، پس از پایان ماه رمضان، دیدار کنند.
دیروز شنبه، فیصل المقداد، وزیر امور خارجه سوریه در سفری رسمی وارد قاهره شد. این اولین سفر وزیر خارجه سوریه به مصر از سال 2011 است.
سامح شکری، وزیر امور خارجه مصر و المقداد، دیداری دوجانبه غیرعلنی داشتند و پس از آن مذاکراتی میان هیئت های دو کشور انجام شد و دو وزیر بر افزایش سطوح ارتباطی میان دو کشور توافق کردند.
وزیر خارجه مصر در فوریه گذشته از سوی رئیس جمهور این کشور برای تسلیت به قربانیان زلزله اخیر سوریه، و انتقال پیام حمایت و همدردی به دمشق سفر کرده بود.
سفر مقامات عراقی به مصر
طبق بیانیه دفتر ریاست پارلمان عراق، «محمد الحلبوسی» رئیس پارلمان عرق بامداد یکشنبه (امروز) در سفری رسمی وارد قاهره شد و مورد استقبال رسمی «حنفی جبالی» همتای مصری خود قرار گرفت.
السودانی نخست وزیر عراق نیز پس از بر عهده گرفتن این مسئولیت در اولین سفر خود راهی مصر شد و با مقامات مصر از جمله «عبدالفتاح السیسی» رئیس جمهور مصر دیدار و درباره پروندههای متعدد مربوط به همکاری مشترک بین بغداد و قاهره بحث و گفتوگو کرد.
نخست وزیر عراق همچنین پیوندهای برادری و تاریخی دو کشور را ستود و از تلاشهای مصر در حمایت از عراق قدردانی و بر علاقهمندی به تقویت همکاری دوجانبه تأکید کرد.
السیسی نیز بر علاقهمندی کشورش برای همکاری در زمینههای مختلف سیاسی، اقتصادی، تجاری و فرهنگی و تسریع در اجرای پروژههای مشترک مطابق با نیازهای ملت عراق جهت تکمیل و تحقق اهداف توسعهای و تداوم همکاری سهجانبه عراق، مصر و اردن تأکید کرد.
«حسین هریدی» معاون سابق وزیر خارجه مصر پس از سفر السودانی تأکید کرد که سفر «محمد شیاع السودانی» به قاهره در راستای تکمیل سیاست همکاری با همه کشورهاست.
هریدی گفت: «سفر السودانی در راستای تکمیل سیاست آغوش باز عراق برای کشورهای عربی و همکاری با مصر، اردن و کشورهای حوزه خلیج فارس و تلاش برای ایجاد توازن در روابط بغداد با کشورهای عربی و ایران است».
وی افزود که السودانی به تسریع روند اجرای پروژههای مشترک در چارچوب سازوکار همکاری سهجانبه با مصر و اردن اهتمام دارد و فرصت مشورت در خصوص پروندههایی که در اجلاس آتی اتحادیه عرب مطرح خواهد شد از جمله پرونده بازگشت سوریه به کرسی خود در اتحادیه عرب و دستیابی به توافق ضروری کشورهای عربی در این مرحله وجود دارد.
بنابر گزارش وبگاه «بغداد الیوم»، معاون سابق وزیر خارجه مصر همچنین به تداوم همکاری در پروندههای مبارزه با تروریسم و رفع موانع بر سر راه وزارتخانههای مربوطه برای حمایت از طرح مصر در زمینه بازسازی عراق و مشکلات امنیتی که این کشور با آن مواجه است، اشاره کرد.
از اختلافات تا بهبود روابط ترکیه و مصر
اختلافات میان مصر و ترکیه پس از سقوط محمد مرسی به قطع روابط میان دو کشور منجر شده بود. ترکیه و قطر که حامیان گروه اخوان المسلمین در منطقه هستند، از به قدرت رسیدن مرسی حمایت کرده بودند و در زمان حکومت مرسی و حزب اخوان در مصر روابط خوبی با قاهره داشتند، اما پس از سقوط دولت مرسی، به قدرت رسیدن عبدالفتاح السیسی را طی آنچه کودتای نظامی مینامیدند به رسمیت نشناختند، همچنین سرکوب رهبران اخوان المسلمین توسط السیسی مزید بر علت شد تا روابط میان مصر با ترکیه و قطر بطور کامل قطع شود.
مصر نیز از به کار بردن واژهی کودتا توسط ترکیه و قطر برای آنچه السیسی آن را انقلاب میدانست، برآشفته بود و این کشورها را به حمایت از تروریسم -مصر، عربستان و امارات اخوانالمسلمین را گروهی تروریستی میدانند- و مداخلات مخرب در کشورش محکوم کرد.
اکنون پس از گذشت سال ها، عوامل زیادی سبب نزدیکی این کشورها شده است. برای ترکیه، شرق مدیترانه به دلیل برخورداری از میادین نفتی و گازی، اهمیت ویژه دارد. ترکیه در سال های اخیر به حفاری یکجانبه در سواحل شرقی مدیترانه پرداخته تا با اکتشاف میادین نفتی و گازی حوزهی نفوذ خود را افزایش دهد، کشورهایی اروپایی به محکومیت چنین اقدامات خودسرانهای از جانب ترکیه پرداخته اند و این مسئله، به علاوهی اختلافاتی که ترکیه با قبرس و یونان دارد، آنکارا را در مناسبات جاری در مدیترانه منزوی کرده است.
با آن که در سال ۲۰۱۹ مصر به همراه قبرس، اسرائیل، اردن، ایتالیا و یونان، مجمع گاز مدیترانه شرقی را بدون حضور ترکیه تشکیل دادند اما پس از آنکه مصر در فعالیت های اکتشافی خود فلات قارهی ترکیه را به رسمیت شناخته و در حوزه اختصاصی ترکیه نفوذ نکرد، آنکارا امید تازهای یافت برای آنکه بتواند از دوست منطقهای دیرینه خود متحد جدیدی بسازد و به انزوای خود در مدیترانه پایان بخشد.
برقراری روابط میان ترکیه و مصر نیز در همین راستا آغاز شده است، مقامات ترکیه در ابتدا به تمایل این کشور برای امضای توافقنامه های دریایی با مصر اشاره کرده اند و از سرگیری روابط دو کشور به جای آن که توسط مقامات وزارت خارجه پی گرفته شود توسط وزارت دفاع ترکیه انجام شده، این موضوع علاوه بر آن که به دلیل کاراکتر نظامی عبدالفتاح السیسی است، به حوزه مورد نظر برقراری روابط نیز مربوط میشود، اولویت دو کشور همکاری های دریایی است و این مسئله توسط نیروی دریایی و مقامات نظامی باید دنبال شود.
با آن که اختلافات میان آنکارا و قاهره محدود به مسئله اخوان نیست و دو کشور بر سر حضور در آفریقا، انرژی مدیترانه و بحران قطر نیز اختلافات عمیق دارند، اما همکاری های دریایی و مشارکت بر سر منابع انرژی اهمیت زیادی دارد و با تحقق این همکاری ها میتوان امیدوار بود اختلافات پیشین به فراموشی سپرده میشوند.
«ابراهیم کالین» سخنگوی ریاستجمهوری ترکیه، یکشنبه، ۲۶ مارس در یک مصاحبه تلویزیونی، اهمیت بهبود روابط با قاهره برای غرب آسیا و آفریقا را گوشزد کرد.
به نوشته خبرگزاری آناتولی، وی تصریح کرد که کشورش باور دارد که بهبود روابط با مصر، منافع زیادی نه تنها برای هر دو کشور که برای لیبی، فلسطین و کل منطقه دارد.
وی در ادامه سفر اخیر «مولود چاووش اوغلو» وزیر خارجه ترکیه به مصر را در «چارچوب عادی سازی روابط دوجانبه» مهم توصیف کرد و گفت: «وزیر خارجه ترکیه با سامح شکری همتای مصری درباره روابط دوجانبه، قضایای منطقهای و وضعیت کنونی در خاورمیانه رایزنی کرد».
مولود چاووش اوغلو، ۱۸ مارس جاری به دعوت سامح شکری پس از گذشت ده سال از روابط متشنج قاهره و آنکارا به مصر رفت و در جریان این سفر از شرکتهای ترکیهای خواست تا سرمایهگذاریها در مصر را افزایش دهند.
وزارت خارجه مصر نیز، این سفر را به منزله «آغاز روند ازسرگیری روابط عادی دو کشور» عنوان کرد. این سفر وزیر خارجه ترکیه به قاهره، چند هفته پس از سفر وزیر خارجه مصر به ترکیه صورت گرفت.
وزارت خارجه مصر پیش از این در تاریخ هشتم اسفند (۲۷ فوریه)، با انتشار تصاویری در توییتر اعلام کرده بود که سامح شکری وزیر خارجه مصر وارد شهر «آدانا» ترکیه شده و با مولود چاووش اوغلو همتای ترکیهای دیدار کرده است.
اواسط بهمن ماه و پس از وقوع زلزله مرگبار در ترکیه نیز، «عبدالفتاح السیسی» رئیس جمهوری مصر در گفتوگوی تلفنی با «رجب طیب اردوغان» همتای ترک، درباره کمک رسانی به زلزله زدگان این کشور اعلام آمادگی کرد.
ابهام در بهبود روابط مصر و ایران
در پی تحولات در این امر، بهبود روابط ایران و مصر این روزها مورد توجه جدی تری قرار گرفته است.
حسین امیر عبدالهیان وزیر خارجه ایران گفته است: «ما هنوز مذاکرهای برای پیشرفت روابط و توسعه روابط به صورت مستقیم با طرف مصری نداشتهایم ولی برخی از تلاشها در جریان است که در جریان همکاریها بین کشورهای اسلامی، تهران و قاهره هم روابطشان به حالت طبیعی و عادی برگردد.»
امیر عبداللهیان گفته که در حال حاضر دفتر حافظ منافع ایران در قاهره فعالیت میکند و مصر نیز در تهران دفتر حافظ منافع دارد، مصر کشور مهمی در جهان اسلام است و روابط طبیعی و رو به توسعه تهران و قاهره به نفع دو کشور و منطقه است.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه نیز درباره روابط میان ایران و مصر گفت: وزیر امور خارجه در حاشیه اجلاس بغداد ۲ در اردن گفتوگوی کوتاهی با آقای عبدالفتاح السیسی رئیسجمهور مصر انجام داده و گفتوگوهای صورت گرفته، مثبت بود.
آقای کنعانی گفت: چندی پیش نیز گفتوگوهایی در سطح دو جانبه در مورد موضوعات کنسولی مشترک مورد توجه دو کشور انجام شد و در این راستا این توافق ایجاد شد که این مذاکرات در مورد مسائل کنسولی مشترک ادامه پیدا کند.
وی ادامه داد: ایران از هر نوع تحول و تحرک مثبتی که منجر به شکلگیری فضای مثبتی در روابط ایران و مصر شود، استقبال میکند و به هرگونه ابتکار سازنده ای در این زمینه واکنش مثبت نشان میدهد.
به بهبود روابط با مصر امیدواریم
محمد کاظم آل صادق، سفیر ایران در بغداد امروز (شنبه) با تقدیر از کمکهای عراق برای برگزاری نشست میان مقامات ایرانی و مصری، ابراز امیدواری کرد که روابط دو کشور بهبود یابد.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، او در گفتوگو با شبکه العراقیه گفت که دیدارهای مستمری با نمایندگان هیأتهای دیپلماتیک در عراق از جمله سفیر مصر دارد.
