شفقنا- ایران به بررسی پاسخ هفته گذشته طرف آمریکایی درباره بندهای احیای برجام پایان داد و دیدگاههای خود را به صورت مکتوب به هماهنگکننده گفت وگوها تحویل داد. اگرچه ایران تأکید دارد در این پاسخ برای موضوعات باقیمانده راهحلهای عملیاتی ارائه داده، اما طرف آمریکایی پاسخ ایران را «غیر سازنده» توصیف کرده است.
ایران: رویکردی «سازنده» داشتیم
به گزارش شفقنا، ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بامداد جمعه (11 شهریور) با انتشار بیانیه ای رسمی از ارسال نظرات ایران در مورد پاسخ آمریکا درباره متن پیشنویس توافق احتمالی رفع تحریمها خبر داد.
آقای کنعانی تأکید کرد که پس از دریافت پاسخ آمریکا، تیم کارشناسی جمهوری اسلامی ایران آن را به دقت مورد بررسی قرار داده و پاسخهای ایران، پس از ارزیابی در سطوح مختلف تدوین و به هماهنگکننده تحویل داده شد.
کنعانی اظهار داشت: متن ارسالی دارای رویکردی سازنده با هدف نهایی کردن مذاکرات است.
آمریکا: پاسخ ایران «سازنده» نیست
آمریکا دریافت پاسخ ایران را تأیید کرد و می گوید پاسخ تهران در مذاکرات بر سراحیای توافق هستهای «سازنده» نیست.
ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در این باره گفت: «در حال بررسی پاسخ ایران هستیم و از طریق اتحادیه اروپا پاسخ آن را خواهیم داد، اما پاسخ آنها متأسفانه سازنده نیست.»
این مقام آمریکایی توضیح بیشتری نسبت به آنچه پاسخ غیرسازنده ایران خواند، نداده است. با این وجود آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید در واکنش به پاسخ ایران گفته که برخی از اختلافات طی هفتههای اخیر حل شدهاند، اما هنوز مسائلی باقی مانده است.
جان کربی، هماهنگکننده شورای امنیت ملی کاخ سفید روز چهارشنبه ضمن ابراز خوشبینی به نتیجهبخشبودن مذاکرات، گفته بود ایالات متحده همچنان امیدوار است که برجام احیا و اجرایی شود.
آمریکا در حالی «سازنده» بودن پاسخ ایران را زیر سئوال برده است که جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز چهارشنبه ابراز امیدواری کرده بود که طی روزهای آینده دو طرف به توافق برسند.
آقای بورل پیش از این گفته بود: «نظرات ایران و آمریکا را دریافت کردیم و به نظرم نظرات هر دو طرف منطقی و معقول بودند.»
بورل تاکید کرد که در این بین «وجه اشتراک» وجود دارد و توافقی در دست است که نگرانی همه طرفها را لحاظ کرده است.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز روز گذشته نسبت به موفقیت قریبالوقوع مذاکرات ابراز خوش بینی کرده بود.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران هم در جریان دیدار با سرگئی لاوروف، همتای روس خود در مسکو گفته بود: ایران در مورد تضمینهای آمریکا به متنی قویتر نیاز دارد.
امیرعبداللهیان پیش تر تأکید کرده بود: «یکی از موضوعاتی که در تبادل پیامهای شفاهی ما با طرفهای مذاکره کننده مورد توجه قرار گرفته ولی باید در متن هم آن را نیرومندسازی کنیم این است که اولا آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید از رفتار سیاسی خود فاصله بگیرد و صرفا بر تکلیف و وظیفه فنی خود متمرکز شود. ثانیا برای ایران قابل قبول نیست که پس از بازگشت همه طرفها به برجام مجددا شاهد برخی از دیدگاههای سیاسی و اتهامات بیاساس آژانس باشیم.»
وزیر امور خارجه ایران با بیان اینکه تهران به مسائل پادمانی آژانس هم توجه دارد، تصریح کرد: «اگر آمریکا واقعبینانه عمل کند و متن موجود را نیرومندسازی کنیم، رسیدن به توافق دور از دسترس نخواهد بود.»
این موضوع اشاره به سوالات آژانس بینالمللی انرژی اتمی دارد که از ایران خواسته است درباره وجود اورانیوم در برخی مکانهای اعلام نشده پاسخ دهد.
ایران خواستار مختومه شدن مسئله پادمانی همزمان با برجام است تا به گفته تهران، در آینده دیگر فضای برای اعمال فشار علیه ایران و یا اعمال تحریمهای تازه مسدود شود. این در حالیست که کشورهای غربی موضوع مسائل پادمانی و برجام را دو مسئله غیرمرتبط با یکدیگر میخوانند و از ایران خواستهاند بدون ارتباط دادن این مسئله به گفتگوهای احیای برجام به پرسشهای آژانس پاسخ دهد.
اصلیترین مانع طرفین برای بازگشت به توافق هستهای
پایگاه خبری آمریکایی اکسیوس در گزارشی مسئله پادمانی را اصلیترین مانع طرفین برای بازگشت به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دانست و نوشت: تهران خواستار بسته شدن پرونده تحقیقات آژانس در خصوص یافتن ذرات اورانیوم در سه سایتی است که از سوی ایران به آژانس به عنوان مراکز غنیسازی اورانیوم معرفی نشده بود. بر این اساس ایران تاکید کرده ۱۲۰ روز پس از امضای توافق و البته پیش از اجرای مجدد باید پرونده مربوط به مسائل پادمانی مختومه شود این در حالیست که طرف غربی حاضر نشده چنین اطمینانی به ایران ارائه دهد.
بر اساس متن پیشنویس اتحادیه اروپا، اجرای توافق چند مرحلهای خواهد بود. اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داده که بر اساس توافقات صورت گرفته طرفین تنها در صورتی که از برداشته شدن تعهدات طرف مقابل در هر مرحله اطمینان یابند، به مرحله بعدی توافق خواهند رفت.
همچنین انتظار میرود که روز اجرای مجدد توافق، چهار ماه پس از امضای توافق برجام باشد. به گفته این منابع، انتظار می رود ایران در این مرحله تمامی محدودیتها بر برنامه هسته ای خود را اعمال کند و رژیم بازرسی کامل آژانس بین المللی انرژی اتمی را در مراکز هستهای خود از سر بگیرد.
در مقابل آمریکا تمامی تحریمهای ثانویه علیه ایران را لغو خواهد کرد و همچنین گامهای دیگری از جمله تعامل با بخش خصوصی در مورد نحوه تجارت با ایران را برمیدارد. این اقدام آمریکا با هدف دادن اطمینان بیشتر در حوزه تضمین و پایداری توافق صورت خواهد گرفت.
بر اساس این گزارش بازه زمانی چهار ماهه بین امضای توافق و روز اجرای مجدد، یک بازه زمانی مناسب برای دستیابی ایران و آژانس در خصوص مسائل پادمانی در اختیار طرفین قرار میدهد. با این حال بسیاری نگرانند که ایران به صورت شفاف به پرسشها و تردیدهای آژانس پاسخ ندهد و این موضوع میتواند به تعلیق توافق بینجامد.
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر و در اسفند سال گذشته در تهران با مقامهای سازمان انرژی هستهای ایران به توافقی در خصوص حل و فصل مسئله پادمانی دست یافت اما با وجود گذشت حدود ۶ ماه از آن زمان، آژانس هنوز از میزان همکاری ایران راضی نیست و خواستار پاسخگویی شفاف مقامهای ایرانی در خصوص پیشینه برنامه هستهای خود است. در مقابل اما ایران آژانس و شخص رافائل گروسی را به سیاسی کاری و همکاری با اسرائيل متهم کرده و معتقد است روندهای غیر فنی و رویکردهای سیاسی مانع این شده تا پرونده مربوط به مسائل پادمانی همچنان مختومه اعلام نشود.
