زمان انتشار : ۶ بهمن ,۱۳۹۴ | ساعت : ۱۵:۰۸ | کد خبر : 108508 | پرینت

جوادی یگانه: اگر تلویزیون در ایران تعطیل شود، هیچ اتفاقی نمی‌افتد

محمدرضا جوادی یگانه، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

شفقنا رسانه- رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات گفت: من صداوسیما را بزرگترین آسیب اجتماعی در جامعه فعلی ایران می‌دانم، بنابراین خاموش کردن تلویزیون به طور عام با هر محتوایی و صداوسیما به طور اخص قاعدتا هیچ ضرری برای جامعه ایجاد نمی‌کند. تلویزیون در جامعه ایران خبر ارائه نمی‌دهد و مردم هم اعتماد خبری به آن ندارند و آنچه ارائه می‌کند تحریف شده است، بنابراین اگر تعطیل شود هیچ اتفاقی نمی‌افتد.

مصرف کتاب به معنای خواندن کتاب نیست

 به گزارش شفقنا رسانه، محمدرضا جوادی یگانه، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به مرارت‌های خواندن در عصر جدید و تقابل آن با مصرف رسانه‌های مجازی گفت: بین خواندن کتاب و مصرف کتاب باید تمایز قائل شویم. مصرف کتاب به معنای خواندن کتاب نیست. مصرف سطوح گوناگونی می‌تواند داشته باشد. مصرف می‌تواند ابزاری باشد، مانند خریدن کتاب برای خودنمایی ولی زمانی که کتاب خوانده می‌شود، یا مصرف کارکردی دارد مانند خواندن برای درس یا پژوهش، یا می‌تواند مصرف فراغتی داشته باشد که در این مورد خواندن مهم می‌شود و منظور ما از مطالعه نیز همین مورد آخر است که متعلق به اوقات فراغت افراد است و حالت اختیاری و انتخابی دارد.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات گفت: خواندن کارکردهای فراوانی دارد. کتاب برای ما یک دنیایی است که ما باید آن را در دنیای ذهنی خود بازسازی کنیم و درست مانند تماشای فیلم است و نمی‌توان وسط آن چرت زد، لذا در کتاب خواندن باید همذات‌پنداری شکل بگیرد، یعنی بتوانیم خود را جای قهرمان کتاب بگذاریم. البته این موضوع شاید در کتاب‌های ادبی بیشتر مورد توجه باشد، بنابراین ما سعی می‌کنیم به قهرمان داستان نزدیک شویم و او را باور کنیم و اصولا نزدیک شدن به شخصیت‌ها این وضعیت را به وجود می‌آورد. به نظر من یکی از مشکلات ساختاری سریال «معمای شاه» در این نکته نهفته است که به شخص شاه نزدیک شده است و وقتی به کسی نزدیک می‌شوید نمی‌توانید از او بیزار شوید. بنابراین اگر قرار بود درباره‌ی انقلاب اسلامی فیلم بسازیم نباید زندگی خصوصی محمدرضا پهلوی را نشان می‌دادیم، چون مخاطب می‌تواند با او همدلی و همذات‌پنداری کند و طبیعتا نمی‌توانیم به این شدت از او متنفر باشیم.

مطالعه کپسولی نمی‌تواند دانش ایجاد کند

جوادی یگانه در ادامه تصریح کرد: کتاب به نوعی در ما همدلی و همذات‌پنداری ایجاد می‌کند. در کتاب اطلاعاتی را به صورت منظم یاد می‌گیریم، لذا از اطلاعات جسته و گریخته دانش ایجاد نمی‌شود. دانش مجموعه مفاهیمی است که به صورت سیستماتیک باید آموخت و به کار گرفت. دانش فرایندی آموختنی است و در این فرایند آنچه بیرونی است، باید درونی شود. بنابراین مطالعه به صورت کپسولی و حتی مطالعه کتاب‌های درسی نمی‌تواند علم و دانش را در ما ایجاد کند.

آمار دقیقی درباره‌ی مطالعه وجود ندارد

به گزارش شفقنا رسانه، جوادی یگانه گفت: با در نظر گرفتن مقدمه‌ی فوق، وقتی وارد بحث سنجش مطالعه در کشور شویم با اعداد متفاوتی مواجه می‌شویم. آمارهای مختلفی از میزان مطالعه ارائه شده است. از دو دقیقه میزان مطالعه شروع شده تا در نهایت به همت آمارسازی‌های دولت قبل به ۷۶ دقیقه و ۱۰۹ دقیقه هم رسیده است. در دنیا روال این گونه است که آمار مطالعه را با زمان کاربر محاسبه می‌کنند (فرد هر ده دقیقه فعالیت انجام شده خود را می‌نویسد) ولی در ایران این شیوه رایج نیست، بنابراین مشکل ما این است که آمار میزان مطالعه با آمار تعداد کتاب‌های مطالعه شده از سوی افراد یکسان نیست و مطابقت ندارد و حتی با آمار نشر کتاب در هر سال هم تطابقی نمی‌بینیم و قاعدتا میزان مطالعه در ایران پایین‌تر و نگران‌کننده‌تر از این است.

به نشر ۷۰ هزار کتاب در سال افتخار می‌کنیم

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به نشر پایین کتاب در ایران گفت: ما به نشر ۷۰ هزار کتاب در سال افتخار می‌کنیم، در حالی که نشر کتاب با کاغذ دولتی و امکانات دولتی تبدیل به صنعت شده است. بیشتر کتاب‌های منتشرشده هم کتاب‌های کمک آموزشی هستند. بنابراین آمار کتاب‌ها و آثار جدی بسیار پایین است.

جوادی یگانه در بخش دیگری از صحبت‌های خود اظهار کرد: عصر امروز عصر اطلاعات است و تکنولوژی‌ها همه‌ی دنیای ما را دگرگون کردند و رسانه‌های جدید نیز زمان و مکان را به صفر رسانده‌اند. ما در غرب شاهد سیر تدریجی تکامل رسانه‌ها هستیم که از کتاب و روزنامه آغاز می‌شود و در نهایت به رادیو و تلویزیون و ماهواره و اینترنت و رسانه‌های امروزه ختم می‌شود.

او گفت: ما در جامعه خود در برخورد با پدیده‌های غربی بیشترین شعار را داده‌ایم و در نهایت با منحط‌ترین وضعیت آنها نیز روبه‌رو شده‌ایم. بعد از انقلاب، سرمایه‌داری در ایران محکوم شده است اما منحط ترین جلوه سرمایه‌داری یعنی دلالی در ایران رواج دارد، یعنی همه مضرات را گرفته‌ایم و از معدود مزایایی هم که داشته‌اند، برخوردار نیستیم. در رسانه هم وضعیت به همین منوال است یعنی با منحط ترین نوع رسانه‌ها روبه‌رو شده‌ایم و با فیلتر و محدود کردن خود را از رسانه‌هایی که می‌توانند وضعیت ما را در جهان نشان دهند و تأثیرگذار باشند، محروم کرده‌ایم، بنابراین بیشتر از این که از مزایای رسانه‌ها استفاده کنیم تحت تأثیر مضرات آنها هستیم.

با شبکه‌های همهمه و شایعه در تلگرام مواجه هستیم

به گزارش شفقنا رسانه، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تصریح کرد: محوریت رسانه در ایران با تلگرام است که گفته می‌شود حدود ۲۴ میلیون کاربر در ایران دارد. امکانی که تلگرام در اختیار افراد قرار می‌دهد، بسیار مفید و کاربردی است، مثل تشکیل گروه‌های خانوادگی، دوستی یا کاری، اما بحث و مسئله اصلی درباره‌ی کانال‌هایی است که در تلگرام ایجاد شده است. پرمخاطب‌ترین کانال تلگرامی در ایران کانالی است که محتوای طنز، سرگرمی و جک دارد. بنابراین ما در تلگرام با شبکه‌هایی مواجه هستیم که من اسم آنها را شبکه‌های همهمه و شایعه گذاشته‌ام، چراکه مشخص نیست شبکه یا کانال متعلق به چه کسی است. همچنین اطلاعاتی هم که در این بستر گذاشته می‌شود، قابل تأیید نیست. بنابراین جامعه‌ای با ۲۵ میلیون کاربر از ابزاری استفاده می‌کند که هیچ چیز درباره‌ی آن نمی‌داند و این در حالی است که اطلاعات این شبکه‌ها مجموعه اطلاعاتی را شکل می‌دهند و می‌تواند به منابع رفتارشناسی ایرانیان توسط افراد و جوامع دیگر تبدیل شود.

کانال‌های تلگرامی، ملغمه‌ای از اطلاعات کپی  شده است

او ادامه داد: آنچه در کانال‌های تلگرام شاهد هستیم، آشوب و ملغمه‌ای از اطلاعات کپی شده است، بدون این که بحثی شکل بگیرد و چیزی به ما اضافه کند. در حالی که ما تصور می‌کنیم مطالبی را یاد می‌گیریم. در این فضا اخبار دروغ بارها و بارها تکرار می‌شود و ما افتخار می‌کنیم که از این فضا استفاده می‌کنیم و به نوعی به‌روز هستیم. در فضای رسانه‌های جدید به‌ویژه کانال‌های تلگرامی، ذهنیتِ مدام دیدن و مدام خبردار شدن القاء می‌شود. افراد افتخار می‌کنند در جریان تمام اخبار دنیا هستند ولی از این موضوع غافلیم که حافظه انسان محدود است و نمی‌تواند انبوهی از اطلاعات را در روز پردازش کند.

داعش برپایه شبکه‌ها ی اجتماعی کار می‌کند

جوادی یگانه گفت: ذهن کاربران این رسانه‌ها در اختیار افراد دیگری قرار دارد، بنابراین ذهن ۲۵ میلیون کاربر ایرانی مدام به وسیله اطلاعات غلط و دروغ، شخم زده می‌شود و بیشتر این اطلاعات در نهایت آشوب درست می‌کند. اگر القاعده بر پایه CNN و الجزیره کار می‌کرد، اکنون داعش تمام کارهای خود را بر پایه شبکه‌های اجتماعی انجام می‌دهد. ما هم ناخودآگاه آنچه داعش تولید می‌کرد را تکرار و بازتولید کردیم و بدون این که اطلاع داشته باشیم پدیده‌ای به نام داعش چه‌قدر واقعیت و حضور بیرونی دارد، یکی از اصول فعالیت داعش مبنی بر ایجاد رعب و وحشت را گسترش دادیم. فیلم‌های داعش برای فضای مجازی ساخته شده است و رسانه‌های رسمی و غیررسمی ما هم در دام افتادند و به ترس حاصل از این فیلم‌ها دامن زدند.

منبع شدن تلگرام نشانه‌ی سیستم خبری غیرقابل اعتماد است

به گزارش شفقنا رسانه، این مدرس دانشگاه تأکید کرد: ما به جای خواندن با چرخیدن، ول گشتن و صرف کردن عمر در فضای مجازی مواجه هستیم که هیچ اطلاعاتی هم به ما نمی‌دهد، بنابراین این شبکه‌ها منحط تر از تلویزیونی هستند که نیل پستمن در کتاب «زندگی در عیش مردن در خوشی» آن را ترسیم می‌کند. ولی تبدیل شدن تلگرام به منبع اصلی اطلاع رسانی نشان می‌دهد فضا و سیستم اطلاع‌رسانی و خبری ما ناقص و غیرقابل اعتماد است، یعنی آنچه در رسانه‌های رسمی بیان می‌شود، خواست مردم نیست و مردم خواست خود را به گونه‌ای دیگر اعمال می‌کنند و وقتی اطلاعات و نیازهای واقعی مردم در رسانه‌های رسمی ارائه نمی‌شود، موجب می‌شود مردم وقت خود را به بدترین شیوه‌ها در شبکه‌های مجازی تلف کنند. به نظر من بهتر است حداقل بخشی از فرهنگ طبقات فرهیخته ما نداشتن موبایل هوشمند و حتی خاموش کردن آن در بعضی از مواقع را ترویج دهد.

نسل جوان برخورد فانتزی با رسانه دارد

رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات گفت: متأسفانه نسل جوان برخورد فانتزی با رسانه دارد و متوجه بی‌رحمی جامعه نیست. ما به دنیای مجازی به عنوان سرگرمی نگاه می‌کنیم در حالی که نمی‌دانیم این اطلاعات از بین نمی‌رود و ثبت می‌شود، بنابراین این اطلاعات می‌تواند خطرناک هم باشد، لذا این رسانه مثل چاقویی است که داشتن آن خطرناک است و نداشتن آن مشکلی ایجاد نمی‌کند. هر چند مزایایی هم دارد که به آنها اشاره شد.

جوادی یگانه گفت: در این وضعیت ترسیم شده خواندن و مطالعه کردن به رویه‌ای فراموش شده تبدیل شده است. برای بازگشت به دوران خواندن و مطالعه باید خیلی از مسائل دیگر را نیز تغییر دهیم. ما از دنیای کتاب فاصله گرفته‌ایم و کتاب رو به احتضار است. من فکر کتاب نیستم، فکر نسلی هستم که در این جامعه با شایعه و انواع وهمیات زندگی می‌کند و آن را علم می‌داند.

صداوسیما، بزرگترین آسیب اجتماعی در جامعه فعلی ایران

او ادامه داد: خاموش کردن موبایل، استفاده حداقلی از شبکه‌های اجتماعی و طبیعتا خاموش کردن تلویزیون به معنی عام و صداوسیما به معنی مشخص‌تر می‌تواند کمک حال این وضعیت باشد. من صداوسیما را بزرگترین آسیب اجتماعی در جامعه فعلی ایران می‌دانم، بنابراین خاموش کردن تلویزیون به طور عام با هر محتوایی و صداوسیما به طور اخص قاعدتا هیچ ضرری برای جامعه ایجاد نمی‌کند. تلویزیون در جامعه ایران خبر ارائه نمی‌دهد و مردم هم اعتماد خبری به آن ندارند و آنچه ارائه می‌کند تحریف شده است، بنابراین اگر تعطیل شود هیچ اتفاقی نمی‌افتد. خاموش کردن و حذف تلویزیون از زندگی روزمره ایرانیان هیچ لطمه‌ای به جامعه وارد نمی‌کند، لذا بازگشت به زندگی قبلی، با هم بودن و گفت‌وگو کردن می‌تواند راهی برای فرار از فضای به شدت آشفته و خطرناک شبکه‌های اجتماعی باشد، لذا در آن وضعیت اگر جایی برای کتاب هم ماند چه بهتر و اگر نماند کتاب را باید تمام شده بدانیم.

منبع اصلی اطلاعات ایرانیان کانال تلگرام است

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران اظهار کرد: ما باید آداب گفت‌وگو در این فضاها را یاد بگیریم و هر پیامی را نقل نکنیم و این مسائل نیاز به سوادی دارد که باید آموخت، ولی متأسفانه منبع اصلی اطلاعات ایرانیان کانال‌های تلگرامی شده است. تفکر حاصل از این فضا تفکر تقطیعی و تکه تکه شده است. ذائقه‌های کاربران این فضا تغییر کرده و به دل زده شدن و کم حوصلگی آنها منجر شده است. اگر کتاب خواندن غوطه‌ور شدن در دریا باشد، مطالعه در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی مانند جت اسکی در سطح دریا است چراکه اطلاعات در این فضا سطحی است.

مدیریت رسانه های کشور برپایه مصلحت است

جوادی یگانه در پایان گفت: بخشی از علل به وجود آمدن این شرایط در جامعه ایران در مواجهه با شبکه های اجتماعی به عدم مدیریت صحیح رسانه‌های کشور برمی‌گردد. یعنی مدیریت رسانه‌های کشور ما بر پایه نیاز مردم نبوده و بیشتر بر پایه مصلحت بوده است. مصلحت می‌دانیم مردم فلان خبر را ببینند یا نبینند؛ مصلحت می‌دانیم مردم اطلاعات مفید دریافت کنند، در حالی که به نظر من مردم به اطلاعات کمتر مفید و سرگرمی صرف هم نیاز دارند. مردم باید نگاه و درک انتقادی نسبت به رسانه داشته باشند و بدانند لازم نیست رسانه برای ما تصمیم بگیرد و ما خود باید تصمیم گیر باشیم. این که ما تصمیم می‌گیریم از کدام محتوای تلویزیون استفاده کنیم، نشانه بلوغ ماست. همان طور که در فاجعه منا یا مناظرات انتخاباتی تصمیم گرفتیم از تلویزیون استفاده کنیم، نشانگر بلوغ ماست و این بلوغ نسبت به شبکه‌های اجتماعی و تلگرام نیز باید وجود داشته باشد.

هفتمین نشست از سلسله نشست های عصر گفت و گو با موضوع «چرخش مطالعه و شبکه‌های اجتماعی مجازی؛ از خواندن تا آموختن» دوشنبه بعدازظهر در مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران برگزار شد.

گزارش از هادی خیری

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here