شفقنا- نویسنده کتاب «زیارت عاشورا از آغاز تا امروز» شبهههای مطرح شده درباره قسمتهای پایانی زیارت عاشورا را وارد ندانست و گفت: عدم نقل این قسمتها در برخی از نسخههای خطی کهن به سبب تقیه بوده است.
به گزارش خبرنگار شفقنا، حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی محمودی در آیین رونمایی از کتاب «زیارت عاشورا از آغاز تا امروز» گفت: سالهاست شبههای نسبت به قسمت پایانی زیارت عاشورا مطرح شده و گفته میشود این قسمت در نسخههای کهن نبوده و در دوره صفویه به آن افزوده شده است. عالمانی با تألیف کتابها و نوشتارهایی برای پاسخ به این شبهه کارهای ارزشمندی را به سامان رساندهاند؛ اما به یک موضوع مهم کمتر توجه شده و آن تأثیر تقیه در اختلاف نسخههای خطی زیارت عاشورا در این قسمت پایانی است.
او به معرفی کتاب «زیارت عاشورا از آغاز تا امروز» پرداخت و افزود: در این کتاب تأثیر «تقیه» را دنبال کردیم. این کتاب از دو بخش تشکیل شده است؛ عنوان بخش نخست رازداری و زیارت عاشورا است. در این قسمت تقیه کاتبان در کتابت زیارت عاشورا و تقیه عالمان شیعه مورد توجه قرار گرفته است. در نسخههای خطی فراوانی آثار تقیه در فقره پایانی قابل مشاهده است. در برخی از نسخهها این فقره پایانی تراشیده و یا با مرکب سیاه شده است. در برخی از نسخهها، برگههای زیارت عاشورا از بین نسخه مصباح کبیر و صغیر برداشته شده است. در نسخههایی که فقره پایانی زیارت عاشورا را مطابق مشهور ندارد، شاهد هستیم که این فقره در آن نسخهها به ده شکل مختلف کتابت شده و اضطراب پیدا کرده است. همه این موارد نشاندهنده این است که در طول تاریخ این فقره به شدت در معرض تقیه کاتبان بوده است.
نویسنده کتاب «زیارت عاشورا از آغاز تا امروز» گفت: مهمترین بخش کتاب، پاسخ به دلایلی است که مدعیان تحریف بیان کردهاند. کهنترین نسخه خطی مصباح المتهجد در جهان اسلام که در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می شود، نسخه نقاش رازی است. در فرازهای پایانی این نسخه آمده «اللهم العن اباسفیان ثم تسجد و تقول». یعنی عبارات پایانی در این نسخه مهم موجود نیست. گفتهاند این کهنترین و معتبرترین نسخه مصباح المتهجد است و زیارت عاشورای تحریفنشده همین است.
او افزود: نسخه نقاش رازی از تقیه مرحوم شیخ طوسی قدس سره در بغداد حکایت میکند. کتاب «مصباح المتهجد» دو تحریر داشته است. یک تحریر در بغداد و دیگری در نجف بوده است. در بغداد این کتاب در دورهای تألیف شده که شیخ طوسی رهبری شیعیان را برعهده داشته و در این وضعیت ، مدارا و تقیه بیشتری را میطلبیده است. تاریخ نشان میدهد در زمان حکومت آل بویه بر بغداد میان اهلتسنن و شیعیان درگیریهای خونین متعددی رخ داده است. منشأ این درگیریها اظهار شعائر شیعی در عاشورا و غدیر بوده است. شیخ الطائفه در این شرایط نمیتوانسته این فقره زیارت عاشورا را نقل کند. حتی اگر در نسخه نقاش رازی به تقیه شیخ طوسی اطمینان حاصل نکنیم، تنها «احتمال وقوع تقیه» در نسخۀ نقاش رازی کافی است برای اینکه دلائل مدعیان تحریف بیاثر و ناکارآمد باشد.
محمودی گفت: نسخههای معتبر کتاب «منهاج الصلاح» علامه حلی هم این فقره پایانی را ندارد. مدعیان تحریف میگویند این هم یک مستند برای تحریف زیارت عاشوراست. مرحوم علامه حلی پس از مرگ سلطان محمد خدابنده این کتاب را تألیف کرده است و لازم بوده در نقل زیارت عاشورا تقیه کند. کتاب «ذخیره الاخره» مرحوم سبزواری نیز در قرن ششم نوشته شده و رعایت تقیه در آن زمان لازم بوده است.
او افزود: یکی از مهمترین مستندات مدعیان تحریف کتاب ارزشمند و معتبر «کامل الزیارات» است. این فقره در «کامل الزیارات» با نقل زیارت عاشورای مشهور متفاوت است. قرائن نشان میدهد، ابن قولویه قدس سره، این کتاب را در اواخر عمرش در بغداد در زمان درگیریها میان اهلتسنن و شیعیان در اوایل حکومت آل بویه تألیف کرده است. به همین دلیل انتظار لازم بوده است در نقل زیارت عاشورا تقیه کند. افزون بر اینکه فقره پایانی نقل شده در کامل الزیارات یک اشکال بلاغی و یک اشکال مفهومی دارد و این عبارت نمیتواند صادره از معصوم علیهالسلام باشد که امیر کلام است. نکته دیگر اینکه عالمان شیعه در کتابهای دعا و زیارت «زیارت عاشورا» را از کامل الزیارات نقل نکردهاند بلکه از «مصباح المتهجد» نقل کردهاند.
در بخش دوم کتاب «زیارت عاشورا، از آغاز تا امروز» ۱۱۰ نسخه خطی مصباح المتهجد و مختصر مصباح المتهجد ارائه شده است که فقره پایانی زیارت عاشورا در آنها مطابق مشهور کتابت شده است. مهمترین این نسخهها، مختصر مصباح المتهجد به خط ابن سکون، عالم بزرگ شیعه در قرن ششم هجری است. این نسخه که ابن سکون آن را کتابت کرده از چنان اعتباری برخوردار است که به تنهایی برای اثبات اعتبار زیارت عاشورای مشهور که در مفاتیح الجنان نقل شده، کافی است.
