شفقنا- گرد و غبار عظیمی که اکنون ۲۶ استان کشورمان را درگیر و تهران را با شاخص آلودگی بیسابقه ۴۱۶به عنوان آلودهترین شهر جهان معرفی کرده, نمونهای از تأثیر کانونهای گرد و غبار خارجی است که با تکمیل پروژه سدسازی ترکیه باید انتظار توفانهای بدتری را هم داشت!
ساکنان اکثر کلانشهرهای ایران چند دهه است که در نیمه دوم سال وضع بسیار نامطلوب هوا را تحمل می کنند، به امید که با فرارسیدن فصل بهار برای چند ماه از مخاطرات هوای مرگبار رهایی یابند ولی ۲ و ۳ سالی است که در نیمه نخست سال هم کم و بیش مناطقی از کشورمان درگیر گرد و غبار می شوند که البته امسال میزان این آلودگی رکورد زد و بسیاری از استان ها را درگیر کرد.
کارشناسان محیط زیست معتقدند که این توفان گرد و غبار فقط نمونهای از توفانهای گرد و غبار با منشأ خارجی است و کشورمان در آینده بیشتر با این معضل مواجه خواهد شد؛ چرا که باتکمیل پروژههای سدسازی ترکیه موسوم به پروژه «گاپ» و قطع حقآبه رودخانههای دجله و فرات باید منتظر رخ دادن توفانهای بدتر از این هم باشیم و احتمالا شمار قربانیان آلودگی هوا درکشورمان به هزاران نفر خواهد رسید.
جدای از کارشناسان محیط زیست، مدیران سازمان محیط زیست و اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی هم درباره تبعات گسترده و شدید مخرب بودن این پروژه هشدار دادهاند و خواستار پیش گرفتن دیپلماسی قوی و اقدام بینالمللی وزارت خارجه و وزارت نیرو در رابطه با این موضوع از طریق مجامع بینالمللی شدهاند.
مجتبی ذوالجودی, سرپرست معاونت محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست درباره این پروژه مخرب زیست محیطی هشدار داد و گفت: تأثیرات سوء پروژه سدسازی ترکیه موسوم به «پروژه گاپ» در ایران و به ویژه تالاب هورالعظیم بسیار زیاد است و سد ایلیسو که که از ورود ۵۶ درصد از آب دجله به عراق جلوگیری میکند, خطری برای کل منطقه محسوب میشود. برای پیگیری پروژه گاپ کشور ترکیه نیاز به دیپلماسی آب داریم که وزارت نیرو و وزارت امور خارجه متولی انجام آن هستند و سازمان محیط زیست هم تا رسیدن به عملکرد مطلوب بر روند کار آنها نظارت میکند.
داریوش گلعلیزاده، سرپرست مرکز ملی هوا و اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست هم با اشاره به تاثیر سدسازیهای ترکیه بر افزایش شدت توفان گرد و غبار اخیر در کشورمان گفت: این پروژه عملاً بخش اعظمی از حقآبه دجله و فرات را قطع میکند و زمینهایی که بر اثر قطع حقآبه به منشأ گرد و غبار تبدیل شدهاند, با وزش ضعیفترین بادهای عمودی و افقی گرد و غبار را به کشور ما میآورند؛ این سد خطر تشدید گرد و غبار در ایران را بهشدت افزایش میدهد که لازم است با دیپلماسی درست هرچه سریعتر از طریق مجامع بینالمللی در رابطه با این سدسازیها اقدام کنیم و ترکیه را ملزم کنیم حقآبه را تأمین کند.
نژادجهانی معاون سازمان مدیریت بحران کشور هم با اشاره به این که اقدامات زیربنایی و خوبی در قالب ستاد ملی مبارزه با پدیده گرد و غبار انجام شده است، گفت: شناسایی ۸ کانون اصلی و برنامه ریزی عملی برای آنها در سطوح مختلف در ۲ جبهه غربی و شمال شرق کشور حائز اهمیت است.
وی با بیان این که مهمترین علت این مسأله چه در داخل کشور و چه خارج از کشور، خشکسالی است، افزود: در کانونهای خارج از کشور از جمله استان «الانبار» عراق که بیشترین تأثیر را بر ما میگذارد، رها شدگی زمینهای کشاورزی، کمبود بارندگی و منابع آبی از جمله دلایل بسیار جدی است.
نژاد جهانی با بیان این که در رابطه با مالچ پاشی، از مالچهای نفتی به سمت مالچهای پلیمری رفتیم، افزود: در پوشش گیاهی، هم از نظر حاکمیتی و هم فرهنگی باید به رفتارهای متعهدانه در سازگاری با اقلیمی که اتفاق افتاده است، از جمله توسعه پوشش گیاهی و فضاهای سبز با مشخصات مختلف متعهد باشیم.
مرگ سالانه۴۰ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا
رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوا گفت: سالانه با مرگ حدود ۴۰هزار نفر در کشور بر اثر آلودگی مواجه هستیم و به واسطه وجود ذرات معلق در هوا و آلودگی، سالانه حدود ۱۰۰۰ کودک کمتر از ۵ سال هم در کشور جان خود را از دست می دهند.
محمدصادق حسنوند افزود: آلودگی هوا موجب میشود ابتلا به دیابت، مرگ ناشی از دیابت، بیماریهای قلبی و عروقی و مانند آن حدود ۱۰درصد از کل موارد مرگ را به خود اختصاص دهد.
گردوخاک پدیده غالب در کشور
سازمان هواشناسی اعلام کرد که همچنان وجود گرد و خاک با شدت و ضعف در مرکز، غرب و جنوب غرب پدیده غالب در کشور و کیفت هوا را به شدت کاهش داده، به نحوی که در برخی استانها به وضعیت هشدار رسیده است. بر این اساس کارشناسان تاکید دارند تا هموطنان از ترددهای غیر ضروری اجتناب کنند.
البته ورود سامانه بارشی جدید از شمال غرب به کشورو بارشهای پراکنده تا حدودی روی کیفیت هوا در شمال غرب و استانهای شمالی تاثیر دارد اما موجب رفع گرد و خاک از آسمان نخواهد شد.
پیامد های پیدا و پنهان یک تصمیم
دیروز کیفیت هوای تهران با شاخص ۱۷۷ در وضعیت قرمز یا ناسالم برای همه افراد جامعه قرار گرفت و این در حالی بود همه مدارس و ادارات در این شرایط خطرناک به ویژه برای دانش آموزان ،سالخوردگان و بیماران،فعال بود.
استاندار تهران پریشب با استدلالی عجیب، تصمیم کمیته اضطرار آلودگی هوا مبنی بر تعطیل نشدن مدارس و ادارات را اعلام کرد، اما این تصمیم سلامت میلیونها شهروند را نشانه گرفت.
اگرچه سالهاست آلودگی هوا در صدر مشکلات تهران و تهرانیها جا خوش کرده و نسخههای مسئولان برای حل این معضل نتوانسته است سایه آلودگی را از سر مردم کم کند اما تهرانیها پریروز آلودگی شدیدی را تجربه کردند که منجر به قرارگیری نام این شهر در صدر فهرست شهرهای آلوده جهان شد!
آغاز آلودگی از پنجشنبه ۱۸ فروردین آغاز شد و در روز جمعه به اوج خود رسید؛ ایستگاههای سنجش آلودگی هوا نشان میداد همه مناطق در وضعیت «خطرناک» و بسیاری از آنها دارای شاخص ۵۰۰ که بدترین و بالاترین شاخص کیفیت است، قرار دارند.
منشأ این آلودگی کشورهای غرب و شمال غربی ایران و ناشی از پدیده تغییر اقلیم، خشکسالی و بیابانزایی اعلام شد که استانهای آذربایجان غربی، کرمانشاه، مرکزی، البرز، زنجان، قم، تهران و قزوین را تحت تاثیر قرار داد.
با وخیم شدن وضع آلودگی، کمیته اضطرار آلودگی هوا به ریاست استاندار تهران تشکیل جلسه داد و در گام نخست چند مصوبه شامل منع برگزاری مسابقات در فضای باز، لغو بازی تیم های پرسپولیس و آلومینیوم، منع تردد بیماران تنفسی، سالمندان و کودکان و همچنین استقرار دستگاه های خدمترسان در سطح شهر را تعیین کرد.
در این بین کارشناس سازمان هواشناسی اعلام کرده بود از آخر وقت جمعه از سمت شمال غربی جبهه هوایی وارد کشور خواهد شد که سبب بارش میشود و تا روز یکشنبه استانهای زنجان، تهران، قم، مرکزی، همدان، البرز، مرکزی و استانهای شمال شرق و آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، تهران، البرز، قم، همدان و اردبیل را تحت تأثیر قرار خواهد داد و سبب میشود که گردوخاک شسته شود.
معنای این پیشبینی تداوم آلودگی هوا در روز شنبه بود اما در حالی که همه در انتظار تصمیم کمیته اضطرار درباره تعطیلی مدارس و ادارات بودند، استاندار تهران با استدلالی عجیب اعلام کرد: در ساعات گذشته، شاخص آلودگی شهر تهران به شدت کاهش پیدا کرده و به مرز ۲۵۰ رسیده است، این وضعیت در ساعات آینده هم ادامه خواهد داشت و وضع بهبود خواهد یافت!
وی ادامه داد: تصمیم کمیته اضطرار آلودگی هوا این است که ادارات و مدارس تعطیل نشود؛ ملاحظات و حساسیتها باید لحاظ شود و کسانی که بیماری تنفسی دارند در معابر حاضر نشوند.
تصمیم ناباورانه کمیته یاد شده از آنجایی موجب تعجب بسیاری از مردم شد که کاهش آلودگی تا رسیدن به محدوده ۲۰۱-۳۰۰ نشاندهنده وضع بسیار ناسالم و رسیدن به محدوده ۱۵۱ تا ۲۰۰ هم نشاندهنده وضع ناسالم برای همه گروههاست که در مقاطع و دولتهای گذشته پیش از رسیدن به چنین شرایطی نسبت به تعطیلی مدارس و ادارات اقدام میشد!
وضع نامناسب در استان ها
پدیده گرد و غبار دیگر همانند سال های گذشته به یک یا ۲،۳ استان مانند خوزستان ختم نمی شود و اکنون ۱۸ استان کشورمان درگیر این معضل شده اند. پژمان فتاحپور رئیس اداره حفاظت محیط زیست قصرشیرین گفت: شاخص کیفی هوا بر اساس استخراج دادهها از ایستگاه سنجش کیفی هوا در قصرشیرین و سرپلذهاب و کنگاور و پاوه بیانگر وضعیت ناسالم است.
امیر ظهرابی مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه هم گفت: باتوجه به تداوم آلودگی هوای استان، مدارس مقاطع پیشدبستانی و دبستان در شهرستانهای قصرشیرین، گیلانغرب و سرپلذهاب تعطیل شدند.
همچنین فاطمه زارعی کارشناس اداره کل هواشناسی خراسان جنوبی گفت: وزش باد شدید و گرد و خاک امروز هم به ویژه در غرب و شمال غرب استان ادامه خواهد داشت.
مهدی الهپور سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی هم گفت: با تداوم ماندگاری آلایندهها در هوای مشهد، کیفیت هوای این کلانشهر دیروز شنبه ۲۰فروردین، برای ششمین روز پیاپی در شرایط هشدار قرار داشت. همچنین سیدعادل عربی معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان دیروز گفت: شاخص کیفیت هوای استان در شرایط ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت ضمن این که این شاخص برای شهر نهاوند در وضعیت خطرناک بود.
مهدی کریمی مدیر روابط عمومی اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان هم اعلام کرد که آلودگی هوا مدارس پیش دبستانی و مهدهای کودک این استان را تعطیل کرد.
همچنین غبار و آلودگی هوا طی چند روز گذشته پدیده غالب در آسمان لرستان بود تا حدی که میزان آلایندههای هوا در برخی شهرهای استان به ۴ برابر حد مجاز رسید.
استان خوزستان هم که سالهاست با پدیده گردوغبار دست و پنجه نرم می کند،امسال هم گرفتار این معضل شده است.
اداره کل هواشناسی خوزستان با صدور ۲اطلاعیه جداگانه نسبت به افزایش سرعت باد و تشکیل توده گرد و خاک بر روی کشور عراق هشدار داد.
قزوین هم از جمله استان هایی است که این روزها ساکنانش به سختی تنفس می کشند و امیدوارند وعده مسئولان برای رفع این آلودگی و اتخاذ تدابیر لازم به سرنوشت اقدامات بی اثر برای رفع آلودگی هوا در ۶ ماهه دوم سال دچار نشود.
منبع: اطلاعات
