زمان انتشار : 27 تیر ,1401 | ساعت : ۱۰:۲۹ | کد خبر : 1409465 | پرینت

«غدیر» بازگشت به اندیشه‌های گرانبهای حضرت علی (ع) است/ پس از پیامبر (ص) به توصیه جانشینی عمل نکردند، اما نام حکومتشان را حکومت پیامبر گذاشتند/ گروه‌هایی از مسلمانان درباره غدیر مرتکب «افراط و تفریط» شدند/ به نام حکومت‌های دینی، به «دین، خدا و پیامبر (ص)» لطمه نزنیم؛ دکتر ناصر مهدوی در گفت‌وگو با شفقنا

شفقنا- دکتر ناصر مهدوی تأکید دارد فراموش نکنیم که غدیر بازگشت به اندیشه های گران قیمت مولا امام علی(ع) است که امروز نه فقط مسلمانان بلکه بسیاری از انسان های آشفته در این دنیای بی سر و سامان به آن بسیار نیاز دارند.

دکتر ناصر مهدوی در گفت وگو با شفقنا، درباره فلسفه و اهداف غدیر، اظهار کرد: پرداختن به موضوع غدیر بسیار خوشایند است چرا که اگر بتوانیم تفسیری انسانی تر، اخلاقی تر و امروزی تر از این واقعه و امثال این وقایع دینی مهم مثل حادثه عاشورا ارایه دهیم، شاید بتوانیم کمک کنیم به نسل امروز که در فضایی قرار گرفته که به نام دیانت برای او مشکلات بسیاری به وجود آمده و از این طریق آسیب و لطمه دیده است.

وی با بیان اینکه با حفظ مفاهیم دینی غدیر، از بُعد دیگری و با نگاه متفاوتی واقعه غدیر را مورد بررسی قرار می دهم، گفت: این روزها و این مناسک باید به گونه ای باشد که نسل امروز بتواند با آن ارتباط بهتری برقرار کند. اگر به پرسش هایی که مطرح است، پاسخ های گذشته را بدهیم، چه بسا شاید آرام آرام خودمان از صحنه معرفت بیرون برویم. حوزه دانش، معرفت، فکر و فرهنگ درست مانند رانندگی کردن در جاده است. وقتی در جاده توقف می کنید تا استراحت کنید، همه ماشین ها از شما سبقت می گیرند و مسیر را ادامه می دهند بنابراین اگر شما نتوانید از مسایل و مفاهیم دینی و رویدادها، یک تحلیل درست ارایه دهید، اندیشه های دیگر از شما سبقت می گیرند.

گروه هایی از مسلمانان در تفسیر اهداف پیامبر(ص) در غدیر مرتکب افراط و تفریط شد

وی بیان کرد: از نظر شیعیان «غدیر» روزی است که پیامبر(ص) جانشین خود برای خلافت و زعامت مسلمانان را معرفی می کنند، اما پیروان خلفا آن زمان، خلاف خواسته و دستور پیامبر(ص) را پیاده کردند و گفتند پیغمبر(ص) در غدیر حضرت علی(ع) را تنها به عنوان یک جانشین معنوی، فرزانه و فرهیخته معرفی کردند.

وی گفت: در روز 18 ذی الحجه، پیامبر(ص) در واقع میدان، عرصه و فضا را مناسب می دانند و دست حضرت علی(ع) را بالا می آورند و می گویند اگر کسی مرا به عنوان سرمشق و الگو قبول دارد، بعد از من، علی(ع) سرمشق و الگوست. اگرچه برخی از اهل تسنن تردید کردند و گفتند که چنین ملاقاتی نبوده، ولی رأی غالب این است که در یک منطقه ای پیامبر(ص) امام علی(ع) را این چنین معرفی کردند.

دکتر مهدوی ادامه داد: البته بعدها این موضوع مورد اختلاف و حتی موجب کشمکش شد، که بخشی از آن ناشی از یک نوع افراط و تفریط بود که صورت گرفت و کاش امروز بتوان این دو را از هم جدا کرد. افراطی که در میان برخی از اهل تسنن وجود داشت و وجود دارد، این بود که مدعی شدند پیامبر(ص) صرفا قصد داشت، حضرت علی(ع) را به عنوان یک فرهیخته و فرزانه معنوی معرفی کند و بدین معناست که می بایست در همه عرصه ها از جمله مسایل معنوی، دینی و فهم دین و سپس تفسیر درست دین به علی اقتدا کنیم؛ بسیار خوب، اگر چنین است، پس چرا (اهل تسنن) به نام پیامبر(ص) برای خود خلافت و حکومت درست کردید و اختیارات پیامبر(ص) را برای خودتان نصب کردید و به کار بردید؟ و بعد متأسفانه تاریخ مسلمانی به این وضعیت دردناک کشیده شد و سبب ظهور افرادی مانند معاویه، یزید و بنی عباس شد و هزاران سال ستم به نام دیانت صورت گرفت، ستم هایی که سنگ بنای ناصواب آن در همان دوران گذاشته شد.

به بیان دیگر در آن زمان عده ای گفتند حضرت علی(ع) به عنوان فرزانه ترین و فرهیخته ترین فرد پس از پیامبر(ص) است، سپس او را در خانه نشاندند و حکومت را به نام پیامبر(ص) برعهده گرفتند و این بنای لق و مسیر کج را به نام پیامبر(ص) گذاشتند و پس از اینکه به زمان عثمان رسید، گفتند که اختیارات ما همان اختیارات خداوند است یعنی در حقیقت دیانت را هم بلعیدند و با خلافت ترکیب کردند و وضعیت های پس از آن را به وجود آوردند. به طور کلی اینکه در آن زمان عملاً امام علی(ع) را هم به عنوان حکومت و هم حتی به عنوان یک الگوی معنوی کنار گذاشتند، این افراطی بود که عده ای (طرفداران خلفا – اهل تسنن) مرتکب شدند. آن ها حتی اگر می خواستند علی را کنار بگذارند، نهایتاً می گفتند که حکومت ما پس از پیامبر از دیانت ما جداست. ما دیانت و راه آسمان را به علی(ع) می دهیم و او به ما می گوید که انصاف، عدالت، تقوا، فضیلت چیست و چگونه می توان از ظلمت جاهلیت رها شد. و از سوی دیگر اقدام دنیوی خودمان که خلافت است را به انجام می رسانیم. چرا نامش را خلافت پیامبر گذاشتند؟

وی در ادامه افزود ما شیعیان نیز باید مراقب می بودیم و می دانستیم شأن  اصلی علی (ع) در کنار خلافت این بود که روشنی و گرمی بیاورد و مراقبت کند که آیین پیامبر(ص) به انحطاط و انحراف کشیده نشود و جاهلیت این بار به نام دیانت بر نگردد و اصلا هدف  پیامبر از خلافت علی این بود. اما گروهی از ما این بُعد غدیر را کاملاً خاموش گذاشتیم و صرفا به علی(ع) فقط به عنوان جانشین پیامبر(ص) از منظر خلافت پرداختیم و از ابعاد دیگر او غاقل شدیم.

دکتر مهدوی افزود:  سخن من تقلیل اهمیت خلافت نیست، روشن است اگر یک نفر فرزانه و فرهیخته با آن روح درخشان قدرت سیاسی هم برعهده می گرفت، آن زمان مسیر مسلمانی به جای دیگری می رفت و ما امروز در وضعیت دیگری بودیم. ولی مشکل اصلی افراط و تفریط است، اینکه فراموش شد که دغدغه های اصلی پیامبر(ص) جلوگیری از نفوذ مجدد جاهلیت است. فراموش شد که دغدغه اصلی پیامبر(ص) این بود که این پروژه بلوغ عقلی و اخلاقی مسلمانان توسط امام علی(ع) رقم بخورد.

این اندیشمند و پژوهشگر دینی عنوان کرد: اصلی ترین رنج پیامبر(ص) این بود که رسالت پیامبر(ص) حفظ شود. پیغمبر اگر هم حکومتی تشکیل داد، به نظر من این حکومت برای پیامبر(ص) اصل نبود بلکه مجبور شد تا بعد از 13 سال مقاومت به مدینه برود و در این شهر جمعی را گردهم آورد که اسم آن حکومت و قدرت نبود بلکه مدیریتی برای حفظ رسالتشان بود. بنابراین اصل برای پیامبر(ص) رسالت و طبق قرآن هدایت آدمیان و روشن شدن چراغ و بیرون آمدن انسان ها از ظلمت و تاریکی بود و به همین دلیل امام علی(ع) را الگو و راهنمایی معرفی کردند و تأکید داشتند که اگر قرار است پس از فوت من، این 23 سال خون و دل و زحماتم بر باد نرود، به علی(ع) اقتدا کنید، ولی  آن گروه حامی خلفا، آن زمان اقتدا نکردند.

خلفا و پیروان خلفا در آن زمان اقتدا نکردند و در لفظ گفتند که تو جانشین هستی ولی در عمل همه سهم پیامبر را بُردند و حکومت تشکیل دادند، ولی نگفتند که حکومت ما عرفی و سیاسی و تصمیم خودمان است بلکه مدعی شدند که حکومت پیامبر(ص) است، یعنی نام پیامبر و قرآن را زیر چتر توجیه سیاست خود بُردند.

به نظر من از سوی دیگر اصلی ترین درد شیعه باید این می بود که پیامبر(ص) با نصب علی(ع) قصدش این بود که چراغ روشن شود که البته نتیجه این کار می توانست عدالت سیاسی هم باشد، ولی متأسفانه تنها بحث خلافت که حق علی(ع) بود با جدیت مطرح شد و ابعاد دیگر کمتر پرداخته شد.  اگر همه علی(ع) را به عنوان فرزانه ترین شخصیتی که می توانست رسالت پیامبر(ص) را محقق کند، می پذیرفتیم، در آن صورت حکومت حق علی(ع) بود که بتواند بر دوش بکشد و عدالت را درست کند ولی این مساله بدین معنا نیست که چون حکومت حق علی(ع) بود و محقق نشد، اصل رسالت حضرت علی(ع) و پیامبر(ص) را فراموش کنیم، ولی بسیاری از ما مسلمانان فراموش کردیم.

وی با بیان اینکه براساس کلام امام علی(ع) در نهج البلاغه کمترین دغدغه حضرت خلافت است، دغدغه ایشان گمراهی هایی است که صورت گرفته، گفت:   حضرت علی(ع) در خطبه شقشقیه ناله می کنند که «اینان سوار بر اسب گمراهی شدند و چنان تاختند که دیگر نمی توان دهان این اسب را گرفت.»، در حقیقت حضرت به این دلیل به این مساله اشاره می کنند که چرا به نام پیامبر(ص) چنین اقدامی کردید. چرا خودتان را جانشین و صاحب اختیار پس از پیامبر(ص) دانستید و مردم را گمراه کردید، این اقدام خلاف وصیت پیامبر(ص) بود چرا که پیامبر(ص) هرگز شما را به عنوان جانشین خود انتخاب نکرد.

این پژوهشگر دینی در بخش دیگری با اشاره به اهمیت مشارکت مردم در نزد علی (ع) گفت:  وقتی مردم به سراغ امام علی(ع) می آیند و از حضرت درخواست می کنند که قدرت و حکومت را بپذیرند، حضرت می فرمایند: «شما والی انتخاب کنید، من هم با او بیعت می کنم، بگذارید من مشاوره شما باشم و راه آسمان را نشان دهم.» و سپس می فرمایند: «به خدا خلافت از عطسه بُز در نگاه من حقیرتر است و رسالت من اصل مهم تری است.». آن زمان امام علی(ع) با خواست و فشار مردم حکومت را می پذیرند و حکومتشان رسما و علنا از مشروعیت مردمی نیز برخودار است و از هیچ کس هم به اجبار بیعت گرفته نشد.

اولین رسالت حضرت علی(ع)؛ معرفی تصویر حقیقی از خداوند

دکتر مهدوی در موضوع آموزه های غدیر و رسالت علی (ع) اظهار کرد: آن حضرت در نهج البلاغه در تبیین رسالت خود می فرمایند، اولین رسالت من، معرفی درست و صحیح از خداست به گونه ای که این تصویر زیبا و درخشان خداوند در دلها رسوخ پیدا کند. رابطه عاشقانه امام علی(ع) با خداوند در نهج البلاغه و دعای کمیل آمده است که حضرت می فرمایند: «اگر مرا در آتش بیاندازی، من شکوه نمی کنم.» اما متأسفانه امروز دیگر این رابطه عاشقانه میان خالق و مخلوق شنیده نمی شود چرا که گروه هایی از مسلمانان اعم از سنی و شیعه خدایی را به مردم معرفی می کنند که فقط یک خالق فرمانده است و از بالا امر و نهی می کند و عذابش علیم است؛ و دقیقاً به همین دلیل برخی از مسلمانان عصبی هستند.

دومین رسالت حضرت علی(ع)؛ آزادی بخشی به انسان

دکتر مهدوی به دومین رسالت امام علی(ع) اشاره و خاطرنشان کرد: حضرت فرمود: «ای مردم نفس تان را از هر آلودگی رهایی ببخشید و عزیز و شریف زندگی کنید، به خاطر مال دنیا و پول و قدرت از خودتان عقب نشینی نکنید.» متأسفانه این سخن حضرت علی(ع) هم شنیده نشد. گروه هایی از جوامع مسلمانان در طول تاریخ، یک انسان حقیر، ضعیف و دنباله رو بودند، همواره قیم داشتند و کسانی بر سر آنان کوبیدن که راه درست را فقط ما می فهمیم و شما نمی فهمید، در حالی که امام علی(ع) با این نوع از انسان شناسی مخالف بودند و گفتند: «خداوند شما را آزاد آفریده است». انسانی که این چنین محترم و آزاد است، می توانست در طول تاریخ حکومت هایی زنده، شاداب، کارساز و عادلانه تشکیل دهد.

سومین رسالت حضرت علی(ع)؛ رعایت حقوق انسان ها

وی ادامه داد: سومین ویژگی و رسالت امام علی(ع)، شفقت بر انسان ها و رعایت حقوق انسان ها، ترویج محبت و مهربانی و رابطه سازنده انسان ها با یکدیگر است، اصلی که امروز نه تنها مسلمانان بلکه دنیا به آن نیازمند است. حضرت علی(ع) فرمودند که «اگر مرا شب و روز عذابم دهید، حاضرم تحمل کنم، اما حاضر نیستم به اندازه بال پشه ای به یک انسان ستم کنم چرا که دوست ندارم نزد خدا شرمسار شوم.» این یعنی رسالت محبت، شفقت و همدلی و کاستن از رنج و اندوه دیگران.

چهارمین رسالت حضرت علی(ع)؛ تحقق زندگی عادلانه

دکتر مهدوی درباره چهارمین رسالت امام علی(ع)، اظهار کرد: چهارمین رسالت حضرت علی(ع) این بود تحقق زندگی «عادلانه» است، یعنی ارزش حکومت ها به این نیست که یک شخصی بگوید من حاکم هستم و به واسطه حاکم بودنش همه اقدامات خلاف قانون خود را توجیه کند و از مسئولیت خود در عرصه های مختلف سوء استفاده کند، و در نهایت معتقد باشد که هیچ فردی حق دخالت در کار خلیفه را ندارد،  حضرت علی(ع) تأکید دارند که وظیفه خلیفه فقط «برقراری عدالت» است.

وی افزود: عدالت که محقق شود، احکام شرعی و بسیای از امور مسیر خود را پیدا می کند. مردم به هم راست می گویند و محبت می کنند و عفاف و حجاب را هم رعایت می کنند، ولی وقتی مثلا یک قشری از جامعه بخورند، ببردند، بریزند و بپاشند فساد و دزدی کنند و خودشان هر خلافی را مرتکب شوند، این قشر دیگر نمی توانند به مردم بگویند که شما احکام شرعی را رعایت کنید و نماز اول وقت بخوانید یا حجاب را رعایت کنید!

امام علی(ع) تأکید کردند که وقتی عدالت نباشد، جامعه طغیان می کند

این پژوهشگر دینی گفت: امام علی(ع) تأکید کردند که وقتی عدالت نباشد، جامعه طغیان می کند. امروز بزرگترین فیلسوفان دنیا این کلمات امام علی(ع) را که بخوانند قطعاً به آن احترام می گذارند، ولی بسیاری از مسلمانان این راه را نرفتند و به طور کلی اهداف و فلسفه اصلی واقعه غدیر را به فراموشی سپردند، در نتیجه مفاهیم غدیر عملاً غروب کرد و بیشتر اسمی از آن باقی ماند.

دکتر مهدوی  تأکید کرد که امروز باید رسالت حضرت علی(ع) را زنده کنیم، اندیشه حضرت را الگوی همه مسلمانان قرار دهیم. فراموش نکنیم که غدیر بازگشت به اندیشه های گران قیمت مولا امام علی(ع) است که امروز نه فقط مسلمانان بلکه بسیاری از انسان های آشفته در این دنیای بی سر و سامان به آن بسیار نیاز دارند.

مهدوی در پایان یادآور شد ما می توانیم زعامت و سیاست خود را به روش های عقل بسپاریم بدون آنکه نام پیامبر(ص) را بر سر آن فرود بیاوریم و باید مراقب باشیم به اسم حکومت های دینی، به دین و خدا و پیامبر(ص) لطمه نزنیم.

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

لینک کوتاه خبر : https://fa.shafaqna.com/?p=1409465

پاسخ به این نظر

نظر خود را بنویسید
نام خود را بنویسید
این سایت توسط reCAPTCHA و گوگل محافظت می‌شود حریم خصوصی و شرایط استفاده از خدمات اعمال.