زمان انتشار : 21 آذر 1400 | ساعت : 11:14 | کد خبر : 1277908 | پرینت

کرسی های درس خارج؛ حسن معلمی در گفت وگو با شفقنا: گاهی از کلاس 500 نفره درس خارج، دو مجتهد بیرون می آید/ بسیاری از دروس خارج کارآمدی لازم را ندارند/ تربیت مجتهدین توانمند «بسیار کند» است/ شیوه تدریس درس های خارج باید بازنگری شود

شفقنا- عضو هیئت موسس مجمع عالی حکمت اسلامی با انتقاد از کلاس های درس خارج که گاهی تا 500 نفر تشکیل می شود، گفت: بسیاری از درس های خارج به خطابه و سخنرانی تبدیل شده اند و آن کارآمدی لازم را ندارند.

حجت الاسلام والمسلمین حسن معلمی در گفت وگو با شفقنا بیان داشت: درس های خارج در عین حال که در طول تاریخ برکات و ثمرات فراوانی داشته و نیز تدریس بزرگان و مراجع عظام تقلید از مزایای آن محسوب می شود، اما یکسری ضعف هایی دارد که باید برطرف شود.

او یکی از نقاط ضعف درس های خارج را نحوه تدریس آن دانست و گفت: در دروس خارج، مرحله یعد از فراگرفتن سطح و تکمیل معقول و منقول است و لذا درس خارج، کارگاه آموزشی برای فراگیری نحوه اجتهاد است.

استاد درس خارج فقه و اصول حوزه بیان داشت: دو روش برای آموزش مرسوم است؛ یک روش سخنرانی است به این صورت که استاد سخنرانی می کند و به دانشجو یا طلبه اطلاعات می دهد که این روش، بدترین روش تدریس است. روش دیگر، روش تحقیق و کنفرانس است، یعنی افراد باید مطالعه کنند، تحقیق و مباحثه کنند و بعد بیاورند خدمت استاد و ایشان نقایص کار را بگیرد. متاسفانه  دروس خارج ما کاملا آموزش است و اکثرا  پژوهش در کارشان نیست.

او پیشنهاد کرد: به جای اینکه 500 نفر در یک کلاس درس خارج حاضر شوند، استاد از این 500 نفر مصاحبه ای کند و 30 تا 40 نفر را گزینش کند و بعد آن را در گروه هایی تقسیم بندی کند و برای هرکدام زمانی را تعیین کند که برای تکمیل بحث خود نزد استاد بیایند. در این صورت نیاز به خواندن درس خارج در 40 سال نیست، با این روش، فرد در مدت 5 سال می تواند مجتهد بشود.

معلمی تاکید کرد: تدریس دروس خارج ما با آفت بزرگی مواجه هستند و آن هم اینکه به خطابه و سخنرانی تبدیل شدند بنابراین دروس خارج، آن کارآمدی لازم را ندارد.

او در خصوص موضوعات در درس خارج گفت: به نظر من در سال های اول و دوم باید موضوعات عام گفته شود و سال های آخر، موضوعات مستحدثه گفته شود که طرف کمی نوع اجتهاد را یاد گرفته باشد و بتواند اظهارنظر کند.

عضو هیئت موسس مجمع عالی حکمت اسلامی تصریح کرد: موضوعات مستحدثه باید شناسایی و بین همه افراد حاضر در درس خارج توزیع شود. در شورای مدیریت حوزه علمیه، یکسری پرونده هایی را تشکیل داده بود که یکی از آنها که من مطالعه کردم پیرامون مرگ مغزی بود که طلبه آمده بود، تمام مطالعات پزشکی، طبی و تخصصی را انجام داده بود و خدمت استاد داده بود. به نظر من، باید گروهی تشکیل شود و موضوع مستحدثه را به آنها بدهیم که بروند روی آن موضوع مطالعه کنند و سپس ماحصل تلاش و مطالعه خود را خدمت استاد یا مرجع تقلید بیاورند. یعنی 50 درصد راه را گروه های علمی طی کنند و 50 درصد کار که همان استنباط و فتوا می شود به مرجع تقلید واگذار کنند.

او در مورد پیدایش مسائل مستحدثه در موضوعات مختلف که غالبا از قبیل تبدّل موضوع و تغییر موضوع است، گفت: به عنوان مثال، خون جمله این امور است؛ خون در گذشته – که فقط استفاده خوراکی از آن می شد- منع شده بود اما امروز تبدیل به امری شده که جان افراد را نجات می دهد. لذا این تبدل موضوع منجر به احکام جدیدی می شود باید شناسایی شود.

معلمی، تربیت مجتهدین توانمند و موضوع شناس را «بسیار کند» اظهار کرد و افزود: تربیت مجتهدین توانمند همپای انقلاب نبوده است. واقعیت این است که انقلاب ما نیاز داشت، 40 سال قبل از آن تئوری پردازی شده باشد که وقتی انقلاب می شود، دست ما از مطالب پر باشد. متاسفانه این اتفاق که نیفتاد، بعد از انقلاب هم این روند کند صورت گرفت.

او عنوان داشت: یکی از دلایل این کندی حرکت می تواند این باشد که هنوز برای عده ای، نه «اصل انقلاب» جاافتاده، نه «ضرورت های انقلاب» جاافتاده و نه «مطالبات انقلاب» جاافتاده است. به عنوان مثال، در حج، اینقدر مشکلات زیاد است که اگر مرجع تقلیدی مکه نرفته باشد و از نزدیک مشکلات را ندیده باشد، فتوای او بروز نیست اما وقتی خودش یک تا دوبار به مکه برود و مشکلات را ببیند، فتاوایش به روزتر می شود.

استاد عرفان و فلسفه اسلامی گفت: در زمینه موضوعات درس خارج هم، به همین نحو، باید استاد یا طلبه بالعیان باید مشکلات را ببیند تا ذهنیت لازم را در مورد آن مسئله پیدا کند و دغدغه بشود. وقتی با مشکل مواجه شوند شاید بیشتر برای آنها دغدغه شود که روی آن کار شود.

او در مورد اهتمام حوزه های علمیه به عنصر «زمان و مکان در اجتهاد» بیان کرد: عنصر زمان و مکان خیلی هنوز جا نیفتاده است. یعنی اینکه این عنصر در تبدل موضوع دخالت دارد یا در تبدل حکم. البته حکم را که نمی شود تغییر داد بنابراین عنصر زمان و مکان در تبدل موضوع مطرح می شود. لذا باید گروه فرهیخته ای تشکیل شود که زمان و مکان را در موارد مختلف روشن کنند، سپس این جزوه دست اساتید داده شود و اساتید روی آن نظر بدهند.

معلمی توضیح داد: زمان و مکان در موضوع قطعا دخالت دارد؛ یعنی «زمان و مکان» گاهی موضوع، و گاهی شرایط را عوض می کند، گاهی اهم و مهم را پیش می آورد. حتی گاهی لازم است اجرای حکم واجبی موقتا تعطیل شود مانند «حج» که در زمان حضرت امام به دلیل شرایط زمان و مکان چندسالی تعطیل شد.

او ادامه داد: مجمع تشخیص مصلحت نظام، نوعی نگاه به زمان و مکان است. ممکن است حکمی را شورای نگهبان واجب یا حرام اعلام کند اما مجمع تشخیص مصلحت نظام به لحاظ شرایط خاص زمان و مکان یا اهم و مهم بگوید که این حکم را اجرا نکنید یا مقید بکند. منتها این نکته در متن حوزه و در درس های خارج هنوز رایج و شایع نشده است. البته صحبت آن است اما اینکه عملیاتی بشود و نشان  بدهد که کجاها تاثیرگذار است، یک کار گروهی را می طلبد.

استاد درس خارج فقه و حوزه علمیه گفت: حوزه به لحاظ سابقه فقهی، اصولی و تفسیری و نیز به لحاظ وجود افراد خوشفکر و قوی قابلیت این را دارد که همپای نیازهای روز پیش برود اما باید ساز و کار لازم و متناسب با زمان را به کار بگیرد. بنابراین لازم است یک مجموعه ای شکل بگیرد که از جهات مختلف زمینه های حرکت حوزه به آن سمت را فراهم کند والا با این روند فعلی ممکن است از جامعه عقب بیفتیم. همچنانکه امروز خیلی کند حرکت می کنیم و پاسخگوی نیازهای جامع نیستیم درحالیکه در در زمینه نظام های سیاسی، اقتصادی، اخلاقی، حکومتی و… حکم می خواهیم و نیاز به کار داریم اما کند است به حدی که عملا کار راه نمی افتد.

او نحوه تدریس را مهمترین آسیب درس های خارج فقه دانست و گفت: حضور 500 نفر سر یک کلاس درس خارج و یادداشت برداری صرف از سخنان استاد از آنها مجتهد نمی سازد، 40 سال هم که بیایند سر کلاس، مجتهد نمی شوند. باید روش تدریس تغییر کند. امروز از کلاس 500 نفره درس خارج، دو نفر مجتهد بیرون می آید و این یک آفت و آسیب بزرگی است.

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

لینک کوتاه خبر : https://fa.shafaqna.com/?p=1277908

پاسخ به این نظر

نظر خود را بنویسید
نام خود را بنویسید