زمان انتشار : ۲۳ اسفند ,۱۳۹۹ | ساعت : ۱۱:۰۸ | کد خبر : 1113697 | پرینت

ملاقات پاپ و حضرت آیت‌الله سیستانی نقطه شروعی برای تعامل و گفت‌وگو بر محور عدالت و کرامت انسانی است/ زیست با یکدیگر به دور از تکفیر، توهین و تحقیر پیام این ملاقات بود/ فضلا و فقها این ملاقات را از نظر فقهی تجزیه و تحلیل کنند؛ آیت‌الله عندلیب همدانی در گفت‌وگو با شفقنا

شفقنا- محقق، مؤلف و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم بیان کرد: ملاقات پاپ فرانسیس با حضرت آیت الله العظمی سیستانی می تواند نقطه شروع بسیار زیبا و مشترکی برای تعاملات و گفت وگوهای آینده ما با همه ادیان الهی بر محور عدالت و کرامت انسانی باشد. پیام این ملاقات مهم این است که این فقیه بزرگوار شیعه اعلام می کند نمی توان با تکفیر، توهین و تحقیر در این جهان با مردم زیست کرد. زیست شرعی عقلانی در این جهان باید بر مبنای ادب، اخلاق انسانی و رعایت حرمت همه صاحبان انظار و عقاید گوناگون باشد. البته تأکید دارم در این مقوله بحث ظالمین و کسانی که حقوق انسان و انسانیت را زیر پا می گذارند، جداست لذا ایشان در همین گفت وگو به همین حقیقت هم صریحاً تذکر می دهند.

آیت الله محمد عندلیب همدانی در گفت وگو با شفقنا درخصوص دیدار پاپ فرانسیس با حضرت آیت الله العظمی سیستانی، اظهار کرد: این دیدار بدون شک و شبهه نه تنها برای ما بلکه برای همه انسان های روی زمین یک حادثه بسیار قابل توجه، قابل تأمل و درس گرفتن است. هر کسی که دغدغه انسانیت، صلح و دوستی دارد باید از این نوع تعامل ها و ملاقات ها اظهار شادمانی و خوشحالی کند. من در مورد جنبه های سیاسی و بین المللی این دیدار بحثی را مطرح نمی کنم چرا که در تخصصم نیست، اما آنچه بدان مسلط هستم و در پی گفتن آن می باشم، تأثیر این نوع تعاملات در فقه شیعه و در گرایش های نوع دوستی در سراسر دنیاست و برای همه دانشمندان درس است که سبک و سیاق علمی خود را به این سمت و سو سوق دهند.

وی ادامه داد: اولاً باید به جناب پاپ اعظم و مشاورین ایشان که پیشنهاد این دیدار را مطرح کردند، تبریک بگویم. دوماً از نحوه ملاقات و صحبت هایی که ایشان در ملاقات با مرجعیت مطرح کردند که به طور خلاصه در گزارش های مختلف به آن اشاره شده، تشکر می کنم.

آیت الله عندلیب همدانی با بیان اینکه نمی توان منکر شد که در این دیدار جناب پاپ اعظم نقش بزرگی داشته اند و ما نباید کار زیبای افراد را با عینک های بدبینی خود تفسیر و توجیه کنیم و همه چیز را در قالب سیاست ببینیم، گفت: پاپ رهبر بخش عمده جهان مسیحیت هستند و طببیعی است که ایشان به دنبال ترویج مکتب خود باشد و ما بیش از این انتظار نداریم کما اینکه ما هم به دنبال ترویج مکتب خودمان هستیم. عملکرد جناب پاپ اعظم را تجلیل می کنیم به این دلیل که اولاً، این ملاقاتی است که توسط ایشان پیشنهاد شده؛ دوماً، صحبت های بسیار زیبایی که ایشان در این ملاقات مطرح کرده و سوماً، گزارش هایی که بعد از ملاقات و تأثیر این ملاقات بیان کردند.

محقق، مؤلف و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم بیان کرد: اما در مورد مقام مرجعیت شیعی معتقدم حضرت آیت الله سیستانی مرجع اعلای جهان تشیع است و تنها متعلق به عراق نیست. گاهی در رسانه های داخلی حتی در مورد این دیدار از ایشان به عنوان مرجع عراق یاد می کنند، گویا می خواهند تأثیر این دیدار تنها در حد عراق دیده شود و گویا مرجعیت آقای سیستانی منحصر در عراق است، این گونه نگاه ها نادیده گرفتن واقعیات است. از این برادران عزیز تقاضا می کنیم واقعیات را درست ببینند و گرفتار مسایل سیاسی به معنای خاص کلمه نباشند. بنده کمتر از آن هستم که از مقام مرجعیت در این خصوص تشکر کنم، اما آنچه می فهمم برکات این دیدار برای فقه، علوم دینی، نظام روحانیت و آینده تشیع است.

مبانی فقهی حضرت آیت الله سیستانی سبب شکل گیری این ملاقات مهم شد

وی به تأثیر و برکات دیدار پاپ با حضرت آیت الله سیستانی برای آینده تشیع و مرجعیت اشاره و تصریح کرد: این ملاقات یک جلوه از مبانی فقهی حضرت آیت الله سیستانی بود یعنی مبانی فقهی ایشان باعث شده است که چنین ملاقات مهمی از سوی ایشان صورت بگیرد. ایشان در مباحث علمی و فقهی خود تصریح دارند که عدالت روح شریعت است و روایات اجتماعی ما باید با این اصل محک زده شود و اگر با این اصل سازگاری نداشت باید کنار زد چرا که سخن معصوم نیست. ایشان معتقد است که انسان از آن جهت که انسان است و فارغ از قبیله، دین، نژاد کرامت دارد.

ملاقات پاپ و آیت الله سیستانی نقطه شروع و درسی است برای کسانی که می خواهند آینده مرجعیت شیعه را تصدی کنند

محقق، مؤلف و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: روایات ما باید با این روح شریعت محک زده شود، کسی که این دیدگاه را نسبت به انسان و انسانیت دارد، کسی که این دیدگاه علمی و فقهی را نسبت به عدالت دارد، کسی که به تبع از قرآن بنیان زندگی انسان را بر صلح، دوستی و تعامل می بیند، نمی تواند از چنین ملاقات هایی سر باز بزند. پاپ اشاره کرد که آیت الله سیستانی با بسیاری از افرادی که تقاضای ملاقات می کنند به جهاتی ملاقات نمی کند. اما با من آن هم با این طول و تفصیل ملاقات کرد، این درسی است برای کسانی که می خواهند آینده مرجعیت شیعه را تصدی کنند. این یک نقطه شروع است نه نقطه پایان.

آیت الله عندلیب همدانی گفت: باید این مسیر مقدس نه تنها توسط دولتمردان، مردم و عالمان دینی بلکه توسط بزرگترین مرجع و ملجأ برای شیعه که مقام مرجعیت است، پیگیری شود. آنها هستند که خطوط اصلی را در این تعامل روشن می کنند.

من نمی خواهم بیش از حد در مورد این ملاقات مبالغه کنم بلکه عرض من این است که این ملاقات می تواند نقطه شروع بسیار زیبایی برای تعاملات آینده ما بر محور عدالت و کرامت انسانی نه تنها بین اسلام و تمام گرایش های مسیحیت بلکه اسلام و سایر ادیان باشد، ما می توانیم با ادیان مختلف نقاط مشترکی را در تعامل و گفت وگو پیدا کنیم.

فضلا و فقها این ملاقات را از نظر فقهی تجزیه و تحلیل کنند

وی تصریح کرد: در حال حاضر دوران این است که فضلا و فقهای ما این ملاقات را از نظر فقهی تجزیه و تحلیل کنند، اگر احیاناً ابهامی علمی و فقهی برای گروهی هست، ابهامات را برطرف کنند که انشاالله ما در آینده نه تنها تعامل تشیع با جهان کاتولیک را داشته باشیم بلکه تعامل تشیع را با همه جهان اسلام، با همه ادیان الهی و حتی گرایش های غیر ابراهیمی بر مبنای عدالت و کرامت انسان می خواهیم.

وی در مورد پیام ملاقات پاپ با حضرت آیت الله سیستانی، گفت: پیام این ملاقات مهم این است که این فقیه بزرگوار شیعه اعلام می کند نمی توان با تکفیر، توهین و تحقیر در این جهان با مردم زیست کرد. زیست شرعی عقلانی در این جهان باید بر مبنای ادب، اخلاق انسانی و رعایت حرمت همه صاحبان انظار و عقاید گوناگون باشد. البته تأکید دارم در این مقوله بحث ظالمین و کسانی که حقوق انسان و انسانیت را زیر پا می گذارند، جداست لذا ایشان در همین گفت وگو به همین حقیقت هم صریحاً تذکر می دهند.

محقق، مؤلف و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم مباحثی که در دیدار حضرت آیت الله سیستانی و پاپ مطرح شده را متقن، دقیق و حائز اهمیت دانست و عنوان کرد: ما ابتدا باید به ضرورت همزیستی با یکدیگر اذعان و اعتقاد پیدا کنیم. از آنجا که انسان، اجتماعی است نمی تواند زندگی فردی داشته باشد. نه تنها زندگی فردی بلکه یک کشور نمی تواند بدون ارتباط با دیگران به حیات خود ادامه دهد. نه تنها یک کشور بلکه یک مذهب، دیدگاه و دین نیز بدون توجه به عنصر همزیستی نمی توانند به زندگی خود ادامه دهد بنابراین اولاً اجتماعی بودن انسان ضرورت این همزیستی را توجیح می کند. ثانیاً تفاوت، تعدد و تنوع افکار، عقاید، گرایش ها، سلیقه ها، نژادها و ملت ها نشان می دهد که در حال حاضر نمی توانیم یک عقیده واحد را میان همه مردم حاکم کنیم. قرآن کریم می فرماید: «وَلَوْ شَاءَ رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً ۖ وَلَا یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ» بنابراین آنچه در قدم اول باید مورد توجه قرار گیرد این است که با وجود اختلافات و گرایش های مختلف باید تعامل، تعایش و همزیستی مسالمت آمیز را از خانواده خود شروع کنیم و در اجتماع نیز پیگیر آن باشیم.

وی اظهار کرد: ضرورت همزیستی مسالمت آمیز مشخص هست و طبیعتاً کسی که در مقام مرجعیت شیعه است، از همه بیشتر به این ضرورت آگاهی و آشنایی دارد لذا اگر به تمام مواضع حضرت آیت الله سیستانی دقت کنید یکی از اموری که ایشان بدان بسیار اشاره دارند همین همزیستی مسالمت آمیز است که در دیدار با پاپ نیز بر آن تأکید کردند. امام سجاد(ع) می فرمایند: «إِنَّمَا اَلنَّاسُ بِالنَّاسِ؛ مردم باید با یکدیگر تعامل و زندگی داشته باشند» و امام باقر(ع) فرمودند: «صَلاحُ شَأنِ النّاسِ التَّعایشُ وَ التَّعاشُرُ؛ صلاح کار مردم با یکدیگر معاشرت کردن و زندگی کردن است.»

«تعصب» یکی از موانع همزیستی مسالمت آمیز

وی به موانع همزیستی مسالمت آمیز اشاره و خاطرنشان کرد: نکته دومی که در تمام مواضع مرجعیت شیعه مشاهده می شود و در این ملاقات هم به آن اشاراتی دارند این است که باید موانع این همزیستی مسالمت آمیز را از سر راه بردارید. بنده عرض می کنم که یکی از این موانع «تعصب» است، تعصب های بی جا که انسان بدون توجه به عقلانیت و بدون توجه به آنچه صلاح کار انسانیت، مذهب و مردم است بخواهد به حرف و عقیده خود به حدی پایبندی داشته باشد که حتی از تعامل معمولی و ملاقات با یک شخصیتی که از نظر فکری با او تفاوت دارد، سر باز بزند. این ملاقات نشان داد که نه مرجعیت شیعه و نه جناب پاپ اعظم آن تعصب کورِ بی نتیجه در وجودشان نیست.

آیت الله عندلیب همدانی اظهار داشت: مانع دومی که بر سر راه همزیستی هست، این است که ما همه مخالفان عقیدتی خود را یکسان ببینیم، «مخالفت عقیدتی» داشتند مساله ای است و ظلم، آزار و اذیت داشتن مساله دیگری است. نمی توان یک مخالف با عقیده خود را به صرف اینکه مخالف من است با کسانی که مشغول به ظلم و تعدی هستند، یکسان بگیریم. این پیام آیه ۷ و ۸ سوره مبارکه ممتحنه و آیه ۷۵ آل عمران است. بنابراین مانع دوم این است که ما یکسان نگر نسبت به همه مخالفان عقیدتی خود نباشیم.

 آیت الله سیستانی در کنار مطرح کردن مباحث جدی ادبیات مناسب و جذابی را به کار بردند

وی در ادامه موانع سوم و چهارم همزیستی مسالمت آمیز را برشمرد و گفت: مانع سوم به کارگیری «ادبیات نامناسب در تعامل» است. قرآن کریم می فرماید: «قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» در واقع قرآن کریم در مقام بحث با دیگران از عبارت «وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» استفاده می کند و از دعوت با عناوینی چون زیبا، حسنه و موعظه حسنه یاد می کند. بنابراین ادبیات باید ادبیات جذب باشد نه ادبیات دفع و مرجعیت شیعه به خوبی در سخنانی که داشتند در عین حالی که حرف جدی و مهم خود را بیان کردند، ادبیات مناسب را به کار بردند.

مانع سوم تعامل این است که ما خیال کنیم، خود می توانیم از عهده حل همه مشکلات برآییم و در صحنه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خودمان مشغول حل و فصل شویم. بی نیاز دیدن خود از تجربیات دیگران، از علوم و فرهنگ های مختلف، مانع تعامل است. این ملاقات نشان داد که همه ما به تعامل فکری با یکدیگر، به استفاده کردن از تجربیات یکدیگر، همکاری با همدیگر در امور مشترک و قابل قبول نیاز داریم.

مانع چهارم اینکه بحث جهان آخرت و ثواب و عقابی که دست اوست را با همزیستی مسالمت آمیز دنیوی مخلوط کنیم. گمان می کنیم کسی که در نظرمان اهل نجات نیست، دیگر نباید با او تعامل داشته باشیم. در صورتی که بحث جهان آخرت و همزیستی جدای از هم هستند.

وی ادامه داد: هیچ وقت معنای همزیستی ذوب شدن در عقاید دیگران یا دست برداشتن از قطعیات مذهب یا سلطه پذیری از سوی دیگران نیست. آیه ۶۴ سوره مبارکه آل عمران «قُل یا أَهلَ الکِتابِ تَعالَوا إِلىٰ کَلِمَهٍ سَواءٍ بَینَنا وَبَینَکُم» از اهل کتاب دعوت می کند که بر دو محور با ما همزیستی داشته باشند، یک محور توحید و دیگری بر محور اینکه کسی بر دیگری سلطه ای نخواهد داشته باشد. در واقع سلطه ممنوع است و بناست تعامل محقق شود.

آیت الله عندلیب همدانی گفت: جهان مسیحیت به خدا معتقد است و همین امر می تواند مدار وحدت میان جهان اسلام و جهان مسیحیت باشد. «وَلا نُشرِکَ بِهِ شَیئًا وَلا یَتَّخِذَ بَعضُنا بَعضًا أَربابًا مِن دونِ اللَّهِ»؛ ما نخواهیم سلطه بر دیگران داشته باشیم، نه سلطه ای داشته باشیم و نه سلطه پذیر باشیم. این مبنای تعاملی است که قرآن کریم از آن یاد می کند و در فرمایش و رفتار حضرت آیت الله سیستانی به خوبی مشاهده می شود.

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here