شفقنا – حجتالاسلام والمسلمین هادی سروش در نوشتاری شرح «لبیک یا حسین» را بر اساس روایات کتاب کامل الزیارات تبیین و این گونه آورده است:
بخش هفتم
پاکی انسان و جامعه از هر تباهی و آلودگی
یکی از عناصر مهمی که امام صادق در «لبیک یا حسین» قرار داده است این است که ارادتمندان به امام حسین می گویند؛ همه خواسته های من همان خواسته های شماست، در واقع پاسخگویی خواسته های شما هستم.
عبارت امام صادق (ع) که در این نوشتارها مورد نظر است چنین بود؛ “لَبَّيْكَ دَاعِيَ اللَّهِ لَبَّيْكَ دَاعِيَ اللَّهِ
اجابت مى كنم تو را اى خواننده خدا، اجابت مى كنم تو را اى خواننده خدا، إِنْ كَانَ لَمْ يُجِبْكَ بَدَنِي فَقَدْ أَجَابَكَ قَلْبِي وَ شَعْرِي وَ بَشَرِي وَ رَأْيِي وَ هَوَايَ عَلَى التَّسْلِيمِ لِخَلَفِ النَّبِيِّ الْمُرْسَلِ اگر بدنم تو را اجابت نكند پس قطعا قلب و موى و پوست و فكر و خواست نفسم بر تسليم شدن و اطاعت نمودن از فرزند نبىّ مرسل اجابت مى كنند.
سخن در این قسمت روی واژه «هوای علی التسلیم» است که بدین معنا که خواسته هایم جملگی تسلیم خواسته های شماست.
خواسته های امام حسین(ع)
نکته مهم اینجاست می گوئیم؛ «من خواسته هایم همان خواسته های شماست.»
خوب؛ خواسته های او چیست؟
اول باید خواسته های حسین بن علی (ع) روشن شود تا بتوانیم خواسته های خود را در مسیر خواسته های او قرار دهیم.
روایتی از حضرت کاظم علیه السلام است که امام حسین (ع)چنین فرموده است: انّ جميع ما طلعت عليه الشّمس فى مشارق الارض و مغاربها، بحرها و برّها و سهلها و جبلها، عند ولىّ من اولياء اللّه و اهل المعرفة بحقّ اللّه كفيئ الظّلال، الا حُرّ يدع هذه اللّماظة لاهلها. ليس لانفسكم ثمن الا الجنه فلا تبيعوها بغيرها. فانه من رضي من الله بالدنيا فقد رضي بالخسيس.
ترجمه این بیان نورانی امام حسین (ع) چنین است: «همانا همۀ آنچه از مشرقها و مغربهاى زمين، درياها و خشكيها، زمينهاى هموار و كوهها، كه خورشيد بر آنها تابيده است، در نزد يكى از اولیاء خدا، و اهل معرفت، مانند ؛سايۀ ديوار [كم اهميّت] است»، سپس فرمود: «آيا آزاد مردى پيدا مىشود كه اين ته ماندۀ دنيا که مانند باقی مانده از غذا لای دندان است را به اهلش واگذارد؟
و ادامه امام کاظم (ع) فرمود: جان شما بهائى جز بهشت ندارد، آن را به غير از بهشت نفروشيد، همانا كسى كه از خدا به داشتن دنيا خوشنود شود، به چيزى ناقابل و ناچيز، خوشنود شده است».
همه خواسته های امام حسین (ع) و نوع نگاه اش به دنیا در این جملات نقش بسته است و وقتی می گوئیم؛ لبیک و امام صادق تفسیر فرمود به هماهنگی خواستها با خواسته حسین (ع)؛ یعنی پیاده شدن این بیان امام حسین در سراسر شخصیت آدمی.
عظمت روح حسین (ع)
استاد شهید مطهری تعبیر زیبایی دارد و می گوید؛ روح حسين روح خاصي است كه به دني و پستي تن نمي دهد، و هر هدف مادي و دنيايي را كه در نهايت منتهي به رضاي خدا نباشد؛ پست و حقير می داند. نه اينكه مثل ناپلئون بگويد: فرانسه براي من كوچك است، روسيه را هم مي خواهم ضميمه كنم؛ يا مثل اسكندر بگويد: يونان برايم كوچك است، ايران را هم مي خواهم ضميمه كنم!
چقدر کوچک اند آنان که همه شخصیت و خواسته هایشان محدود به دنیا، یعنی؛ به ثروت و قدرت داشتن در دنیاست و برای رسیدن به آن روز و شب بر هر ناپاکی قدم مینهند تا دنیا را فتح کنند!
امام حسین به زیبایی روز عاشورا فرمود: مردمان بندگان دنیا هستند و دین خواهی روی زبان شان است و وقتی امتحان پیش آید دین داران بسیار کم یاب می شوند. / الناس عبيد الدنيا و الدين لعن علي السنتهم فاذا محصورا بالبلاء قل الديانون.
لبیک یا حسین یعنی رهایی از همه قدرت ها
همه قدرت ها و همه ثروت ها و سیاست بازی ها و همه قدرت طلبی ها روح را قید و بند می زند و در نتیجه باطن را آلوده می کند در حالیکه باید ارادتمندان به «آزاده ازل و ابد؛ حضرت حسین» از تمام اینها آزاد باشند، چرا که در او ذره ای از این نا پاکی هاو آلودگی ها و بلکه بالاتر ؛ ذره ای تعلق و قید و بند در وجود امام حسین نیست.
این معنا؛ در زیارت نامه امام حسین علیه السلام طبق نقل کامل الزیارات در باب ۷۹ از امام صادق علیه السلام چنین آمده که فرمود: ای امام حسین؛
أَشْهَدُ أَنَّكَ طُهْرٌ طَاهِرٌ مِنْ طُهْرٍ طَاهِرٍ قَدْ طَهُرَتْ بِكَ الْبِلَادُ وَ طَهُرَتْ أَرْضٌ أَنْتَ فِيهَا / شهادت مى دهم كه تو عين پاكى و پاك بوده و از عين پاكى و پاك متولّد شده اى، شهرها و سرزمينها بواسطه تو پاكيزه شده اند و شهادت مى دهم زمينى كه تو در آن هستى پاكيزه مى باشد.
شهادت دهیم شما طاهر و پاک هستی و از یک منشاء و یکسره شده پاکی هم آمده ای و در هر کجا که باشد این اثر به نام؛ پاک کنندگی می گذاری و جامعه و یا هر نقطه ای از زمین را از آلودگی های معنوی مانند ظلم و تعدی و فساد پاک می کنی.
و این باید، خواسته اولیه «لبیک یا حسین» گویان باید چنین باشد. یعنی؛ اولا؛ از همه آلودگی ها پاک و آراسته شده باشد و ثانیا؛ هر کجا که قدم می گذارند با نمادی از پاکی باشند تا در هر نقطه ای از جامعه و خانواده حضور می یابند از هرگونه زشتی و ناپاکی و آلودگی انجا را مبرا نمایند.
جایگاه عدالت و انصاف در شخصیت «لبیک گویان»
خصوصت دومی که در زیارت اباعبدالله که توسط امام صادق انشاء شده این است؛ می گوئیم: شهادت می دهم؛ شما تمام اراده شما بر مدار عدالت و بر روی عدالت قرار داشت و دعوت شما از هر فردی در جامعه به عدالت بوده است. / أَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ أَمَرْتَ بِالْقِسْطِ وَ الْعَدْلِ وَ دَعَوْتَ إِلَیْهِمَا …
نتیجه می گیریم تمام خواسته حضرت امام حسین در گِردِ عدالت و قسط است و تمام دعوت او هم به قسط و عدل است.
عدالت خواهی را باید اول از خود آغاز کرد
به تشریح قرآن که فرمود: أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ (صف/۱) عدالت خواهی ابتدا از خود انسان شروع می شود.
فریاد کنندگان عدالت که خود؛ رانت خوار و فاسد و قدرت زده هستند، چیزی جزء به سخره گرفتن عقل و اخلاق جامعه نیست!
بله؛ هر انسان میتواند مدحی از جریان عدالت در جامعه داشته باشد اما ظالمین در حق عدالت حق چنین خودنمایی و فریب کاری ها را ندارند.
بله؛ وارستگان به عدل و قسط که نهان شان جایگاه عدالت و دوری از هرگونه ظلم است مستحقین فریادهای عدالت خواهانه هستند. آنانکه در نهان وجودشان اعوجاج و انحراف وجود نداشته باشد.
چنین افرادی میتوانند بگویند: «لبیک یا حسین» چرا که به معنای واقعی؛ حرکت در مسیر خواسته های حضرت حسین دارند که خواسته های او پاکی، و پاک کننده گی است.
روشن است که امکان ندارد کسانی که ظلم و تعدی و فساد دارند و با حرکت های نسنجیده و ظالمانه آدم و عالَم را آلوده مطامع دنیوی خود کرده اند حق «لبیک یا حسین» ندارند.