شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)- به اذعان بسیاری از رجال دینی چه در اسلام و چه دیگر ادیان الهی، وجود امام موسی صدر با اندیشه های وحدت بخش و صلح آمیز مانعی بزرگ بر سرراه اهداف فرصت طلبانی بود که می خواستند در میان مسلمانان توهم زایی کنند.
به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، همایش یکروزۀ «گفتوگو برای زندگی: بازخوانی تجربۀ امام موسی صدر» در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، به مناسبت سالگرد سخنرانی امام موسی صدر در کلیسای کبوشین صبح چهارشنبه به همت موسسه تحقیقاتی امام موسی صدر برگزار شد.
عقیده قلبی امام موسی صدر به گفتگو در عمل و در رفتار او تجلی داشت
حورا صدر رئیس موسسه تحقیقاتی امام موسی صدر در این همایش، اظهار داشت: همایش امروز برای من یادآور جلسات و گردهمایی هایی است که پدرم با دعوت از روحانیون و شخصیت های ادیان مذاهب مختلف دنیا برای درمان بحران های و مشکلات فردی و اجتماعی تشکیل می داد.
او یادآور شد:۴۰ سال پیش روز ۳۰ بهمن ۱۳۵۳، پدران کلیسای کبوشیه در بیروت از امام موسی صدر دعوت کردند تا خطبه آغاز روزه مسیحیان را در این کلیسا برای مسیحیان به جای آورد برای نخستین بار در تاریخ اسلام و مسیحیت است که یک مجتهد مسلمان یک منسک دینی مسیحی را اجرا می کند.
رئیس موسسه تحقیقاتی امام موسی صدر به بیان اهمیت این اتفاق از زبان امام موسی صدر پرداخت و گفت: ایشان در اثنای جنگ که ۲ سال بعد از این سخنرانی است در مصاحبه ای می گویند «یکی از مهمترین اهداف توطئه ای که لبنان را درنوردید از بین بردن شکل همزیستی و وحدت ملی بود، وقتی همزیستی هدف توطئه باشد حتما در درجه اول نمادهای همزیستی هدف توطئه قرار می گیرند و گمان نمی کنم در لبنان کسی به اندازه من نماد و سمبل اتحاد کشور بوده باشد زیرا من علاوه بر تماس های فرهنگی و اجتماعی و سیاسی خود با همه فرق دنیا و روابط گسترده ای که با آن ها دارم به جایی رسیدم که ۳ سال پیش در کلیسای کبوشیه خطبه موعظه روزه را خواندم و هیچ کس در دنیا به این حد نرسیده است درست مانند آن است که یک روحانی مسیحی خطبه نماز جمعه را بخواند بنابراین من نماد وحدت ملی بودم و از این رو توطئه مرا به طور مستقیم هدف قرار داد.»
او این سئوال را مطرح کرد که : آیا چنین اتفاق تاریخی افتخار مسلمان و مسیحیان نیست و آیا چنین اتفاق عظیمی ثمره اعتقاد به وحدت و گفتگو و رفتار عملی گفتگو محور نیست ؟
حورا صدر ابراز داشت: من با توجه بحران در منطقه و آینده نگران کننده ای در جهان اسلام تاکید می کنم که باید گفتگو را تکریم و در جوامع اسلامی نهادینه کرد. گفتگو را ما باید از خردسالی شروع کنیم و در نظام آموزش و پرورش قرار دهیم؛ گفتگو تفننی روشن فکرانه نیست که خواست نخبگان باشد هرچند که نخبگان نقش ویژه ای در نهادینه کردن آن دارند بیایید گفتگو را تکریم کنیم و بیایید روزی به نام روز ملی گفتگو در تقویم رسمی خود ثبت کنیم تادر آن روز عملکرد یک ساله خود را بررسی و ارزیابی کنیم.
او پیشنهاد کرد: روز ۳۰ بهمن را روزی که امام موسی صدر منسک آغاز روزه را در کلیسای کبوشیه برپا کرد به نام روز ملی گفتگو بنامیم و ثبت کنیم. نهادینه کردن گفتگو نیاز به سمبل ها و یادمان هایی دارد انتخاب امام موسی صدر و تعیین روزی به نام روز گفتگو یاد و شیوه موثری برای نهادینه کردن گفتگو است.
صدر، عنوان کرد: گفتگو جوهر افکار و اعمال امام موسی صدر است از خانواده کوچکمان و تربیت فرزندان تا جمع بستگان و خویشان تا تلاش ها و اقدامات درون جامعه شیعیان ،ارتباط و همکاری و همفکری با برادران اهل تسنن و همفکری با جامعه مسیحیت و ادیان و مذاهب لبنان و تلاش های بی امان ایشان برای توقف درگیری های داخلی در لبنان همه و همه در گفتگو به مثابه عقیده و روش استوار بوده است.
او گفت: عقیده قلبی امام موسی صدر به گفتگو در عمل و در رفتار او تجلی داشت و در ادبیات او موج می زند و حتی مخالفان را به گفتگو می آورد او در مقام گفتگو از مخالفان خود نمی هراسد و شجاعانه به میانشان می رود تا از دشمنی ها بکاهد. دشمنی ها فرزند فاصله ها است فاصله و دوری سبب می شود تا تصویر و شناخت درستی از دیگری نداشته باشیم و دیگری نیز از ما شناخت درستی نداشته باشد.
رئیس موسسه تحقیقاتی امام موسی صدر ادامه داد: امام موسی صدر در یکی از مصاحبه ها می گوید:« صرف آشنایی مسلمانان با یکدیگر و آشنایی مذاهب با یکدیگر بهترین وسیله برای به وجود آمدن باور کامل و اعتماد کامل و محبت صادقانه میان همه مسلمانان است چرا که در دور بودن از یکدیگر و نشناختن مذاهب عامل ناسازگاری و بدگمانی و تردید می شود و این مجالی مناسب برای فرصت طلبان و بدخواهان برای توهم زایی در میان مسلمانان نسبت به یکدیگر است.»
او تاکید کرد: اگر به هشدارهای امام موسی صدر در دهه ۴۰ و ۵۰ توجه و این شناخت میان مسلمانان تجربه می شد و فاصله ها برداشته می شد و اگر امام ربوده نمی شد می توان باور داشت که مجالی برای فرصت طلبان باقی نمی ماند تا در میان مسلمانان توهم زایی کنند اگر به منظومه رفتاری ایشان توجه می شد و او حرکت و فعالیت های وحدت بخش و گفتگو محور خود را ادامه می داد شاید آتش فتنه اینگونه در دنیای اسلام بالا نمی گرفت.
باید تلاش کنیم تمام فرق و مذاهب اسلامی با یکدیگر متحد شوند
آیت الله بی آزارشیرازی، نیز در سخنانی با اشاره به اینکه اراده خداوند به مسئله امت واحد در تمام جهان تعلق نگرفته است گفت: قرآن کریم بیان می دارد که اگر خدا می خواست همه مردم را یک امت واحد قرار می داد اما انسانها را به صورت امت ها و ملت ها و شعوب و قبائل قرار داده است.
او با توجه به اختلافی که میان امت ها و ملت ها است گفت: این اختلافات به دوگونه می تواند باشد یکی اینکه در برابر هم به جدال بپردازند و دیگر اینکه به تعبیر امام موسی صدر رقابت سازنده داشته باشند و وسیله ای باشند برای ترقی و تعالی و تعالف.
عضو مجمع تقریب مذاهب اسلامی بیان کرد: خداوند در قرآن کریم می فرماید همواره این انسان ها با هم در اختلاف به سر می برند مگر آن هایی که مورد رحمت خداوند باشند و کسانی که روحیه رحمانی دارند کسانی هستند که اختلاف میان خودشان را وسیله رشد و ترقی قرار می دهند اما کسانی که تا ابد دهر می خواهند در جهل مرکب بمانند همواره خودشان را در سفیدی و دیگران را در سیاهی محض می دانند.
او خواسته رجال تقریب را متحد شدن دانست و افزود: ما بایستی تلاش کنیم که خوبان هر مذهب و فرقه ای را شناسایی کنیم و با هم متحد شویم.
بی آزار شیرازی در خصوص کسانی که مخالف تقریب هستند و می گویند ما نور هستیم و آن ها تاریکی اند گفت: قرآن این چنین نمی گوید و ما به تعبیر امام موسی صدر باید تلاش کنیم تا تمام فرق و مذاهب اسلامی در کنار هم جمع شویم و علیه دشمنان خدا بجنگیم و آن کاری بود که امام موسی صدر انجام داد.
عضو مجمع تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به سفر خود در سال ۱۳۵۲ به لبنان عنوان کرد: در دیدار با امام موسی صدر ایشان دستور دادند کتاب هایی که من در مورد قرآن و طبیعت برای جوانان داشتم به عربی ترجمه و در مدارس لبنان آموزش داده شود و وقتی متوجه شدند که من عازم سفر به مصر و دانشگاه الازهر و مجمع البحوث اسلامی هستم با آن ها تماس گرفتند و مرا معرفی کردند و وقتی به مصر رسیدیم از طرف مجمع به استقبال ما آمدند و حدود ۱۰ روز از ما پذیرایی گرم کردند و من آن جا متوجه شدم که امام موسی صدر چه احترام و عظمتی در میان شخصیت های الازهر دارد.
او در خصوص پدر امام موسی صدر بیان داشت: امام موسی صدر در نوشته هایشان بیان کردند که این فکر تقریب را ابتدا از پدرشان دارند و پدر ایشان یکی از مراجع و مسئولیت حوزه علمیه قم را داشتند و کتابی به نام لوائع الحمد نوشتند که این کتاب در راستای همین تقریب بوده است زیرا ما احادیث و روایات بسیار مشترک داریم و در فقه حنفی بسیاری از منابع فقه از امام علی (ع) آمده است. وقتی پدر بزرگوار امام موسی صدر متوجه تاسیس دارلتقریب مصر شدند نامه ای به التقریب مصر نوشتند و بیان کردند من عبارتی را پیدا نمی کنم که بیانگر علاقه من به ایده تقریب باشد.
بی آزار شیرازی امام موسی صدر را همردیف سید شرف الدین و آیت الله بروجردی خواند و گفت: کسانی که می خواهند مذهبشان را تبلیغ کنند باید از چنین افرادی الگو بگیرند و ادب و اخلاق چنین بزرگوارانی نشانه تبلیغ و گفتگوی سازنده است.
عضو مجمع تقریب مذاهب اسلامی با توجه به اینکه امام موسی صدر از شاگردان آیت الله خویی و آیت الله حکیم بودند افزود: ایشان در نجف به دیدار پسرعمویشان سید باقر صدر که از الگوهای تقریب بودند می رفتند و ایشان به امام موسی صدر می گفتند که ما باید کار ناتمام سید جمال الدین اسدآیادی را تمام کنیم و سید باقر صدر کتاب هایی تالیف کردند که حتی در عربستان هم تدریس می شد.
او راه حل عملی تقریب را در روش امام موسی صدر گفتگو دانست و افزود: ما متاسفانه شناخت مذاهب را از نوشته های مخالفین به دست می آوریم و به خیال خودمان با نفی دیگران می خواهیم مذهب خود را اثبات کنیم که این نتیجه نمی دهد.
این استاد حوزه با اشاره به نامه امام موسی صدر به شیخ حسن خالق در لبنان گفت: او در این نامه بسیار مودبانه از ایشان دعوت می کنند که ما باید با هم اتحاد برقرار کنیم و درباره مسائلی که مورد اختلاف است چاره ای اندیشید که مفتی اهل سنت لبنان هم پاسخ زیبایی به امام موسی صدر می دهند و وقتی امام موسی صدر به مصر سفر می کنند، با شیخ جامع الازهر آن روز گفتگو می کنند گفتگویی که باعث می شود شیخ الازهر و قاری معروف آن ها به ایران و به قم بیاییند و با علمای بزرگ شیعه در ایران دیدار داشته باشند.
بی آزار شیرازی شناخت فقه اهل بیت در الازهر را نتیجه دیدارهای سازنده امام موسی صدر دانست و افزود: از زمانی که امام موسی صدر عضو مجمع البحوث الاسلامی شد این تغییرات سازنده ایجاد شد همانگونه که نظریه حل مشکل روز عید فطر و نظریه وحدت آفاق را مطرح کرد.
او نقش امام موسی صدر را مثل شیخ جمال الدین دانست و گفت:او سران کشورها را بیدار می کرد زیرا می دانست که اگر این تغییرات ایجاد شود مردم هم تغییر می کنند.امام موسی صدر علمای شیعه و سنی لبنان را بسیار جالب در کنار هم جمع می کرد تا با قاعده فکری بسیاری از مسائل را حل کنند و این تجمع علمای لبنان می تواند یک الگو باشد.
جلوگیری از تکفیر در گرو زدودن تحجر است
حجت الاسلام والمسلمین نجف لک زایی هم در سخنانی در این همایش، اظهار داشت: در وضعیت کنونی که جهان اسلام با مشکلات فراوان مخصوصا در حوزه امنیت مواجه است و جنگ های داخلی که در جهان اسلام شدت گرفته و بیش از هر زمان دیگری غرور مسلمین را جریحه دار کرده امیدواریم راه حلی که امام موسی صدر سالها پیش بر آن تاکید کرد و پیش روی مسلمانان و غیر مسلمانان و همه بشریت قرار داد مورد توجه بیشتر قرار بگیرد و ما را از این انحطاط امنیتی رهایی ببخشد.
او افزود: گفتگو باعث می شود که متحجر نباشیم؛ تحجر مساوی با نفی دیگران است و نفی گفتگو زمینه ساز تکفیر و تکفیر زمینه ساز ترور و جنگ و خشونت می شود.
رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: اگر بخواهیم از جنگ جلوگیری کنیم باید از تکفیر جلوگیری کنیم و اگر بخواهیم از تکفیر جلوگیری کنیم باید از تحجر جلوگیری نمائیم و مهمترین راه جلوگیری از تحجر، گفتگو و اعتماد متقابل و احترام متقابل و همزیستی مسالمت آمیز خواهد بود.
فقدان امام موسی صدر عواقب سوئی برای جهان اسلام و منطقه به دنبال داشت
سوسرکیسیان اسقف اعظم ارامنه در تهران و شمال در پیامی به همایش یکروزۀ «گفتوگو برای زندگی: بازخوانی تجربۀ امام موسی صدر» در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی آورده است: درود و سلام خالصانه خود را نثار برگزار کنندگان این همایش نموده و این عمل صالح را مورد تشویق و تمجید خود قرار می دهیم زیرا بدین وسیله در ذهنمان خاطرات مردی روحانی زنده می شود که ایمانی راسخ به حفظ تمامیت ارضی لبنان و زندگی مسالمت آمیز انسان ها داشت.
آن مرد صالح امام موسی صدر بود؛ مردی که ملاقات با ایشان در دهه ۷۰ میلادی در حوزه سیلیسی باعث خوشحالیم شد.
امام موسی صدر مردی والا و تاثیرگذار در زندگی اجتماعی و سیاسی و روحانی مردم لبنان بود که می توانست با روح آزاده خود باعث همبستگی و یگانگی ملت لبنان شود فقدان آن رهبر بزرگ برای جهان اسلام و همچنین منطقه عواقب سویی به دنبال داشت که امروز ما متحمل آن ها می شویم باشد که این همایش احیا گر دنیای افکار زیبای آن مبتکر بزرگ باشد ان شالله تفکرات این مرد صالح امام موسی صدر افکار ما را رهبری کند و باعث اتحاد همه ما بشود.