شفقنا- استاد حوزه علمیه قم گفت: بهتان به دیگران مشروع نیست و «تزاحم» هم چنین اقتضایی ندارد اما در موارد اضطرار جایز است.
به گزارش خبرنگار شفقنا، آیت الله محمد قائنی در اولین نشست از سلسله نشست های تبیین مکتب امام خمینی با عنوان «سبّ و بهتان» که در موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی برگزار شد، اظهار داشت: حرمت «سبّ و بهتان» به حسب حکم اولیه هیچگونه تردیدی در آن نیست و مورد اتفاق ادیان و مسلمانان و فقهای شیعه است.
استاد حوزه علمیه قم با طرح این سئوال که آیا بهتان و دروغ بستن به اهل بدعت که سبب رسوایی آنها می شود از باب مصلحت حفظ عقاید مسلمانان جایز است؟ گفت: مقصود از «اهل بدعت» کسانی است که غیر دین را با توجه به عنوان دین، جا می زنند.
او عمدتا در کلمات متاخرین عنوان شده است بلکه بنظر می آید جواز افترا و بهتان در کلمات سابقین مورد پذیرش نبوده است. نه از باب اینکه متعرض شده و گفتند جایز نیست، بلکه از این جهت که نظیر این استدلال را در موارد متعددی در فقه داشتیم. و گفتیم از سکوت برخی علما فهمیده می شود که آن مورد را قبول ندارند. گفتند غیبت حرام است، تهمت حرام است، یکی از مستثنیات را فاسق متجاهر قرار دادند، ولی غیبت برای حفظ نفس محترمه و تهمت به اهل بدع را جزء مستثنیات قرار ندادند، اگر این مورد جزء مستثنیات است حتماً نیاز به استثناست و لذا میشود به مشهور فقهای سابق بر شیخ انصاری نسبت داد که این مسئله بخصوصها در کلماتشان معنون است تا برخی از متأخرین. به سابقین میشود با خاطر جمعی، این نسبت را داد و گفت کلینی و امثالهم قائل به عدم مشروعیتند، و لذا اگر به کلینی نسبتی بدهیم که ایشان بهتان راجایز نمیداند ولو این روایت را ذکر کرده چون اطلاق حرمت بهتان و کذب را فرموده و یکی از مستثنیات را مورد اهل بدع نفرموده پس بنابراین کلینی قائل به حرمت بهتان بوده است.
قائنی با بیان اینکه از کتاب کافی، فتوای کلینی فهمیده می شود، گفت: بحث اهل بدعت مبتلابه است؛ چه در زمان ائمه معصومین و چه زمان حاضر، بسیار مصادیق خارجی داشته است. اگر مشروعیت بهتان به اینها، حکم فقهی شیعی و مکتب اهل بیت می بود، وضوح مشروعیت این از وضوح مشروعیت غیبت فاسق اورح بود درحالیکه اینگونه نیست.
او بیان داشت: مرحوم خوئی این روایت را به عنوان یکی از اموری که بواسطه ملاک تزاحم مجاز می تواند قرار گیرد، مطرح کرده است. تا جایی ایشان به روایت داود بن سرحان به عنوان سند استثنا متعرض نشده است که می گوید این روایت هم پس از اطلاق روایات حرمت بهتان است.
استاد حوزه علمیه قم گفت: مرحوم خوئی این روایت را تلقی موازین تزاحم و غیرتزاحم می داند و لذا یا به این روایت عمل نمی کند یا این روایت را به معنای بهتان نمی بیند.
او افزود: تمام این شبهه و اشکال از اینجا سرچشمه گرفته که «باهتوهم» را به معنای بهتان گرفتیم. علامه مجلسی می گوید که «باهتوهم» به معنای بهتان زدن نیست.
استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: حرمت بهتان مانند دیگر محرمات، از نظر فقه، قطعا استثناء دارد. آن جایی است که اگر بهتان نزنیم، کشته می شویم. اینجا حفظ خون دیگران از حفظ خون من واجبتر نیست و لذا اینجا بهتان جایز است.
او در پایان اینگونه جمعبندی کرد که بهتان به دیگران مشروع نیست و «تزاحم» هم چنین اقتضایی ندارد اما در موارد اضطرار جایز است.











